Aspirine, bij iedereen bekend.

Bestrijding met chemische middelen

Veel mensen zijn geen voorstander van het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen, maar is dat wel realistisch? Als je jezelf niet lekker voelt neem je toch ook een aspirientje? Als de poes vlooien heeft dan krijgt ie toch ook een vlooienbandje?

Strenge regels voor middelen en spuitmethoden

Er is precies vastgelegd welke middelen er gebruikt mogen worden in welke gewassen. Vaak moet het middel op een bepaalde manier worden toegediend, of is er een maximale dosis die mag worden gebruikt. Bovendien moet er een voldoende lange tijd zitten tussen de toediening en de oogst. Er is een strenge controle op de aanwezigheid van restanten bestrijdingsmiddel op voedsel, zogenaamde residuen. Het College Toelating Gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) is een onafhankelijke instelling die beoordeeld of middelen aan de hoge kwaliteitseisen voldoen. De regels zijn pas geleden weer aangepast.

Horrorverhalen

De tijd dat vogels dood uit de lucht vielen na het eten van bespoten insecten is gelukkig voorbij. Vroeger kon iedereen die dat wilde, chemische bestrijdingsmiddelen kopen, bewaren en spuiten. Een restantje werd gewoon in de sloot gekieperd. Destijds waren veel middelen ook nog eens breedwerkend, d.w.z. giftig voor heel veel verschillende soorten organismen. Menig lieveheersbeest, vis en mens is daar de dupe van geworden.

 

Doodt de vijanden, spaar de vrienden De middelen die tegenwoordig ontwikkeld worden zijn zeer specifiek. Ze doden de plaagorganismen wel maar sparen zo veel mogelijk de natuurlijke vijanden. Ze zijn minder schadelijk voor de mens en de natuur. Een combinatie van biologische en chemische bestrijding en allerlei cultuurmaatregelen wordt wel geïntegreerde bestrijding genoemd. Een voorbeeld van een cultuurmaatregel waarbij een gunstig klimaat wordt getroffen voor biologische bestrijders is het maken van speciale akkerranden rondom de gewassen. Kenmerkend voor geïntegreerde teelt is dat chemische middelen niet gebruikt worden als allerlaatste redmiddel (waarbij veel middel nodig zou zijn), maar dat er vaak in een vroeg stadium een lage dosis van een zeer specifiek middel gebruikt wordt. Een voorbeeld hiervan is het ontsmetten van zaad of plantgoed, waardoor een teelt gezond kan beginnen.

Nuttige insecten worden gespaard door moderne bestrijdingsmiddelen. Hierdoor is uiteindelijk weer minder chemische bestrijding nodig.

Spuit die rekening houdt met de dichtheid van het gewas: veel spuiten bij veel blad en weinig bij weinig blad.

 

High tech

Door een gerichtere toepassing wordt zo weinig mogelijk middel gebruikt. Hierbij kun je denken aan spuiten met speciale doppen, die bijv. een betere verdeling van het middel geven waardoor er minder nodig is. Verder zijn er nog technischer oplossingen denkbaar, zoals zeer plaatselijk spuiten op aantastingsplekken die worden waargenomen door camera's (sensoren).
Maar je kunt ook denken aan spuiten op basis van actuele weersgegevens: er wordt alleen gespoten als een ziekte-uitbraak dreigt, bijvoorbeeld omdat het een bepaald aantal dagen nat en warm is geweest. Hierdoor wordt niet onnodig bespoten, en wordt op een efficiënte manier een uitbraak (en misschien veel bespuitingen) voorkómen. Vaak wordt hiervoor gebruik gemaakt van een computerprogramma dat rekening houdt met een heel scala aan biologische factoren (groeistadium van de plant, gedeeltelijke resistentie van het ras, groeisnelheid ziekteverwekker) en weersgegevens. Zo’n programma heet een Beslissings-Ondersteunend Systeem, of BOS.
Er is tegenwoordig ook meer aandacht voor het schoonmaken van vuil spoelwater. Dit is spoelwater waar resten bestrijdingsmiddelen inzitten. In België zetten ze hiervoor sinds kort een robot in.

 

Biologische teelt - totaal zonder kunstmatige chemische stoffen 

Als je zeker wilt weten dat er geen residuen van chemische middelen op de producten terechtkomen, kun je kiezen voor de biologische teelt. Hierin wordt niet gespoten met kunstmatig-geproduceerde chemische middelen. Er wordt soms wel gespoten met plantenextracten. Hierin zitten uiteraard ook chemische stoffen, maar ze zijn van natuurlijke oorsprong. Door aanpassingen in de teelt, worden ziekten en plagen zo veel mogelijk tegengegaan. Hierbij kun je denken aan het met de hand rupsen verwijderen en onkruid wieden of het stimuleren van natuurlijke vijanden door het gebruik van groenstroken langs de akker.

Het EKO-keurmerk

In de biologische teelt wordt ook geen gebruik gemaakt van kunstmest, maar alleen van organische mest (dierlijke mest of compost). Organische mest stimuleert het bodemleven, wat het uitbreken van bodemziekten vaak tegengaat. In bijna alle gevallen is biologische teelt duurder dan gangbare teelt, zodat producten ook meestal duurder zijn. Er is meer kennis voor nodig, je moet beter waarnemen, en het kost meer tijd om maatregelen uit te voeren. Biologische producten vallen onder strenge eisen, en zijn te herkennen aan het EKO-keurmerk.

Een speciale vorm van biologische landbouw is de biologisch dynamische landbouw, gestoeld op de antroposofische leer van Rudof Steiner. Hierbij worden, door middel van speciale preparaten, kosmische invloeden aangewend om de groei van gewassen te bevorderen en ziekten en plagen tegen te gaan. Biologisch dynamische producten zijn te herkennen aan het Demeter-keurmerk.

<< Terug