Micro-organismen maken plant weerbaarder

Yakult voor planten

Micro-organismen zijn onmisbaar voor een goede weerstand. Dat geldt niet alleen voor mensen, maar ook voor planten.

Je kent ze misschien wel, de kleine flesjes Yakult met daarin een gekleurd zuiveldrankje. Ieder flesje bevat miljarden bacteriën die zouden bijdragen aan een goede darmflora. En een gezonde darmflora betekent een betere weerstand. Steeds meer onderzoeken wijzen erop dat iets dergelijks bij planten ook het geval is. Er bestaan namelijk niet alleen schimmels en bacteriën die planten ziek kunnen maken, maar er zijn ook heel veel  nuttige micro-organismen. Ze leven in planten of rond de plantenwortels. Hierdoor groeien de planten beter. Bovendien beschermen ze de plant tegen ziekmakende micro-organismen. Soms wordt zelfs de groei van bladluizen en andere plaaginsecten afgeremd.

 

Hoe krijgen die schimmels en bacteriën dat voor elkaar?

Het is nog niet precies duidelijk hoe micro-organismen de weerbaarheid van een plant kunnen verhogen. Er zijn tot nu toe drie theorieën:
1. De schimmels en bacteriën zorgen ervoor dat de plant in opperste staat van paraatheid is en direct zijn afweersysteem aanzet wanneer er een echte pathogeen arriveert.
2. De schimmels en bacteriën leven in competitie met de pathogene micro-organismen en remmen daardoor hun groei.
3. De schimmels en bacteriën produceren stoffen, zoals antibiotica, die gericht zijn tegen andere bodemorganismen.

Hier volgen een paar voorbeelden uit de praktijk.

 

Bacterie remt schadelijke schimmel

Op en in plantenwortels leven miljarden bacteriën en schimmels. Samen vormen ze het wortelmicrobioom. Uit onderzoek blijkt dat goedaardige Pseudomonas bacteriën de plantenwortels aanzetten tot het produceren van het antibioticum scopoletine. Deze stof remt de groei van bodemschimmels die plantenziekten veroorzaken. In dit geval stimuleert de ‘goede’ bacterie dus de plant om afweerstoffen tegen de ‘slechte’ schimmels te maken. Zowel de groei als het afweersysteem van de plant worden zo op biologische manier verbeterd. Plantenwetenschappers hopen dat door inzet van deze bio-fungiciden in de toekomst minder kunstmest en toxische gewasbeschermingsmiddelen nodig zijn. De eerste bio-fungiciden worden al in de praktijk toegepast.

 

Agarplaat met bacteriekolonies van Pseudomonas fluorescens

Pseudomonas: van alles wat
Het geslacht Pseudomonas omvat heel veel verschillende soorten bacteriën. Een van de ‘goede’ soorten is P. fluorescens.  Sommige stammen van deze bacterie, die in de bodem en rond plantenwortels voorkomen, beschermen tarwe en andere granen tegen plantenziekten zoals Pythium en Fusarium. Maar er zijn ook Pseudomonas soorten die zelf ernstige plantenziekten veroorzaken zoals P. syringae pv. aesculi, de veroorzaker van de bloedingsziekte bij kastanjebomen. Tot slot bestaan er ook nog Pseudomonas soorten die mensen kunnen infecteren, zoals P. aeruginosa, de beruchte ziekenhuisbacterie.

 

Schimmel in plant remt insectenplaag

Geboorte van een bladluis-baby. Bladluizen vermeerderen zich razendsnel. Bepaalde schimmels die in planten leven (endofyten) remmen de populatiegroei van de bladluizen op de plant.

Micro-organismen die in de plant leven maar geen schade geven, noem je endofyten. Steeds meer onderzoeken laten zien dat deze endofyten een belangrijke rol spelen in de bescherming van planten tegen ziekten en plagen. Experimenten in tomaat, paprika en chrysant tonen aan dat bepaalde goedaardige plantenschimmels de populatiegroei van schadelijke insecten kunnen remmen. Bijvoorbeeld de schimmel Lecanicillium muscarium kon de bladluistoename in paprikaplanten met 25-30% remmen. Dit lijkt misschien niet veel, maar op een snel groeiende bladluispopulatie kan dit zeker verschil uitmaken.

Ook hier zijn de achterliggende mechanismen nog niet precies duidelijk. De endofyten zouden een directe werking kunnen hebben op schadelijke insecten door het afscheiden van bepaalde metabolieten. Maar het zou ook kunnen dat door de aanwezigheid van de schimmels en bacteriën, de plant sneller zijn eigen afweer aanschakelt (primen).

 

Down to earth

Dit zijn maar een paar voorbeelden. Zo zijn er nog veel meer onderzoeken die laten zien dat micro-organismen de weerbaarheid van planten tegen ziekten en plagen verhogen. Het wordt ook steeds duidelijker dat het bodemleven een grote rol speelt in de gezondheid van planten. Goede micro-organismen in de bodem zijn onmisbaar voor een goede plantengroei. Het is net als bij een pizza: zonder goede bodem wordt het niets >>.