schimmels-bijen

Schimmels bestrijden met schimmels & bijen

Een typische rot-aardbei. Botrytis cinerea op Fragaria X ananassa. Foto: Rasbak; GFDL; Bron: Wikipedia.
Dit heeft iedereen wel eens gezien: – een rotte aardbei –   zachte plekken met grijs schimmelpluis

Een plantenziekte uitroeien door wat schimmels mee te geven aan honingbijen. Dat idee hebben de onderzoekers van Praktijkonderzoek Plant en Omgeving (PPO) en Plant Research International (PRI), beide van Wageningen UR, met succes getest. Het werkt in ieder geval tegen fruitrot in aardbeien.

De onderzoekers hebben het gebruik van bijen getest tegen de schimmelziekte Botrytis, grauwe schimmel, in aardbei. Grauwe schimmel is in de aardbeienteelt een groot probleem en uit zich in afgestorven plantdelen, bedekt met stuivend grijs schimmelpluis.

Honingbij met een bijbaantje. Foto: Brandon Keim; Copyright Brandon Keim.
Hier zie je een honingbij die bezig is met het verzamelen van nectar. Een belangrijk extra effect is de efficiënte bestuiving van bloemen, en vanaf nu ook de mogeijkheid om grauwe schimmel te bestrijden in aardbeien.
Botrytis cinerea, de boosdoener
Close-up van het grijze schimmelpluis van Botrytis cinerea.

De onderzoekers hebben voor de bijen een speciale bijenkast ontwikkeld, die via het toegangspoortje een beetje bestrijdingsmiddel in poedervorm aan de bijen meegeeft, als ze uitvliegen. In dit geval gaat het om een biologisch bestrijdingsmiddel, de schimmel Ulocladium, die een natuurlijke vijand is van de schimmel Botrytis. De methode werkt goed, de bijen poetsen het poeder wel een beetje weg, maar er blijft altijd wel wat op hun pootjes of vleugels zitten, zegt dr. Lonne Gerritsen van PPO Bijen.

De bijenkasten zijn naast proefveldjes met aardbeien geplaatst. De bijen gaan op zoek naar de nectar in de bloemen van de aardbeiplanten, en dat is precies waar de schimmel Botrytis normaliter begint te woekeren. De bijen laten op de bloemen een beetje van de schimmel Ulocladium achter, die de Botrytis in een periode van een aantal weken verdelgt.

Sporen van Ulocladium atrum, de bestrijder.
Sporen van de biologische bestrijder Ulocladium atrum. Foto’s © Magnus Gammelgaard, http://www.plante-doktor.dk/

De bijen brengen het bestrijdingsmiddel precies naar de ziektehaard. Dat betekent minder verspilling in vergelijking met bespuiten van de gewassen, waarbij vaak nogal wat bestrijdingsmiddel naast de planten terechtkomt. Gerritsen: Het is heel mooi om te zien hoe de bijen het doen. Ze brengen het bestrijdingsmiddel precies daar waar het nodig is. En ze gaan er elke dag op uit. Het bespaart de teler een hoop werk.

De bijenonderzoekers zijn enthousiast, maar zetten wel wat kanttekeningen bij de methode: hij is alleen nog te gebruiken bij ziekten die in de bloem beginnen, en het bestrijdingsmiddel moet beschikbaar zijn in poedervorm en onschadelijk zijn voor bijen.

 

 

Flying Doctors. Hommelkast voor bestrijding Botrytis in aarbei. Foto en copyright: Biobest.
Uitvalsbasis van de Flying doctors. Foto en copyright: Biobest.

Ondertussen is de methode op grotere schaal getest en met goede resultaten. De eerste nestkasten met hommels, die ingezet kunnen worden als flying doctors, zijn sinds kort op de markt.

De kasten zijn er in twee varianten: één voor de bestrijding van de schimmelziekte Botrytis en één voor de bestrijding van trips. In het eerste geval krijgen de hommels bij de uitgang van de nestkast een antischimmel middel mee, in het tweede geval een insectenbestrijdingsmiddel.

Zowel Botrytis als trips zijn bloemgeassocieerde ziekten – ze beginnen in de bloem. De onderzoekers gaan nu uitzoeken of de flying doctors in de toekomst ook ingezet kunnen worden voor bladziekten.