In de warme zeeën rond Bonaire is een heel bijzondere boom te vinden. Is het een kerstboom voor duikers? Is het de verborgen antenne van een spionagedienst? Nee, het is een constructie die speciaal bedacht is om het koraal te herstellen.

Op het gevaarte, dat wel wat weg heeft van een ouderwetse TV-antenne, kan het koraal zich gemakkelijk uitbreiden. Er groeit zo als het ware een koraalboom. Maar vergis je niet! Koraal is geen plant, het is een dier dat in symbiose leeft met algen. De (groene) algen halen energie uit zonlicht en delen dat met de koraaldiertjes.

Er bestaan ongeveer 4500 soorten koraal in allerlei verschillende kleuren en vormen.

.

Deze keer aandacht voor een mensenziekte. De naam is grappig, de ziekte zelf een stuk minder: de knikkebolziekte is een mysterieuze aandoening die kinderen in Oost-Afrika treft. Waarom dan toch aandacht ervoor op een website over plantenziekten? Dat komt omdat er vermoedens bestaan dat de stoornis iets te maken kan hebben met een plantenziekte. Vlaamse onderzoekers zijn hard bezig om de oorzaak van de knikkebolziekte te achterhalen. Ze verdenken schimmels die in de gewassen groeien ervan dat zij toxinen (giftige stoffen) uitscheiden. Dat is zeker niet ondenkbaar want er zijn uit het heden en verleden meer van dat soort gevallen bekend. Lees maar eens de shocking story over afstervende lichaamsdelen als gevolg van de plantenziekte moederkoren. En bekend is natuurlijk ook de groene Penicillium-schimmel, die op geoogste sinaasappels groeit en een penicilline-achtige stof produceert.

In de V.S. kampen graanboeren met de ziekte Head Blight, waarbij de plantenschimmel Fusarium de aren aantast en verbleekt. De schimmel maakt het toxine DON aan en dit proces gaat zelfs na de oogst nog door, zeker wanneer het graan op een vochtige plaats bewaard wordt. Het zou kunnen dat er bij de knikkebolziekte ook zoiets aan de hand is. Overigens zijn de toxinen van plantenschimmels eigenlijk bedoeld om de groei van concurrerende schimmels en bacteriën tegen te gaan.

Zo, nu heb je iets om te overdenken als je een keertje zit te knikkebollen in de klas…

*Aanvulling (2014): ondertussen is ontdekt dat knikkebolziekte overgebracht wordt door zwarte vlieg en niet veroorzaakt wordt door plantenschimmels.

Meer zakgeld, die leuke laarsjes of een nieuwe smartphone? “Geld groeit niet aan de bomen hoor!”, is vaak de reactie van ouders. Vanaf nu kun je ze meteen de mond snoeren want volgens Australisch onderzoek groeit er wel degelijk geld in bomen. Goud om precies te zijn. In eucalyptusbomen.

De bladeren en de bast van eucalytusbomen die in de buurt van een ondergrondse goudader staan, blijken vol met kleine gouddeeltjes te zitten. Het gaat om heel kleine hoeveelheden die door de zuigkracht van de wortels worden opgenomen uit de bodem. Voor één gouden ring zou je 500 bomen nodig hebben, maar toch.

De onderzoekers verwachten dat door hun vondst de zoektocht naar ondergrondse goudaders voortaan een stuk simpeler kan, namelijk door een paar blaadjes te analyseren. Het enige nadeel betreft de gezondheid van de bomen: goud is giftig voor de planten.

Bekijk hier het wetenschappelijke artikel>>

]]> https://www.plantenziektekunde.nl/nieuws-uit-2013/zeg-het-met-bollen/ Thu, 17 Oct 2013 12:17:54 +0000 http://www.bit64.nl/pzk/?p=1521 Het is nu de tijd om bloembollen te planten… Ook vrienden hebben wel eens ruzie. Dat blijkt de laatste tijd wel weer uit de aanvaringen tussen Nederland en Rusland. Een Greenpeace schip, homobeleid en diplomatieke (on)schendbaarheid zorgen voor de nodige verontwaardiging over en weer. En dat nog wel in het officiële vriendschapsjaar 2013 van de twee landen.

Misschien dat een half miljoen bloembollen afkomstig uit Nederland de stemming ten goede kan keren. Het is het grootste cadeau ooit in de geschiedenis van de tuinbouw. De bollen van tulpen, hyacinten, narcissen, lelies, krokussen en blauwe druifjes zijn bestemd voor de paleistuin in Sint Petersburg. Dat wordt nog een hele klus om al die bloembollen voor de (Russische) winter in de grond te krijgen…

]]> https://www.plantenziektekunde.nl/nieuws-uit-2013/vreemde-vogels/ Thu, 26 Sep 2013 12:18:31 +0000 http://www.bit64.nl/pzk/?p=1523

De perenoogst is weer in volle gang in de boomgaarden. Niet alleen mensen plukken graag een stukje fruit, ook vogels lusten wel een sappige, zoete peer. Kraaien en kauwen veroorzaken flinke schade aan het fruit door het kapot te pikken met hun snavel. Daardoor gaan de vruchten rotten en zijn ze onverkoopbaar. Maar ook neemt in de hele boom de kans op schimmels, bacteriën en andere plantenziekten toe. Bovendien trekken de rottende vruchten wespen aan, wat weer vervelend is voor de plukkers.

Schade door vogels aan appels en peren is een probleem dat zowel in Nederland als in België de laatste jaren toeneemt. Daarom is er onderzocht welke vogelsoort nu eigenlijk de grootste boosdoener is. Als je weet wie je tegenstander is, kun je ook de beste maatregelen bedenken… Voor het onderzoek zijn camera’s geplaatst in verschillende boomgaarden en uit de opnamen blijkt dat het echt niet alleen om kraaiachtigen gaat. Koolmezen blijken net zo schuldig te zijn, zoals dit bewijsstuk laat zien.

Keihard zijn ze, de hoefvormige tonderzwammen. Als je ze wilt “plukken” dan heb je een zaag of een bijl nodig. De tonderzwamdieven die deze maanden op rooftocht waren in de Veluwse bossen moesten er dus wel iets voor doen. Bovendien groeien de paddenstoelen niet op de grond, maar op boomstammen. Ook nog klimmen dus. Waarom zou iemand al die moeite nemen (en het bos vernielen…)?
Vermoedelijk omdat volgens sommige Aziatische genezers de Echte tonderzwam (Fomes fomentarius) zou helpen bij allerlei kwalen en er dus geld aan valt te verdienen.

Feit is dat het binnenste van deze zwammen, tondel genoemd, vroeger gebruikt werd als een soort aanmaakblokjes. Toen er nog geen lucifers waren gebruikten mensen een tondeldoos om vuur te maken. Ook de ijsmummie Ötzi had tonderzwam bij zich.

De tonderzwam is een zwakteparasiet en tast dus geen gezonde bomen aan. De schimmel groeit alleen op verzwakte en dode bomen, waarbij berken en beuken de voorkeur hebben. Omdat bosbeheerders tegenwoordig meer dode bomen in het bos laten staan, komt de tonderzwam steeds vaker voor. Ga zelf een keer op zoek en tik er maar eens op, dan voel je hoe hard ze zijn!

“Ze doen niets hoor” wordt er meestal over langpootmuggen gezegd, maar dat klopt toch niet helemaal. Weliswaar hoef je niet bang te zijn dat dit insect je steekt, want ze drinken hooguit een beetje water, maar sommige kunnen je met gemak een enkelblessure bezorgen…

Neem nu de langppootmug Tipula paludosa, die haar eitjes in grasland legt. De nakomelingen, emelten genoemd, zijn grijsbruine larven die leven in een verticaal holletje onder de grond. ’s Nachts kruipen ze naar boven en eten de grassprietjes rondom hun woning op. Dit levert kale, bruine plekken met kleine gaatjes op in voetbalvelden, golfbanen en gazons. Op zich geen ramp, ware het niet dat emelten een lekker hapje vormen voor vogels en mollen. In hun zoektocht naar eten ploegen deze dieren hele grasvelden om. Weg mooie, groene zoden en hallo knollenveld vol gaten… Oppassen geblazen dus waar je loopt!

Er komen een paar honderd verschillende soorten langpootmuggen voor in Nederland. Van sommige soorten zijn de emelten ook dol op jonge sla-, kool- en aardbeiplantjes. Biologische bestrijding van emelten (en dus langpootmuggen) is mogelijk met speciale aaltjes.

De hele vakantie heerlijk gegeten in het buitenland? Dan wil je natuurlijk graag nog wat van dat lekkere, verse fruit meenemen voor thuis. Nou, vergeet het maar, want de douane neemt het in beslag. Je mag namelijk niet zomaar planten, groenten of fruit meenemen de grens over. Er bestaan strenge regels hierover om verspreiding van schadelijke insecten en ziekten te voorkomen.

Die regels zijn bedoeld om de natuur en de landbouw in een land te beschermen, maar ook voor de gezondheid van mensen. Denk maar aan de tijgermug (Aedes albopictus). Dit insect komt als eitje of larve mee op bamboeplantjes uit Azië en kan onder andere de ziekte knokkelkoorts overbrengen. Het beestje wordt tijgermug genoemd vanwege de witte strepen op de poten en de kop. De tijgermug heeft zich ondertussen al in delen van Amerika gevestigd en in Zuid-Europa, in het gebied rond de Middellandse Zee. Vestiging betekent dat de muggen in dat gebied de winter weten te overleven en zich voortplanten. Ook in ons land worden er af en toe tijgermuggen gevonden.

Tijgermuggen komen trouwens niet alleen via bamboeplantjes het land binnen, ook bij de import van gebruikte autobanden liften ze mee.

Natuurlijk kan er na afloop van de vakantie ook iets anders ongemerkt meeliften met vouwwagen of caravan… Lees en luister maar.

Een hekel aan spruitjes? Zorg ervoor dat jullie die dag pas laat aan tafel gaan!

Planten maken stoffen aan om zich te beschermen tegen vraat door dieren. Overdag produceert de plant meer van deze stoffen dan ’s avonds en ’s nachts. Amerikaanse onderzoekers ontdekten dat de aanmaak van deze afweerstoffen gewoon doorgaat na de oogst en dat de groenten ook nog steeds hun dag-nacht-ritme aanhouden. Dus overdag maken ze meer afweerstoffen aan en ’s nachts minder. Ongeveer een week lang houden kool, worteltjes en sla dit vol bij de groenteboer.

De natuurlijke afweerstoffen die spruitplanten aanmaken, de zogenaamde glucosinolaten, zorgen ook voor de specifieke spruitjessmaak. Spruitjes die je pas ’s avonds klaarmaakt bevatten minder glucosinolaten waardoor ze dus anders smaken (iets minder bitter).

Wanneer groenten constant in het donker bewaard worden (koelkast) krijgen ze een soort jetlag en verdwijnt het dag-nacht-ritme sneller. Lees meer>>

Men neme een aardbeiplant en warmt die samen met flink wat koolzuurgas op tot 40 graden Celcius. Vervolgens neemt men stekjes van deze plant en kweekt die op. Het uiteindelijke resultaat: heerlijke, verse aardbeien zonder schadelijke mijten en aaltjes. Deze manier van bereiden noem je een CATT-behandeling.

Het is weer volop aardbeientijd, maar helaas zijn wij niet de enigen die van aardbeien(planten) houden. Ook allerlei andere organismen zoals insecten, schimmels en aaltjes zijn er dol op. Om de planten insectvrij te krijgen is, in plaats van naar een chemisch bestrijdingsmiddel, gezocht naar een meer duurzame methode. “Laten we aardbeiplanten eens flink opwarmen en kijken wat er gebeurt…” bedacht een onderzoeker, op basis van eerdere proeven. Het experiment pakte verrassend goed uit. Niet alleen waren de planten mijt-vrij na de warmtebehandeling, ook aaltjes die de plantenwortels beschadigen waren verdwenen.

Lees meer over de opgewarmde aardbeien>>
Binnenkort ook opgewarmde tomaten >>