Bacteriën - organismen zonder celkern

Naar overzicht plantbelagers

Bacteriën zijn kleine, ééncellige, organismen met een grootte van tussen de 0,02 en 0,0001 mm; meestal ongeveer 0,001 mm (= 1 micrometer). Soms zijn verschillende cellen met elkaar verbonden in groepjes of ketens. Ze hebben een celwand, maar geen echte celkern met een kernmembraan en worden daarom prokaryoten genoemd (karyos = kern). Het DNA van bacteriën ligt dus los in de cel en bestaat meestal uit een enkel ringvormig chromosoom, vaak aangevuld met enkele ringvormige plasmiden met genetische informatie. De celwand kan uitsteeksels hebben in de vorm van zweepharen waarmee bacteriën zich kunnen bewegen. Ze vermenigvuldigen zich door zich te delen.

 

Bacterien; kleine eencellige organismen. Foto: J.D. Janse; Copyright: CABI, Wallingford, UK/Plantenziektenkundige Dienst, gebruikt met toestemming; Bron: Phytobacteriology - Principles and Practice, J.D. Janse, 2005.

Bacteriën, kleine ééncellige organismen.
© CABI / PD

In het boek Microcanon staan allerlei weetjes en info over microbiologie.
Er hoort ook een website bij met filpjes!



Meer informatie over indeling van bacteriën en speciale groepen >>

 


Diversiteit

Er zijn enorm veel verschillende bacteriën. Sommige groeien goed in de koelkast terwijl andere kunnen leven in hete bronnen van 90ºC. Er zijn er die zonder of met zuurstof kunnen leven, onder uiteenlopende zoute of zure condities. Veel bacteriesoorten zijn aangepast aan het afbreken van dood organisch materiaal. Sommige leven samen met dieren in symbiose (darmbacteriën) of als ziekteverwekker. Dit soort aanpassingen aan het samenleven met planten komt minder vaak voor. Toch is er een aantal belangrijke plantenziekten die door bacteriën wordt veroorzaakt. We geven hier de belangrijkste voorbeelden:

Plantenziekten veroorzaakt door bacteriën

De belangrijkste plantenziekten die door bacteriën veroorzaakt worden zijn:

- bruinrot in aardappel
- bacterievuur in peer
- Agrobacterium in braam
- recentelijk de bloedingsziekte in paardenkastanje 

 

Wortelknolletjes - een nuttige infectie    

Vlinderbloemigen (Leguminosen), dat zijn bijvoorbeeld erwten, bonen, pinda's en klavers, hebben vaak knolletjes aan hun wortels. Deze worden veroorzaakt door Rhizobium-bacteriën. Deze bacteriën zijn in staat om stikstof uit de lucht te binden en als voedsel beschikbaar te maken voor de plant. Planten kunnen door middel van fotosynthese wel koolstofverbindingen (suikers) maken, maar hebben als voedsel stikstofverbindingen nodig. De plant profiteert dus van de Rhizobium-infectie, en levert de bacteriën suikers. Deze symbiose werkt zo goed dat vlinderbloemigen worden geteeld als groenbemester: planten die de grond niet uitputten maar juist vruchtbaarder maken.


  

Lees meer over het belang van bacteriën voor de aarde >>

  Wortelknolletjes door stikstofbindende Rhizobium-bacterien op witte klaver (Trifolium repens). Foto: J.D. Janse; Copyright: CABI, Wallingford, UK/Plantenziektenkundige Dienst, gebruikt met toestemming; Bron: Phytobacteriology - Principles and Practice, J.D. Janse, 2005.
  Wortelknolletjes door stikstofbindende Rhizobium-bacterien op witte klaver (Trifolium repens). Foto: J.D. Janse; Copyright: CABI, Wallingford, UK/Plantenziektenkundige Dienst, gebruikt met toestemming; Bron: Phytobacteriology - Principles and Practice, J.D. Janse, 2005.    

 

Close-up.
© CABI / PD

  Klaver met wortelknolletjes, veroorzaakt door stikstofbindende Rhizobium-bacteriën. Klik voor meer detail >>.

 

<< naar overzicht