Goed humeur door bloemen

Het nieuwe schooljaar komt eraan. Dat betekent weer hele dagen in een vol klaslokaal zitten. Niet altijd een pretje. Maar met een paar planten of een vaas bloemen erbij valt het misschien best mee.

500xbloemen
Bloemen verbeteren het humeur van mensen volgens onderzoek. Zet dus eens een bosje bloemen of een paar plantjes in het klaslokaal en kijk wat er gebeurt. Foto: M. Bruckels, GFDL.

De planten zorgen voor verse zuurstof waardoor je wakker blijft. En, wat misschien nog wel belangrijker is, het humeur wordt een stuk beter. Uit onderzoek blijkt dat mensen zich prettiger voelen met een bloemetje in de buurt. Bovendien oordelen ze positiever over anderen.

Voordat de hele school in een bloemenzee verandert, moet je nog wel even weten dat niet alle bloemen geschikt zijn. Planten met een sterke geur kun je beter niet kiezen. Misschien vind jij ze wel lekker ruiken, maar een ander denkt daar heel anders over. En dat komt het humeur dan juist weer niet ten goede…

Beroemde filmboom gesneuveld

Een enorme, 200 jaar oude eik op het platteland van de V.S. werd door de speelfilm The Shawshank Redemption (1994), voor velen een teken van hoop. Acteur Morgan Freeman graaft tussen de wortels van de boom een kistje met geld en een brief van een bevriende mede-gevangene op.  Hierin staat te lezen: “Hope is a good thing and no good thing ever dies.” Helaas geldt dit niet voor de boom. Een stevige windvlaag rukte vorige week de eeuwenoude eik met wortel en al uit de grond.

Buitenlandse vakantie? Let op olijfbomenpest!

Gezonde olijfboom. GFDL. Bron Wikipedia.
Een gezonde olijfboom (GFDL).
Maar het kan ook anders…
Lees hier meer >>

Ga je deze zomer op vakantie naar Zuid-Europa? Kijk dan eens rond of je zieke olijfbomen ziet staan. In 2013 dook namelijk de olijfbomenpest op in Europa. Vooral Italië is zwaar getroffen. Hele olijfboomgaarden zijn daar verwoest door de bacterie Xylella fastidiosa, de veroorzaker van de ziekte. Maar ook in Frankrijk is deze plantenziekte al gespot.

Zieke olijfbomen hebben bruine, verdorde takken en bladeren. Dit komt doordat de bacterie de houtvaten aantast. Een zieke boom produceert minder olijven en gaat vaak binnen twee jaar dood.

“Neem vooral geen stekjes van olijfbomen mee naar Nederland”, waarschuwen landbouworganisaties, “want de kans bestaat dat ook de bacterie meekomt.” Niet dat er hier nu zoveel olijfbomen groeien, maar de bacterie kan ook nog 200 andere plantensoorten besmetten!   Meer >>

Een goede frietaardappel

Op zoek naar de beste aardappel voor en lekker bordje friet.
Op zoek naar de beste aardappel voor en lekker bordje friet.

Niet zomaar iedere aardappel is geschikt om lekkere friet van te maken. Ideaal is een dikke, langwerpige aardappel, met een goed zetmeelgehalte. Het liefst moet deze aardappel ook nog resistent zijn tegen de bekende aardappelziekte phytophthora. Leerlingen van Groenhorst Emmeloord mogen op onderzoek naar de beste frietaardappel. Ze maken zelf kruisingen tussen verschillende aardappelplanten en hopen zo uiteindelijk het perfecte, biologische aardappelras te ontwikkelen. Dat kan wel een tijdje duren. Wil je zelf virtueel en sneller aan de slag? Speel dan een dagje directeur van de frietfabriek.

Berry de Boom op Facebook

Selfie van Berry de Boom
Selfie van Berry de Boom

Berry de Boom heeft bijna 200 vrienden op Facebook. Niet zo bijzonder denk je misschien. Maar Berry héét niet alleen De Boom, hij ìs ook echt een boom. De mooiste boom van Deventer om precies te zijn: een grote, eeuwenoude plataan (Platanus acerifolia), geplant in 1880 op de Kapjeswelle te Deventer.

Hiernaast zie je een selfie van Berry de Boom.
Meer weten over Berry of vrienden met hem worden?
Ga dan naar zijn Facebookpagina.

 

 

 

 

Mezen eten eikenprocessierupsen

Kool- en pimpelmezen blijken een goed middel tegen overlast door eikenprocessierupsen. In dit filmpje is te zien hoe de vogeltjes zich tegoed doen aan jonge eikenprocessierupsen. Daarbij hebben de mezen nog geen last van de brandharen van de rups. Pas in een later stadium ontwikkelen de rupsen de irriterende brandharen. In de gemeente Emmen zijn nu 120 nestkasten opgehangen voor de mezen. Zo hopen ze de overlast door de eikenprocessierups onder controle te houden. Een mooi voorbeeld van biologische bestrijding!

Zieke tulp meeste waard

Een schilderij van de tulp Semper Augustus. Het kleurpatroon van de bloem was het gevolg van een plantenvirus.
Een schilderij van de tulp Semper Augustus.

De schilderijen van tulpen uit de 17e eeuw zijn wereldwijd bekend. Tulpen waren in die tijd erg populair en de prijzen voor tulpenbollen stegen dan ook tot ongekende hoogten. Op het hoogtepunt van deze tulpenmanie in de Gouden Eeuw werd voor de tulpenbol Semper Augustus 6000 gulden neergeteld. Voor dat geld kon je in die tijd ook een Amsterdams grachtenpand kopen.



Gevlamde tulpen
Het meest geliefd waren de tulpen met een ‘tekening’ op de bloembladeren. Wat de mensen toen nog niet wisten, was dat dit kleurenpatroon vaak het gevolg was van een plantenziekte. De bol was geïnfecteerd met het tulpenmozaïekvirus, dat de typische vlampatronen op de bloemen veroorzaakt. Tegenwoordig zijn er wel 30 verschillende plantenziekten en -plagen bekend die kunnen voorkomen bij tulpen.



De nieuwe website is online!

Dit is de Alt-Text.
Sommige pagina’s van  de nieuwe website moeten nog een beetje groeien…

De website Plantenziektekunde.nl is vernieuwd.
Vanaf vandaag is onze nieuwe site online!

Naast een mooie, nieuwe lay-out, is ook de indeling aangepast. Bovendien is de site nu ook goed te bekijken op je mobiel of tablet. Nog niet alle pagina’s zijn helemaal af, maar er is al genoeg te ontdekken!

 

 

Planten in de ruimte

Ruimtelandbouw: Astronauten laten planten groeien in de ruimte.
Ruimtelandbouw: Astronauten onderzoeken plantengroei in de ruimte.

Wanneer je als ruimtereiziger maanden onderweg bent, dan krijg je na een tijdje toch wel trek in een lekkere, verse salade met sla en tomaat. Je wilt dus graag groente verbouwen in je ruimtevoertuig of in je moestuintje op Mars. In het project VEGGIE onderzoeken astronauten de groei van planten in de ruimte. Met speciale lampen bootsen ze het zonlicht na. Hoewel het voor de planten lastig is om zonder zwaartekracht de groeirichting te bepalen, zijn de eerste resultaten bemoedigend. Alleen water geven zonder te knoeien blijft lastig in de ruimte…

Back to the roots

Wortels van Hyacinthus orientalis. Bron: Wikipedia.Foto en copyright: Sakartvelo, CC-BY-SA-3.0
Glas met wortels van een hyacintenbol. Foto en copyright: Sakartvelo, CC-BY-SA-3.0

Ondergronds
Onder de grond is het een wirwar aan plantenwortels. En deze wortels hebben gezelschap van duizenden micro-organismen, zoals bodembacteriën en bodemschimmels. Veel van deze micro-organismen zorgen ervoor dat planten beter bestand zijn tegen ziekten en plagen. Planten lokken deze nuttige bodemmicroben zelf door bepaalde stoffen uit te scheiden.

Goede en slechte micro-organismen
Natuurlijk komen er in de bodem ook micro-organismen voor die het juist op de plant voorzien hebben. Maar als er genoeg andere micro-organismen bij de plantenwortels rondhangen, dan heeft een plant veel minder last van aantasting door ziekten.

Verstoppertje spelen
Wortels van andere plantensoorten helpen trouwens ook om een plant te beschermen tegen bodemziekten. Als je gewassen door elkaar teelt – intercropping – krijg je gemiddeld 40% minder zieke planten. Hoe dat precies werkt is nog niet bekend. Misschien kan de ziekteverwekker de wortels van de gastplant moeilijker vinden omdat ze ‘verstopt’ zijn tussen de andere plantenwortels.

Paddenstoelentijd

De grote stinkzwam (Phallus impudicus). Auteur: J. Opiola. Copyright: GNU-free, CC4.0. Bron: Wikipedia.
De grote stinkzwam (Phallus impudicus). Foto en copyright: J. Opiala

Als je in de herfst door het bos loopt, struikel je er bijna over. Paddenstoelen. Je komt deze schimmels nu in allerlei verschillende vormen, afmetingen en kleuren tegen. En ook in allerlei geuren. Neem nou de grote stinkzwam. Hij doet zijn naam zeker eer aan want meestal ruik je hem al voordat je hem gezien hebt.

Geen zin om buiten op pad te gaan? Neem dan eens een kijkje op de website Alles over paddenstoelen. Je kunt het zo gek niet verzinnen of het is op deze site te vinden: huilende paddenstoelen, lichtgevende zwammen en Siamese tweelingzwammen.

Sommige zwammen en schimmels kunnen ziekten veroorzaken bij mensen en planten. Maar vaak kunnen we schimmels ook gebruiken in ons voordeel. Bijvoorbeeld als biologische gewasbeschermer tegen de schadelijke coloradokever. Of tegen ziekteverwekkende schimmels en aaltjes.

>> 5 weetjes over paddenstoelen

 

 

 

Tekort aan rijst door Nederlands gras

Grutto (Limosa limosa) in weiland. Foto: B.J. Stijf. Public Domein.
Een grutto, op het punt om weg te vliegen. (klik op de foto om het filmpje te bekijken) Foto:B.J.Stijf. Public Domain.

De Nederlandse weilanden zijn mede de oorzaak van een rijsttekort in Afrika. Rara, hoe kan dat?

Hint: een trekvogel speelt hierbij een belangrijke rol.
Nog een hint: weilanden in Nederland worden steeds vroeger in het jaar gemaaid.


Heb je al een vermoeden?

Of nog geen flauw idee?

Klik op de foto hiernaast voor het antwoord.

Nog meer weten? Klik dan hier >>

 

 

 

Supergroenten?

Groentenmarkt. Foto: Babasteve. Bron: Wikipedis. CCA2.0.
Om alle mensen te kunnen voeden, is er veel (plantaardig) voedsel nodig. Foto en copyright: Babasteve

‘Wat eten we vanavond?’
Waarschijnlijk krijg jij op deze vraag meestal snel een antwoord. Maar de vraag ‘Wat gaan we in de toekomst eten?’, is een stuk lastiger te beantwoorden. De wereldbevolking groeit hard en naar verwachting is er in de komende 40 jaar even veel voedsel nodig als de afgelopen 8000 jaar bij elkaar!

Supergroenten
De oplossing moeten we zoeken bij planten want planten liggen aan de basis van al ons eten. Supergroenten hebben de toekomst. Denk aan gewassen met een hogere opbrengst. Of met meer voedingswaarde. Ook planten die beter bestand zijn tegen plantenziekten en droogte kunnen een belangrijke rol spelen om alle monden te voeden.

Future Food
Daarnaast spelen natuurlijk ook economische zaken een rol. En vergeet ook andere ontwikkelingen niet, zoals het eten van insecten in plaats van vlees. Op 13 september kun je van alles over Future Food zien en proeven in de Botanische Tuinen te Utrecht.

Voor meer info, klik hier >>

Snoeihard tegen kanker

Venijnboom (Taxus baccata). Foto en copyright: D. Descouens, CCA-SA 4.0.
Taxus baccata heeft opvallende rode vruchten. De jonge takjes en naalden worden gebruikt voor de productie van chemokuren. Foto en copyright: D. Descouens.

Iedereen kan deze zomer helpen bij de bestrijding van kanker. Gewoon vanuit de tuin. Simpelweg een kwestie van snoeien. Moet het natuurlijk wel een taxusheg of -struik zijn. De jonge takjes en naalden van Taxus baccata bevatten namelijk een bijzondere stof: baccatine.

Chemokuur
Baccatine wordt gebruikt voor de productie van chemokuren tegen kanker. Voor één chemobehandeling is nogal wat taxussnoeisel nodig, wel 1 m3. Bovendien moeten het vooral jonge, éénjarige takjes zijn. En het liefst een beetje schoon.

Giftig
Aan de slag dus! En wanneer je zelf geen tuin met taxus hebt, kun je misschien de heg van de buurman snoeien (wel eerst even vragen natuurlijk…). Pas wel een beetje op bij het snoeiwerk want taxus is een giftige plant en wordt daarom ook wel venijnboom genoemd.

De inzamelingsactie loopt tot 31 augustus. Op de website Vergroot de hoop zijn alle inleverpunten te vinden.

Fijne zomervakantie!

 

Boomgaarden verwoest door bacterie

Olijfboomgaard Z-Italie, aangetast door Xylella fastidiosa .. Foto en copyright: R. Krugner (ARS).
De olijfbomen in deze boomgaard in Zuid-Italie zijn aangetast door de olijfbomenpest, veroorzaakt door de Xf-bacterie. Foto en copyright: Rodrigo Krugner (ARS).

Zuid-Italië wordt geteisterd door de Xf-bacterie die al 11 miljoen olijfbomen heeft besmet. Terwijl de prijs van olijfolie omhoog schiet, neemt de EU maatregelen om de bacterie uit te roeien.

Of dat gaat lukken is nog maar de vraag. Eerste aandachtspunt is te zorgen dat Xylella fastidiosa, zoals Xf officieel heet, zich niet verder verspreid. Olijfboeren in Spanje en Griekenland zijn bang dat de olijfbomenpest binnenkort ook bij hen zal toeslaan.

Olijfbomenpest
Olijfbomen, soms eeuwenoud, die besmet raken met de Xf-bacterie drogen uit en sterven binnen twee jaar. De Italiaanse boeren verwachten dat de verwoestende olijfbomenpest de olijvenoogst dit jaar zal halveren.

Rotterdamse haven
De ziekte is waarschijnlijk via import van zieke planten uit Centraal-Amerika in Europa terechtgekomen. Bladvlooien en andere insecten zorgen voor verdere verspreiding. Ook in Nederland gelden verscherpte maatregelen, met name in de Rotterdamse haven, om verdere handel in zieke planten te voorkomen.

Hond speurt naar zieke plant

Speurneus (Hondenneus). Foto: Elucidate. Bron: Wikipedia.CCby, 3.0.
Een speurneus voor zieke planten. 

Speurhonden die helpen bij de detectie van zieke planten. Binnenkort wordt dat realiteit. In Australië worden al honden getraind om de schadelijke druifluis (Phylloxera) op te sporen, die steeds vaker opduikt in de wijngaarden daar. In Nederland gaan twee studenten uitzoeken of speurhonden in te zetten zijn als hulpje voor de keurmeesters van NAKtuinbouw.

Sommige plantenziekten zijn lastig te vinden met het blote oog. En laboratoriumtesten op de aanwezigheid van ziekten en plagen zijn tijdrovend en duur. De gevoelige neus van de speurhond kan hopelijk de ziekteverwekkers ruiken of stoffen waarnemen die door de zieke planten worden uitgescheiden.

De studenten gaan in hun onderzoek onder andere bekijken of de omstandigheden van een perceel, koelcel of opslag de nauwkeurigheid van een speurhond kan beïnvloeden.

 

Plant eens een boompje

Bomen planten met een drone als vliegende zaaimachine. Bron en copyright: http://www.biocarbonengineering.com.
Een drone als vliegende zaaimachine. Bron en copyright: http://www.biocarbonengineering.com

Of plant er maar meteen 36.000 op een dag. Volgens een Amerikaanse oud-NASA ingenieur is het mogelijk. Gewoon een paar drones gebruiken. Het is volgens hem dé oplossing om de wereldwijde ontbossing tegen te gaan.

Het idee is eigenlijk simpel: je gebruikt een drone als vliegende zaaimachine. Vanaf ongeveer 2,5 meter boven de grond, schiet het onbemande vliegtuigje boomzaden naar beneden. Elk zaad is beschermd door een coating met voedingsstoffen.

Deze plantmethode vanuit de lucht is naar verwachting niet beter dan planten met de hand. Maar het is wel sneller en goedkoper. Bovendien kunnen de drones ook boven moeilijk bereikbare plaatsen komen om daar boomzaden te planten.

 

Borrelzaadjes

Pillenzaad: suikerbietenzaadjes met een beschermende coating. Bewerking van origineel
M en M’s? Of een nieuwe smaak borrelnootjes? Nee, het is pillenzaad! (Sandstein – Licensed under CC BY-SA 3.0)

Ze lijken een beetje op M en M’s of op felgekleurde borrelnootjes. Maar dat zijn het niet. Het is pillenzaad: suikerbietenzaden met een beschermlaagje er omheen.
De coating zorgt ervoor dat het zaaien een stuk preciezer gebeurt. Bovendien bevat de beschermlaag een kleine hoeveelheid fungiciden, die het zaadje tijdens bewaring beschermt tegen zaadschimmels en, na het zaaien, tegen bodemschimmels.
Soms wordt ook nog een insecticide toegevoegd aan het ‘beschermjasje’. Dat heeft twee voordelen: 1. het beschermt het jonge kiemplantje direct tegen insectenvraat. 2. het is goedkoper en minder milieubelastend dan later in het veld een bespuiting met insecticide uit te voeren.


Bekijk de opbouw van de verschillende laagjes van pillenzaad >>

 

Varken als onkruidbestrijder

Varken als onkruidbestrijder? Foto: N. Bangsgaard. Copyright CC 2.0. Bron: Wikimedia Commons.
Is een varken geschikt als onkruidbestrijder?

Het is voorjaar. De bloempjes bloeien, de bomen worden groen èn het onkruid steekt weer de kop op. Maar waarom druk maken om een paar grassprietjes of paardebloemen op de stoep? Helemaal mee eens, een beetje ‘onkruid’ is niet erg. Maar sommige planten maken het te bont. Bijvoorbeeld de Japanse duizendknoop (Fallopia japonica).

Deze plant, die van nature niet in Nederland voorkomt, blijkt het hier heel goed te doen. Zo goed, dat hij alles overwoekert en de natuur verstoort (een invasieve exoot noem je dat). Door zijn wortelstokken is duizendknoop nauwelijks uit te roeien en veroorzaakt zelfs schade aan rioolbuizen en beton.

Maar er komt hulp uit onverwachte hoek. Binnenkort start een proef om varkens in te zetten voor het opvreten van het onkruid. Eerst de bladeren en de stengels en daarna hopelijk ook de wortelstokken… Dat is wat je noemt biologische bestrijding.


Meer over de proef met de varkens >>
Studentenverslag over Japanse duizendknoop>>

 

Power to the pieper

Power to the pieper - sticker op een zak superfood. Foto en copyright: http://powertothepieper.aardappels.nl/.
Foto en copyright: http://powertothepieper.aardappels.nl.

Gojibessen, quinoa en kokosbloesemsuiker. Een kleine greep uit de superfoods, die helemaal hip zijn en tegenwoordig ook bij de winkel om de hoek te koop zijn. De vaak exotische zaden, noten en vruchten zouden bomvol gezonde plantenstoffen zitten. Het Voedingscentrum zet hier vraagtekens bij: “De vitamines en antioxidanten die in deze producten zitten, komen ook voor in gewone voedingsmiddelen. Er bestaat niet één superfood. Gevarieerd eten is het belangrijkst.”

Ophouden met die gekte, dacht ook de Nederlandse Aardappel Organisatie en maakte een grappige video om de aardappel van eigen bodem als powerfood neer te zetten.

Bekijk hier de video Power to the pieper of download het filmpje op je mobiel.

 

 

Robot speurt naar zieke plant

Lang voordat je met het blote oog kunt zien dat een plant geïnfecteerd is, heeft de kasrobot een ziek plantje al gevonden en met een precisieschot aangepakt.

Met speciale sensoren speurt de robot door de hele kas naar planten die een afwijkende fotosynthese hebben. Dat wijst namelijk op stress. En die stress kan het gevolg zijn van een schimmel, bacterie of andere plantenziekte.

Zodra de robot een afwijkende plant spot, kan hij ingrijpen door heel nauwkeurig de zieke plant te behandelen. Dit heeft twee voordelen. 1: je bent er op tijd bij en voorkomt meer besmettingen. 2: er is minder gewasbeschermingsmiddel nodig.

Lees meer over de stressmeter en doe zelf de plantenstress-test >>

Windboom

iconrIs het een boom? Is het een kunstwerk? Nee, het is de windboom!

 

Deze bijzondere, 11 meter hoge boom hangt vol met kleine groene turbines. Zodra er een briesje waait, gaan de turbines langzaam ronddraaien en wordt er stroom opgewekt. De boom levert dus windenergie.

 

De Franse ontwerper noemde zijn creatie L’éolien 2.0 en hoopt dat de windboom op veel plekken zal worden ‘aangeplant’. Bijkomend voordeel van de boom: ze verliest in de herfst haar blaadjes niet.

 

 

 

 

 

Down to earth

Foto: Werkgroep Jaar van de Bodem.
Foto: Werkgroep Jaar van de Bodem.

Niet het meest sexy onderwerp ter wereld, maar eigenlijk best veelzijdig: de bodem. Vaderland, archeologie, aardgas, bodemvervuiling, schatgraven. Allemaal bodem. Bovendien zijn we voor ons voedsel afhankelijk van de bodem.

De samenstelling van de bodem heeft grote invloed op de plantengroei en daarmee op al het leven op aarde. Een handjevol grond zit zelf trouwens ook vol leven: regenwormen, allerlei insecten, 10.000 verschillende soorten bacteriën en gemiddeld 2 kilometer schimmeldraad.

Tegenwoordig hoor je steeds vaker praten over een “weerbare bodem”. Dit betekent dat de bodem er voor zorgt dat planten minder vatbaar zijn voor plantenziekten. Wil je weten hoe bodemweerbaarheid werkt?

 

Bekijk het hier >>

 

En dus is 2015 uitgeroepen tot het Jaar van de Bodem!

Eindejaars Plantenjacht

Bloeiende toverhazelaar in de sneeuw (Hamamelis x Jelena) Bron: Wikimedia Commons, Foto: Meneerke Bloem, GNUFree Documentation License.
Tak van een bloeiende toverhazelaar in de sneeuw. Foto: Meneerke Bloem,GFDL.

Wie denkt dat er in de winter niets te beleven valt op plantengebied, heeft het mis. Uiteraard zijn in deze tijd overal naaldbomen aanwezig, al dan niet versierd als kerstboom. Maar ook bloeiende planten komen in het winterlandschap voor, bijvoorbeeld een verlaat madeliefje of een vroegbloeiende winterjasmijn.

Om een beter idee te krijgen welke planten in de winter nog (of al) bloeien, is er dit jaar voor het eerst een Eindejaars Plantenjacht. Ga in de kerstvakantie op pad, alleen of met een wandeling mee, en scoor bloemetjes. En nu maar hopen op een niet al te witte kerst…

>> Meer info over de Eindejaars Plantenjacht

Paddenstoelenstoel

Niet alleen het mycelium, maar ook de vruchtlichamen (paddenstoelen) van de oesterzwam groeien op deze paddenstoelenstoel. Foto en Copyright: Studio Eric Klarenbeek.

Herfst en paddenstoelen horen bij elkaar. Niet alleen buiten schieten de paddenstoelen als paddenstoelen uit de grond, maar ook binnen is de groei van deze schimmels niet te stoppen. Ontwerper Eric Klarenbeek bedacht een manier om een heuse paddenstoelenstoel te maken.

Met een 3D printer produceert hij krukjes en stoelen van een mengsel van bioplastic, gemalen stro en schimmeldraden van de oesterzwam. Vervolgens laat hij zijn meubelstuk een tijdje staan zodat het helemaal vol kan groeien met mycelium (schimmeldraden). Even drogen en klaar is de stoel!

 

 

In deze video is het hele proces te zien