Plantenziektekunde.NL

Plantenseks en SOA’s

Tue, 09 Jun 2026 15:59:08 GMT

Bloemetjes, bijtjes en waarschuwingen voor soa’s (seksueel overdraagbare aandoeningen). Je hebt er in de biologieles vast ook wel eens voorlichting over gehad. Maar hoe zit dat eigenlijk bij planten? Zijn er ook seksueel overdraagbare plantenziekten? Ja dus.

Eigenlijk niet zo vreemd want als er iets met bloemetjes en bijtjes te maken heeft dan is het wel plantenseks. Insecten die planten bestuiven gaan van bloem tot bloem. Op die manier kunnen ze ook plantenziekten verspreiden, zoals bacterievuur . Bacterievuur wordt veroorzaakt door de bacterie Erwinia amylovora en is erg besmettelijk en schadelijk. Bijen kunnen de bacterie overbrengen bij het bestuiven van meidoorns en appel- en perenbomen.

Planten-soa
Sommige planten doen het zonder insecten, namelijk door windbestuiving. Ook dan is het oppassen geblazen dat ze niets oplopen omdat sommige ziekteverwekkers in het stuifmeel voorkomen. Bijvoorbeeld het gerstestreepmozaïekvirus dat via het stuifmeel van een zieke plant overgebracht wordt naar de stamper van een bloem van een gezonde plant. Na bevruchting raakt de ontvangende plant geïnfecteerd. Dit is dus een echte planten-soa.

Zwarte peren en dood blad als gevolg van de plantensoa bacterievuur

Het Grote Belang van Kleine Beestjes

Mon, 30 Mar 2026 12:12:00 GMT

Het Laboratorium voor Entomologie doet al 100 jaar onderzoek aan insecten. Reden voor een feestje en daar ben jij ook bij uitgenodigd! Er zijn in april en mei verschillende activiteiten, zoals de Insectenmarkt op 25 april met foodtrucks, kunst, wetenschap etc. en er is de tentoonstelling het Grote Belang van Kleine Beestjes .

Insecten zijn onmisbaar voor bestuiving, voedselvoorziening en biodiversiteit, maar staan wereldwijd onder druk. Juist daarom is onderzoek naar insecten vandaag de dag relevanter dan ooit en van grote betekenis is voor onze samenleving.

Slimme insecten, slimme planten
Insecten hebben slimme manieren ontwikkeld om zich te voeden en te beschermen.
Bladluizen gebruiken bijvoorbeeld speeksel om ongemerkt plantensap op te nemen, terwijl andere insecten (zoals de rups van de Sint Jacobsvlinder ) gifstoffen uit planten opslaan voor hun eigen verdediging. Planten reageren weer op insecten met hun eigen afweer om vraatschade te beperken en zich te verdedigen. Dat samenspel van aanval en afweer laat zien hoe nauw insecten en planten met elkaar verbonden zijn.

Meer over 100 jaar Entomologie

Groene gewasbescherming

Thu, 23 Oct 2025 12:59:00 GMT

Onze voedselgewassen willen we graag beschermen tegen ziekten en plagen. Sinds 1950 worden daar steeds vaker chemische bestrijdingsmiddelen voor gebruikt. Die werken heel efficiënt, maar insecten en schimmels kunnen er resistent tegen worden. Je hebt dan steeds weer nieuwe middelen nodig. Bovendien kunnen bestrijdingsmiddelen schadelijk zijn voor mens, natuur en milieu. Daarom worden tegenwoordig verschillende stoffen verboden. Maar zonder die middelen hebben ziekten en plagen veel meer kans om planten aan te tasten en is de opbrengst echt een stuk lager. Hoe kun je onze gewassen dan toch gezond houden?
Het wetenschapsprogramma Focus laat een paar bijzondere manieren van gewasbescherming zien zonder chemische middelen. Deze ‘groene pesticiden’ bestaan uit slimme technische oplossingen, zoals motten meppende drones, laser-robots en plakkerige bolletjes!
In een andere aflevering (‘Superplant’) duiken ze in het microbioom rond de plantenwortel en kijken ze naar de rol van bodemschimmels en -bacteriën bij de weerbaarheid van planten tegen plantenziekten en klimaatverandering.

Terugkijken :
Aflevering Groene pesticiden, Focus 14 oktober 2025
en
Aflevering Superplant , Focus 4 november 2025

Paddenstoelen en Herfstgeuren Quiz

Tue, 07 Oct 2025 10:45:00 GMT

In het weekend van 10-12 oktober werd de eerste Paddenstoelentelling gehouden. Iedereen kon meedoen! Meest gevonden paddenstoel was het zwavelkopje. Een overzicht van de top 10 vindt je hier. De herfst is natuurlijk de ideale tijd voor paddenstoelen. Ze schieten nu letterlijk als paddenstoelen uit de grond. Maar ook uit boomstronken of ander hout. Dus ga er lekker op uit, maak een mooie herfstwandeling en zoek naar paddenstoelen in bos, tuin of park. Op de website van de NVM vindt je alles over paddenstoelen !
En nu je toch buiten bent….. Even diep inademen die frisse herfstlucht! Maar wat ruik je daar? Ontdek het in de….. Herfstgeurenquiz!

Overleven in een veranderend klimaat

Mon, 22 Sep 2025 12:07:00 GMT

Planten kunnen niet verkassen wanneer hun omgeving verandert. Bij hitte de schaduw opzoeken of schuilen tijdens een plensbui, dat lukt een plant niet. Bovendien heeft klimaatverandering effect op ziekten en plagen van planten. Maar dit alles betekent niet dat planten weerloze slachtoffers zijn van aanstormende plaaginsecten, schimmelziekten of veranderende weersomstandigheden!

Planten hebben hun eigen trucs om zich aan te passen aan extreme omstandigheden. Meer weten? Voor nieuwsgierige leerlingen uit HAVO4 en VWO4 en 5 is er op 5 februari de (gratis) Masterclass ‘Toekomstbestendige Planten: Strategieën om te Overleven in een Veranderend Klimaat’. Je gaat zelf experimenteren en ziet met eigen ogen hoe planten reageren op stress. Leer hoe planten ons kunnen inspireren tot klimaatbestendige oplossingen en duurzame landbouw! Aanmelden kan al >>

Game
Benieuwd hoe jij als paardenbloem 100 jaar klimaatverandering kunt overleven?
Probeer het in de game Climate Pursuit .

Planten en Dieren Herkennen

Wed, 03 Sep 2025 09:50:00 GMT

Vind je het ook leuk om buiten rond te kijken naar alles wat groeit, bloeit en krioelt? Misschien herken je al veel planten, insecten en paddenstoelen, maar zou je nog veel meer willen weten. Binnenkort start een nieuwe basiscursus voor het herkennen van planten en dieren in Nederland. In 11 online lessen leer je verrassend snel soorten herkennen, ontdek je hoe ze leven én wat je zelf voor de natuur kunt betekenen.

Startdatum cursus: 18 september 2025.
Kosten: 75 euro voor het complete programma.
Ga voor meer informatie en om je aan te melden naar de website van SoortenNL.

Ben je helemaal fan van paddenstoelen? Dan is de Opstapcursus Paddenstoelen iets voor jou!

Citizen Science en Plantgezondheid

Mon, 25 Aug 2025 13:04:00 GMT

Het schooljaar is weer (bijna) begonnen. Nog geen zin om hele dagen in het klaslokaal te zitten? Dat hoeft ook niet! Buiten is genoeg te leren en te doen. En wanneer je meedoet met een Citizen Science project kun je bovendien de wetenschap nog een stapje vooruit helpen. Op het gebied van plantgezondheid zijn er daarbij genoeg mogelijkheden. Help bijvoorbeeld zoeken naar de Samoerai sluipwesp (dit is de natuurlijke vijand van de stinkwants). Of naar lieveheersbeestjes met een schimmelinfectie. Of naar zieke / gezonde bomen. Informatie over deze en andere voorbeelden van Citizen Science en plantgezondheid is te vinden op deze website.

Kijk uit voor lifters op reis

Wed, 30 Jul 2025 08:51:00 GMT

Lekker op vakantie in Zwitserland, Noord-Italië of de Azoren? En is het weer tijd om naar huis te gaan? Of misschien ga je nog verder reizen? In alle gevallen is het opletten dat je geen lifters meeneemt! Of je nu met vliegtuig, bus, fiets of auto bent: ongemerkt kan de Japanse kever ( Papillia japonica ) meeliften.

De Japanse kever komt- zoals de naam al doet vermoeden- oorspronkelijk uit Japan. De laatste jaren duikt het één cm grote insect steeds vaker in Europa op. In Zwitserland en Noord-Italië kwamen ze al vaker voor, maar nu zijn ze ook in België en Frankrijk gevonden. De kevers komen o.a. voor in de buurt van vliegvelden, havens en langs snelwegen; ze liften mee met internationale transporten. Maar ook met toeristen. Zo zat er laatst een kever in de koffer van een reiziger uit Milaan.

Is de Japanse meelifter gevaarlijk?
Voor mensen niet. Voor planten wel. Volwassen kevers eten bladeren, bloemen en vruchten van meer dan 400 (!) plantensoorten. Op het menu staan o.a. maïs, druiven, aardbeien, rozen en diverse loofbomen. De larven voeden zich met graswortels en kunnen dus graslanden, sportvelden en gazons aantasten.
Meer over de Japanse kever >>

Nascholing Plantgezondheid: 3 maart 2026

Fri, 18 Jul 2025 12:40:00 GMT

Meer informatie over de nascholing “Is er een plantendokter in de zaal?” en de mogelijkheid om aan te melden vindt u hier .

Zieke paddo’s

Fri, 20 Jun 2025 12:45:00 GMT

Niet alleen planten worden soms ziek. Ook paddenstoelen hebben last van infecties. Zo kunnen champignons de dry bubble disease oplopen. De symptomen variëren van kleine grijsbruine vlekjes op de hoed tot totaal misvormde klompen paddenstoelweefsel. Veroorzaker van ‘ dry bubble ‘ is de schimmel Lecanicillium fungicola . In dit geval wordt dus een schimmel (de paddenstoel) aangetast door een andere schimmel!

Maar paddenstoelen zijn geen weerloze slachtoffers. Zij kunnen zich, net als planten en mensen, verdedigen tegen infecties. Wanneer een paddenstoel te maken krijgt met een aanvaller activeert hij speciale genen die zorgen voor de productie van afweerstoffen. Dit kunnen stoffen zijn om zichzelf te verdedigen, maar ook stoffen waarmee ze de tegenstander actief kunnen aanvallen.

Benieuwd hoe dit allemaal werkt?
De onderzoekers gebruikten o.a. de CRISPR-Cas techniek om het uit te zoeken en doken in de genexpressie van de aangevallen paddenstoelen.
Kom hier meer te weten!

Reizende DNA-labs

Fri, 06 Jun 2025 13:07:00 GMT

Een ander interessant DNA-lab is ‘ DNA in de strijd voor voedselzekerheid ’ (voorheen: Prenataal onderzoek bij planten). De leerlingen maken een DNA fingerprint van een tomatenplantje om te kijken of die de juiste eigenschappen heeft en zich kan aanpassen aan de klimaatverandering. Is de plant droogtetolerant en heeft ie een thermostabiele resistentie tegen plagen? Dit zijn onderwerpen die in een grote rol gaan spelen bij onze voedselproductie.

Kies voor een interessante afsluitende les, bijv. Patatje oorlog of Wapenwedloop , en kom meer te weten over de aardappelziekte en resistentiegenen.

Micro-organismen in insectenspeeksel onderdrukken afweer plant

Tue, 27 May 2025 12:38:00 GMT

Veel insecten dragen micro-organismen bij zich. Deze micro-organismen zijn vaak belangrijk voor het insect omdat ze bijvoorbeeld een rol spelen bij de spijsvertering. Sommige van deze micro-organismen zijn in staat om stoffen die de plant produceert en die giftig zijn voor het insect, onschadelijk te maken. Dit laatste is natuurlijk erg handig voor plantenetende insecten. De Universiteit Utrecht doet onderzoek naar insect-geassocieerde micro-organismen en hoe deze de interacties tussen insecten en planten beïnvloeden.

Silvia Coolen is docent biologie aan de UU en onderzoekt de zuidelijke groene schildwants Nezara viridula . Met hun zuigsnuit drinken deze insecten sap uit planten en daarmee veroorzaken ze schade bij verschillende voedselgewassen. Ze ontdekte dat deze wantsen micro-organismen bij zich dragen in hun spijsverteringsstelsel en in hun speekselklieren. Wanneer de wantsen zich op een plant voeden, dragen ze de micro-organismen over aan de plant. Vervolgens onderdrukken die micro-organismen het afweermechanisme van de plant waardoor de plant minder afweerstoffen maakt en zich minder goed kan verdedigen tegen wantsen en andere insecten. Maar alsof dat nog niet genoeg is, zijn de micro-organismen ook nog in staat om de weinige afweerstoffen die de plant nog aanmaakt, af te breken. Dankzij de micro-organismen kunnen de wantsen dus ongestoord van de plant blijven eten!

En het verhaal gaat nog verder. Wantsen lijken een voorkeur te hebben voor planten waarop micro-organismen aanwezig zijn. Het lijkt alsof ze meer aangetrokken worden door een plant met een verstoorde afweer dan door een gezonde plant. Deze kennis kunnen we in de toekomst misschien gebruiken om wantsen weg te lokken van het gewas. Of en hoe dat precies werkt, wordt nog verder uitgezocht. Het is een ingewikkeld samenspel want planten gaan zelf ook bondjes aan met micro-organismen.

Meer over het onderzoek >>

Biodiversiteit, evolutie en plantgezondheid

Fri, 16 May 2025 10:28:00 GMT

Weerbaar
Wanneer er veel verschillende soorten dieren, planten en micro-organismen in een gebied leven, dan zorgt dat ervoor dat het systeem tegen een stootje kan. Dit noemen ze ook wel veerkrachtig of weerbaar. Hoe dat werkt? Bekijk hier een voorbeeld over het verband tussen klimaatverandering, biodiversiteit en plantgezondheid.

Evolutie en biodiversiteit
Evolutie is eigenlijk het fundament van biologie; het helpt begrijpen hoe biodiversiteit ontstaat en verandert. De diversiteit in de plantenwereld is in 900 miljoen jaar enorm toegenomen. Dat zie je ook terug in de nieuwe Evolutietuin van de Universiteit Utrecht. In juni gaat ie open. Ter gelegenheid daarvan kun je eenmalig een nachtje kamperen in de Botanische tuin! Wel vooraf inschrijven voor deze Camping de Evolutie .

Is er een plantendokter in de zaal?

Tue, 06 May 2025 13:58:00 GMT

Plantendokter Quiz
Er komt trouwens heel wat bij kijken om planten gezond te houden. Op deze website lees je er alles over. Maar als een plant toch ziek wordt, dan is er een diagnose nodig. Heb jij het in je om plantendokter te worden? Doe de quiz!

Ga er ook op uit!

Tue, 29 Apr 2025 13:11:00 GMT

Het is heerlijk weer en dus een perfecte gelegenheid om erop uit te gaan. Op onze website staan tips om buiten het klaslokaal zelf op onderzoek te gaan. En nu ook met een nieuwe rubriek: Anders kijken .
Iedereen kent wel een buurman die de heg kaarsrecht snoeit en klaagt over een bloeiende paardenbloem tussen de terrastegels. Dat soort onkruid wordt zonder na te denken uitgeroeid. Om maar niet te beginnen over meeldauw op de rozestruik, bladluizen op de tuinbonen en slakken in de hortensia’s. Maar wanneer je planten en plantenziekten aandachtig bekijkt, dan zien ze er vaak fantastisch uit. Ga erop uit en ontdek ook de schoonheid ervan!

Masterclass Toekomstbestendige Planten

Wed, 23 Apr 2025 11:19:00 GMT

Planten zijn ware overlevingskunstenaars! Van extreme hitte en droogte tot overstromingen en hoge concentraties zout in de bodem: planten hebben bijzondere manieren ontwikkeld om hiermee om te gaan. Tijdens een speciale masterclass voor scholieren ontdek je hoe planten zich kunnen aanpassen aan extreme omstandigheden en welke slimme overlevingsstrategieën ze gebruiken. Je doet zelf experimenten en ziet met eigen ogen hoe planten reageren op stress.

Wanneer: dinsdag 27 mei van 10:00 – 15:00 uur.
Waar: Wageningen Universiteit
Voor wie: nieuwsgierige middelbare scholieren uit havo 4, vwo 4 of vwo 5 met interesse in biologie.
Verder : Het kan mooi aansluiten bij een profielwerkstukonderzoek.
Kosten : geen.
Meer info en aanmelden

Plantenwetenschappen en plantgezondheid is een veelzijdig vakgebied en interessant om te studeren. Meer informatie en activiteiten vind je in deze nieuwsbrief >>

Even een boompje planten

Thu, 17 Apr 2025 12:26:00 GMT

Bruno Doedens en zijn 95-jarige vader willen de natuur een handje helpen. Daarom zijn ze het project Circle4Change gestart. Bruno fietst in een grote cirkel door negen Europese landen. En hij neemt op zijn tocht een boom mee in een karretje achter zijn fiets. Overal waar hij komt planten ze nieuwe bomen aan. Zo ontstaat er tijdens de reis een enorme bomencirkel over Europa. En dat draagt weer een beetje bij aan de leefbaarheid op onze aardbol. Want bomen zijn (net als andere planten) onmisbaar voor het leven op aarde.

PesticideVrij-dag

Thu, 10 Apr 2025 14:39:00 GMT

Gewasbescherming >>

Wekstof tegen aardappelmoeheid

Fri, 21 Mar 2025 14:49:00 GMT

Een wekstof tegen aardappelmoeheid… Wat moet je je daar nu bij voorstellen? Is het een manier om vermoeide aardappelen wakker te schudden? Of een middeltje in het geval je geen trek meer hebt in aardappelen?
Nee, het zit zo: In de bodem leven aardappelcystenaaltjes (ook wel nematoden genoemd). Het zijn microscopisch kleine wormpjes die eitjes leggen die jarenlang onveranderd in de bodem overleven. Aardappelplanten scheiden via hun wortels bepaalde stofjes (chemische verbindingen) uit. Jonge cystenaaltjes reageren al op heel lage concentraties van deze zogenoemde wekstof. Door de wekstof wordt het aaltje in een eitje ‘wakker’ en komen de eitjes uit. De jonge nematoden worden door de uitgescheiden wekstof naar de plantenwortel gelokt. Vervolgens zullen ze de plantenwortel parasiteren en aantasten. Deze ziekte heet aardappelmoeheid .

Sluipwesp uit Azië gaat kersen redden

Tue, 25 Feb 2025 12:15:00 GMT

Ieder jaar is het weer raak met de Suzuki fruitvlieg. Dit fruitvliegje Drosophila suzukii legt haar eitjes in zacht fruit, zoals kersen. Deze gaan daardoor rotten. Weg lekkere kersenoogst…. Boomgaarden overdekken met insectengaas helpt, maar als er toch een paar vliegjes binnenkomen (en dat is bijna niet tegen te houden), dan is binnen een maand de hele boomgaard aangetast.

De Suzuki fruitvlieg is een exoot uit Zuidoost-Azië en heeft hier geen natuurlijke vijanden. Daarom is in het gebied van herkomst gezocht. Onderzoekers vonden daar de sluipwesp Ganaspis kimorum , die ze hier hopen in te kunnen zetten als biologische bestrijder van de Suzuki fruitvlieg.

Exoot uit Azië
Nu is het niet verstandig om een insect (of een ander dier of plant) van de andere kant van de wereld te halen en hier zomaar los te laten. Dat is in het verleden al vaker fout gegaan, bijvoorbeeld met het Aziatisch lieveheersbeestje. Er is dus vooraf goed onderzocht of deze sluipwesp inheemse soorten niet lastig valt. En er is speciale toestemming nodig. Die toestemming is nu gegeven. En dus kan dit voorjaar het experiment met Ganaspis kimorum van start gaan in de kersenboomgaarden.

Meer over exoten (en het Aziatisch lieveheersbeestje) in deze aflevering van het Klokhuis .
Meer over de Suzuki fruitvlieg

Hartjeskomkommer

Mon, 10 Feb 2025 11:44:00 GMT

Speciaal voor Valentijnsdag worden er hartvormige komkommers gekweekt. Het principe is eigenlijk heel simpel. Je doet een hartvormige huls om de vrucht waardoor die gedwongen wordt in een hartvorm te groeien. Natuurlijk moet je er wel voor zorgen dat de huls doorzichtig is en licht doorlaat. Anders worden de komkommerhartjes wel heel erg bleekjes…

Al heel lang proberen mensen om de groei en het uiterlijk van planten te sturen. Plantenveredelaars proberen smaak, vorm, opbrengst en weerbaarheid van planten tegen ziekten en plagen te optimaliseren. Maar soms worden plantenziekten ook juist ingezet om een plant waardevoller te maken. Voorbeelden hiervan zijn de tulpen in de 17e eeuw. En tegenwoordig kerststerren met een fytoplasma-infectie.
Naar voorbeelden>>

Feromoonverwarring

Thu, 23 Jan 2025 12:36:00 GMT

In februari start bij bloementelers een proef met feromonen. Doel van de proef is om te kijken of het lukt om de Turkse mot uit te schakelen door feromoonverwarring. De rupsen van de Turkse mot ( Chrysodeixis chalcites ) eten graag van de bloemen en bladeren en zorgen zo voor veel schade. Feromoonverwarring moet uitkomst bieden. De tactiek werkt als volgt: in de kas worden zoveel feromonen in de lucht gebracht dat de mannetjes en vrouwtjes van de Turkse mot elkaar niet meer kunnen vinden. Hierdoor is er geen (of in ieder geval minder) voortplanting van de motten. Voor de proef worden sexferomonen van de vrouwtjes van de Turkse mot gebruikt.

Het principe is eerder al met succes toegepast in de tomatenteelt. Daar werd toen door feromoonverwarring de paring van de mot Tuta absoluta grondig verstoord.

Overigens kunnen feromonen ook op andere manieren nuttig toegepast worden. Bijvoorbeeld om schadelijke insecten in een val te lokken. Meer weten over feromonen? Of interesse in een PWS over feromonen? Lees meer in Daar zit een luchtje aan… >>

MoestuinMix

Wed, 18 Dec 2024 14:28:00 GMT

Wist je dat er in een handje aarde evenveel organismen leven als dat er mensen zijn op onze planeet? De bodem zit vol met wormen en insecten en heel veel verschillende schimmels en bacteriën. Een goed evenwicht tussen al deze organismen samen zorgt ervoor dat de bodem gezond is en planten er goed op kunnen groeien. Dit noem je bodemgezondheid.

Strokenteelt
Uit onderzoek blijkt dat strokenteelt goed werkt om de bodemgezondheid te vergroten en in stand te houden. Bij strokenteelt groeien verschillende gewassen in rijen naast elkaar. Bijvoorbeeld kool naast bietjes en pompoen naast tuinbonen. In bodems met strokenteelt groeien meer micorrhizaschimmels, die gunstig zijn voor de plant.

Gezonde bodem
Strokenteelt kan de natuurlijke verdediging van planten tegen ziekten en plagen versterken. Uit onderzoek blijkt dat aardappels in strokenteelt minder last hebben van bladluizen. Dat komt enerzijds doordat er meer biodiversiteit op de akker is en dus meer natuurlijke vijanden van de bladluizen, zoals lieveheersbeestjes. Maar onderzoekers toonden aan dat er nog iets speelt: wanneer aardappels opgroeien op een bodem die afkomstig is van strokenteelt, dat hebben ze sowieso een betere afweer tegen bladluizen.

MoestuinMix
Onderzoekers van het project CropMix zijn benieuwd welke gewascombinaties het beste werken om planten gezond te houden. Daarvoor roepen ze nu de hulp in van mensen met een moestuintje. Meer over het project CropMix en de moestuinen

Meer over Bodemgezondheid op deze website: Down to earth

Zwammen over zwammen

Tue, 29 Oct 2024 12:13:00 GMT

Hoewel ze het hele jaar te vinden zijn, is de herfst bij uitstek de tijd om op zoek te gaan naar zwammen. Buiten goed om je heen kijken levert vaak mooie ontdekkingen op! En daarvoor hoef je niet naar een ver buitenland, het kan ook gewoon bij jouw om de hoek. Zo is er in een stadspark midden in Utrecht een voor Nederland nieuwe soort gevonden: ontdekking van de goudengaatjeszwam .

Sommige houtzwammen tasten levende bomen aan (zoals de honingzwam), maar vaak zijn deze schimmels zwakteparasieten of zelfs necrotroof (schimmels die alleen op dood hout leven). Ze zijn onmisbaar voor een evenwichtig ecosysteem omdat ze houtvezels afbreken en zo zorgen voor voedingsstoffen in de bodem.

Uit onderzoek blijkt dat het inbrengen van houtsnippers in een akker prima werkt om de groei van gunstige schimmels in de bodem te stimuleren. En daarmee verbeter je ook de plantengroei. Want schimmels die plantenziekten veroorzaken worden namelijk onderdrukt door de houtschimmels. Bijkomend voordeel is dat de overmaat aan stikstof, die anders uit zou kunnen spoelen, door de houtschimmels wordt opgenomen.
Meer over houtafbrekende schimmels>>

Doorbraak: een resistente bananenplant!

Sat, 12 Oct 2024 18:10:00 GMT

Chiquita heeft samen met Nederlandse plantenwetenschappers de ‘Yelloway One’ ontwikkeld: een bananenvariant die resistent is tegen twee belangrijke plantenziekten die de bananenteelt wereldwijd bedreigen.

De ziekten Panama Disease en Black Sigatoka bij banaan kosten jaarlijks een fortuin aan bestrijding. In sommige gevallen ook nog tevergeefs waardoor complete plantages verwoest worden door de schimmelziekten. Een ramp voor de bevolking in de tropen, voor wie de banaan een belangrijk onderdeel is van het dagelijkse menu.

De nu ontwikkelde banaan Yelloway One is resistent tegen de twee schimmels die de ziekten in banaan veroorzaken. De onderzoekers willen nog meer resistente variëteiten ontwikkelen. Hierdoor zijn in de toekomst minder bestrijdingsmiddelen nodig en wordt de bananenproductie duurzamer. En als de bananenplanten gezond blijven dan heeft dat natuurlijk ook een positief effect op de opbrengst en de voedselzekerheid.

Lees alles over de bananenziekten in Shocking stories: Going bananas

Korenbloem of margriet?

Fri, 27 Sep 2024 09:30:00 GMT

Jongeren kennen veel voorkomende planten niet meer. Korenbloem of margriet? Ze weten het niet!
Dit blijkt uit onderzoek van Natuurmonumenten. De organisatie denkt dat het komt omdat er simpelweg minder natuur is. De biodiversiteit gaat achteruit en we zien en ruiken minder planten om ons heen. Uit het oog, uit het hart. Ze pleiten dan ook voor meer natuuronderwijs.

We zoeken het op
Maar misschien valt het nog best mee met de kennis en interesse van jongeren voor natuur. Het kan ook zo zijn dat jongeren veel meer gebruik maken van apps als ObsIdentify . Als je het kunt opzoeken, dan is er minder noodzaak om het te onthouden, toch?!
Maar dit neemt niet weg dat natuuronderwijs belangrijk is. En dan vooral ook buiten. Dus ga lekker Erop uit met deze les ideeën! En ontdek zelf wat er allemaal voor moois is. En als je de naam niet weet, dan zoek je het toch gewoon op. Dat geldt trouwens ook voor plantenziekten; een hele Beeldenbank vol is er nog te ontdekken!

Bacterie schakelt concurrentie uit met ‘giftige virus-staart’

Fri, 06 Sep 2024 13:46:00 GMT

Op een plant komen heel veel verschillende micro-organismen voor, waaronder ook allerlei bacteriën, die de plant graag infecteren en parasiteren. Tussen al deze ziekteverwekkende bacteriën is een continue onderlinge concurrentiestrijd aan de gang. Wie infecteert de plant als eerste en groeit het snelst? De bacteriën hebben in de loop der tijd zo hun eigen methoden ontwikkeld om rivalen tegen te houden. Bekend is de productie van antibioticum om de groei van anderen te remmen. Maar het kan ook anders…

Giftig tailocine

Nu is er een bacterie ontdekt ( Pseudomonas viridiflava ), die een aantal genen van een bacteriofaag heeft overgenomen om zich te wapenen tegen concurrenten. Een bacteriofaag is een virus dat bacteriën infecteert – het heeft de vorm van een bolletje met een staart (’tail’). De genen die coderen voor het staart-eiwit van de faag zijn lang geleden door P. viridiflava opgenomen in zijn eigen genoom. Op die manier kan de bacterie tailocine (giftig faagstaart-eiwit) produceren en daarmee concurrenten uitschakelen. Zelf is P. viridiflava ongevoelig geworden voor tailocine (zie illustratie).

Artikel in Science>>

Op de mooie paarse heide

Fri, 02 Aug 2024 12:55:00 GMT

Een schaapskudde op de uitgestrekte paarse heide. Het is een idyllisch plaatje dat ieder jaar in augustus veel mensen trekt. Maar dit jaar wordt dit lieflijke beeld op veel plaatsen verstoord.

Welk dier is hier de oorzaak van?
1. de wolf
2. het heidehaantje
3. het schaap

Voor het antwoord klik hier

What’s in a name?

Wed, 24 Jul 2024 13:42:00 GMT

Op een groot internationaal botanisch congres is besloten om wetenschappelijke plantennamen die racistische termen bevatten om te dopen. Het gaat dan bijvoorbeeld om de struik hibbertia (vernoemd naar de 18e eeuwse botanist en slavenhandelaar George Hibbert) en de kafferboom (kaffer is een oud discriminerend scheldwoord).

In het dagelijks gebruik zijn discriminerende plantennamen vaak al vervangen: hibbertia heet tegenwoordig ook wel guineebloem en de Zuid-Afrikaanse ‘kafferboom’ wordt als koraalboom aangeduid. Maar nu is dus besloten om ook de Latijnse namen aan te passen. In het geval van de koraalboom wordt Erythrina caffra veranderd in Erythrina affra .

Hoewel het maar één letter verschilt, is dit toch behoorlijk ingrijpend. Niet alleen vanwege de boodschap, maar ook voor de plantkunde. Normaal gesproken liggen namelijk juist de wetenschappelijke namen vast zodat er internationaal duidelijkheid is over welke soort het precies gaat. Naamsveranderingen zullen dus -zeker in het begin- tot verwarring kunnen leiden.

Prijs voor pws over temperatuur en koolwitjes

Thu, 27 Jun 2024 15:36:00 GMT

Door klimaatverandering stijgt de temperatuur in Nederland. Welke invloed kan dit hebben op het ecosysteem, zoals planten en insecten? Vwo-leerling Isabella heeft in haar profielwerkstuk onderzocht of een hogere temperatuur invloed heeft op de groei en ontwikkeling van rupsen van het groot koolwitje ( Pieris brassicae ). Thuis heeft zij de rupsen en vlinders aan verschillende temperaturen blootgesteld. Haar experiment toont aan dat het groot koolwitje sneller groeit bij een hogere temperatuur.
Voor haar PWS heeft zij een KNAW-onderwijsprijs gekregen!

Verstoring
De snellere ontwikkeling van rupsen en vlinders bij hogere temperaturen, kan grote invloed hebben op allerlei processen in de natuur en op andere planten en dieren. Denk aan de interactie met natuurlijke vijanden of de beschikbaarheid van voedsel. Uitleg aan de hand van een voorbeeld vind je hier>>

PWS
Ook interesse in een profielwerkstuk over rupsen en vlinders?
Bekijk dan onze pws-pagina om een idee op te doen.

Vernieuwd plantenpracticum DNA-labs

Sun, 02 Jun 2024 10:14:00 GMT

Met de vertrouwde PCR-test als basis leren de leerlingen hoe we via DNA-analyse tomatenplanten kunnen selecteren die zijn aangepast aan de gevolgen van klimaatverandering. Zo onderzoeken we eigenschappen als droogtetolerantie en thermostabiele resistentie tegen plagen, die in de nabije toekomst een grote rol gaan spelen bij onze voedselproductie.

Wat wel hetzelfde blijft: het lab is gratis en te boeken in de periodes november-december en maart-april.

Inschrijven voor de Reizende DNA-labs Schooljaar 2024/ 2025 vanaf 4 juni!

Wat is het nut van biodiversiteit?

Wed, 22 May 2024 13:19:00 GMT

Biodiversiteit. Het is een term die je tegenwoordig vaak hoort. Maar wat is biodiversiteit eigenlijk? En waarom is het zo belangrijk? En welke rol speelt biodiversiteit bij plantgezondheid en klimaatverandering?

Met biodiversiteit wordt de verscheidenheid aan dieren- en plantensoorten en micro-organismen bedoeld. Die organismen zijn onderling op elkaar ingesteld en vormen samen ecosystemen. Die ecosystemen dragen bij aan schone lucht en water en aan een gezonde bodem. Hoe meer verschillende soorten in een ecosysteem, hoe flexibeler het kan omgaan met veranderingen.

Biodiversiteit en plantenziekten

Een grote biodiversiteit is ook belangrijk om plantenziekten te beheersen. Wanneer er evenwicht is met voldoende natuurlijke vijanden, dan blijven ziekten en plagen beter onder controle. Dit is zeker belangrijk met de huidige klimaatverandering. Hogere temperaturen kunnen de interactie tussen plaag en natuurlijke vijand namelijk verstoren.

Plantenziekten en klimaatverandering

Bijvoorbeeld de rupsen van de wintervlinder ( Erannis defoliaria ) ontwikkelen zich de laatste jaren sneller doordat het warmer is (temperatuur gestuurd). Ze komen eerder in het voorjaar uit en vreten de bladeren van bomen kaal. Normaal gesproken worden de rupsen door koolmezen gevoerd aan hun jongen. Maar de ontwikkeling van koolmezen is niet vervroegd (want lichtprikkel gestuurd) en dus komen de jonge rupsen te vroeg in het jaar voor de jonge koolmezen. Het gevolg is dat de koolmezen een voedselprobleem hebben en de boom een rupsenprobleem.

Klimaatverandering en biodiversiteit

Voor zowel de mezen als de boom geldt dat ze voordeel hebben bij een grote biodiversiteit. Als er veel verschillende insectensoorten zijn, dan is er voor de koolmezen vervangend voedsel. En voor de plant zijn er hopelijk andere natuurlijke vijanden van de rupsen vroeg in het voorjaar. Biodiversiteit kan dus de impact van klimaatverandering op plagen en ziekten verminderen.

Zoete aardappel chips of stamppot?

Fri, 19 Apr 2024 14:26:00 GMT

De Nederlandse winters worden warmer en natter. In de zomer zijn er vaak lange droge periodes met erg hoge temperaturen. Dat heeft natuurlijk ook effect op planten. Door verdroging, wateroverlast en verzilting van de bodem zijn de opbrengsten vaak lager. Dan kun je als boer een paar dingen doen. Het eerste is proberen om de omstandigheden toch zo gunstig mogelijk te maken voor je gewas. Bijvoorbeeld door wateropvang bij extreme regen en een slim druppelirrigatiesysteem bij droogte.

Een tweede optie is om over te stappen op een ander gewas. In plaats van aardappelen, ga je zoete aardappelen (bataat) telen . De subtropische plant blijkt het inderdaad aardig te doen in het huidige Nederlandse klimaat. Ook wordt geëxperimenteerd met kiwi, druiven, quinoa en zelfs rijst en thee . Door de lokale productie is er ook minder transport nodig.

Honger
Hoewel er lokaal nieuwe kansen ontstaan, is de klimaatverandering wel een bedreiging voor de wereldwijde voedselvoorziening. In Afrikaanse landen als Ethiopië en Somalië zijn al meerdere jaren op rij oogsten verloren gegaan door droogte, afgewisseld met extreme neerslag. Het veroorzaakt grote problemen. Het zaaien van droogtebestendige gewassen en de aanplant van bomen kan (op termijn) helpen.

Springende genen in kool

Wed, 03 Apr 2024 09:33:00 GMT

Broccoli, spitskool, rode kool, spruitjes, bloemkool… Al deze koolgewassen behoren tot dezelfde plantensoort, namelijk Brassica oleracea . Toch zien ze er allemaal anders uit. En ze verschillen ook in smaak, voedingsstoffen en in weerbaarheid tegen droogte en plantenziekten. Hoe kan dat? Zoveel verschillen binnen één soort?

De verschillen zijn deels te verklaren doordat koolplanten een groot genoom hebben met veel verschillende genen. Maar dat is het niet alleen. Onderzoekers hebben ontdekt dat transposons een belangrijke rol spelen. Dit zijn kleine stukjes DNA die ‘rondspringen’ en op allerlei plaatsen in het DNA kunnen opduiken. Deze transposons (of springende genen) beïnvloeden de activiteit van de genen die in hun buurt liggen. Ze werken als het ware als de aan/ uit knoppen en de dimmers van de buurgenen. Wanneer bepaalde genen ‘harder of zachter aanstaan’, heeft dat invloed op de eigenschappen van de plant.

Deze kennis is dus erg nuttig bij het selecteren van rassen die beter bestand zijn tegen ziekten of die bijvoorbeeld minder temperatuurgevoelig zijn.

Bekijk ook eens het Practicum over Geheimen van het Koolgewas

Planten ruiken gevaar

Mon, 19 Feb 2024 13:17:00 GMT

Planten ruiken het als er gevaar dreigt. Wanneer bijvoorbeeld een rups van een plant eet, dan maakt die plant een alarmstofje aan. Dit komt vrij in de lucht en de buurplanten ‘ruiken’ deze waarschuwing via hun huidmondjes. Onmiddellijk reageren ze door het activeren van hun verdediging: ze maken alvast het stresshormoon jasmonzuur aan of brengen hun defence genes in stelling. Hierdoor is een plant voorbereid op het gevaar dat komen gaat en is dus weerbaarder.

Japanse onderzoekers hebben dit ‘gevaar ruiken’ nu zichtbaar gemaakt in een video: in een laboratorium opstelling is een alarmstofje (een zogenaamde vluchtige organische stof VOG) in de lucht gebracht bij een plant en vervolgens is de opbouw van Ca2+ in het blad gefilmd m.b.v. fluorescentie (Ca2+ is een van de eerste stappen in de keten van de verdedigingsreactie).
Bekijk de video’s

Overigens reageren niet alleen buurplanten op de alarmsignalen van een beschadigde plant. De vluchtige stofjes in de lucht trekken ook sluipwespen en andere hulptroepen aan…. Meer>>

Dubbel last van opwarming aarde

Fri, 12 Jan 2024 12:48:00 GMT

Door de opwarming van de aarde zijn onze winters minder koud. Dit betekent meer overlevingskansen voor insecten en andere plantenparasieten, die van warmte houden. Neem nu bijvoorbeeld wortelknobbelaaltjes . Dit zijn nematoden die in de bodem leven en plantenwortels aantasten, vaak met misvormingen tot gevolg. Bepaalde soorten knobbelaaltjes kwamen vroeger alleen in Noord-Afrika en Zuid-Europa voor, maar zijn nu ook al in Midden-Frankrijk gesignaleerd.

Om een goed beeld te krijgen van de opmars nemen onderzoekers bodemmonsters, vanaf Zuid-Turkije tot Noord-Duitsland om de 200-300 km. Ze gaan de waarnemingen in kaart brengen en met behulp van een model voorspellingen doen. Op basis daarvan kunnen dan (voorzorg)maatregelen genomen worden.

Gaten in verdediging plant
Maar de bodemtemperatuur heeft niet alleen effect op de plantenbelagers. Het kan ook de groei en andere processen van de plant zelf beïnvloeden. Zo werkt bij een temperatuur van 28 graden of hoger een aantal belangrijke resistentiegenen van planten niet meer. Er vallen dus gaten in de verdedigingslinie van de plant! Onderzoekers zijn op zoek naar wat precies de achterliggende moleculaire mechanismen zijn. Als we beter snappen hoe het werkt, dan kunnen we met die informatie gewassen zoeken, die beter bestand zijn tegen de klimaatverandering.

Chocoladevirus

Tue, 12 Dec 2023 15:43:00 GMT

Ben jij ook zo dol op chocola? Misschien weet je dan wel dat cacao (het belangrijkste ingrediënt van chocolade) de afgelopen tijd steeds duurder is geworden. Begin december bereikte de cacaoprijs de hoogste stand in 46 jaar tijd. Dat zullen we in 2024 gaan merken is de verwachting. De oorzaak van de prijsstijging is schaarste van cacaobonen en dat is weer een gevolg van verschillende plantenziekten bij cacaoplanten . Schimmelziekten, droogte en extreme regenval zorgen ervoor dat de planten minder cacaobonen produceren.

Daarnaast is het cacao mild mosaic virus (CaMMV) bezig aan een wereldwijde opmars. Dit plantenvirus veroorzaakt een mozaïekpatroon op de bladeren van geïnfecteerde cacaoplanten en zorgt ervoor dat een zieke plant minder en kleinere cacaobonen produceert. CaMMV is al gevonden in cacaoplantages in de V.S., Brazilië en Indonesië. Op het moment wordt onderzocht hoe het virus zich precies verspreidt (via insecten, via zaad of bij contact tussen planten). Meer>>

Is er ook een voordeel aan de hogere cacaoprijzen? Je zou denken dat het goed is voor de kleine cacaoboeren in West-Afrika. Helaas gaat er maar een relatief klein deel van de handelsprijs naar de boeren zelf. Kun jij hier iets aan veranderen? Blijf chocolade kopen! Want het is de inkomstenbron voor de boeren. Maar wel graag chocolade van een merk dat een eerlijke prijs betaalt aan de cacaoboeren (bijv. met het UTZ-keurmerk of Tony’s).

Ook biologische banaan in gevaar

Fri, 10 Nov 2023 13:13:00 GMT

De teelt van bananen wereldwijd wordt ernstig bedreigd door de gevreesde Fusarium-schimmel TR4. Deze heeft in Afrika al vele bananenplantages vernietigd. En nu verspreidt de ziekte zich ook steeds meer in Zuid-Amerika, o.a. in de Chira Valley in Peru. Hier telen 8.000 kleine boeren zo’n 10.000 hectare biologische bananen. Het gebied produceert 25% van het wereldwijde aanbod van biologische bananen.

Een bananenplant die besmet wordt door Fusarium is niet te redden. Als de ziekte toeslaat, gaat de bananenplant te gronde en is de bodem vele jaren besmet.

Wat kunnen we doen?
• Resistentie-veredeling: het ontwikkelen van een banaan die ongevoelig is voor TR4.
Echter, een resistentie kan ook weer doorbroken worden door de schimmel, en dat is wat er nu ook gebeurt (zie video). Bovendien kost het ontwikkelen van nieuwe resistente rassen veel tijd. Waarschijnlijk duurt dat nog 5 jaar en zijn er op z’n vroegst pas in 2028 nieuwe rassen.
• Ondertussen de boel in de gaten houden door monitoring (luchtfoto’s vanuit vliegtuigjes) en proberen de verspreiding zoveel mogelijk tegen te gaan. Dat is lastig want de ziekteverwekker leeft in de bodem en wordt dus gemakkelijk verspreid door bijvoorbeeld grond onder schoenzolen en door overstromingen.
• Bananenplanten in potten telen in plaats van in de bodem. In schone potgrond kunnen ze niet besmet raken.

Meer over bananenziekten in Shocking stories: Going bananas

Pompoenen voor Halloween

Mon, 23 Oct 2023 14:24:00 GMT

De dagen worden korter, de boombladeren verkleuren langzaam maar zeker en de paddenstoelen schieten weer als paddenstoelen uit de grond. Dat betekent dat het bijna Halloween is…. En daar horen natuurlijk pompoenen bij.

Weekend van de Wetenschap

Thu, 05 Oct 2023 14:11:00 GMT

Op 7 en 8 oktober hebben veel onderzoeksinstituten en universiteiten een Open Dag. Kom ook een kijkje nemen? Benieuwd waar die wetenschappers heel de dag mee bezig zijn? Wil je zelf een proef uitvoeren in het laboratorium? Altijd al een keer DNA willen isoleren uit fruit? Interesse in de natuur, scheikunde of de nieuwste innovaties? Ga mee met een rondleiding door een plantenkas of speel het Pokemon evolutiespel. En nog veel meer. Bekijk alle hotspots hier>>

Duik onder het maaiveld!

Fri, 22 Sep 2023 11:33:00 GMT

Bijna dierendag! Dus is het ook weer tijd voor een bodemdierensafari, op zoek naar dat onmisbare leven onder onze voeten. Tijdens de Bodemdierendagen zullen weer vele honderden mensen in het hele land als citizen scientist meezoeken: van vrijdag 22 september tot en met zondag 8 oktober. Zo komen we samen meer te weten over de gezondheid van de bodem in onze steden en dorpen. Want onze planten (en dus wij ook) kunnen niet zonder een gezonde bodem!

Gewoon in de achtertuin!
Veel mensen verwachten het niet, maar onder hun (soms strak) gemaaide gazonnetje ligt een hele wereld. Die van de bodemdieren! In de film Onder het Maaiveld- junior is dat prachtig te zien. Er zijn wel duizenden verschillende soorten kevers, spinachtigen, slakken enzovoort. Met elk hun eigen rol. En dat alleen al in Nederland. Voor een safari hoef je dan ook niet naar de tropen: duik lekker in je eigen achtertuin, het park om de hoek of de tuin op school. Wat leeft er eigenlijk onder jóuw maaiveld?

Waarnemingen belangrijk
De site www.bodemdierendagen.nl staat weer klaar voor alle waarnemingen. Jouw waarneming wordt gebruikt voor het onderzoek van verschillende universiteiten en onderzoeksinstellingen.
Meer>>

Boom van de toekomst heeft geen last van bloedingsziekte

Wed, 12 Jul 2023 13:51:00 GMT

In elk dorp en iedere stad staan ze: monumentale kastanjebomen. Op het schoolplein, in het park, bij het terras op de markt of naast het bankje van de ijssalon. Iedereen weet niet beter of die grote kastanjeboom stond er en zal er ook altijd blijven staan. Toch?!

Helaas zijn de afgelopen 20 jaar veel paardenkastanjes ( Aesculus hippocastanum ) aangetast door een ziekte, de kastanjebloedingsziekte, veroorzaakt door een bacterie. De enige duurzame oplossing op de lange termijn is bomen aanplanten die minder gevoelig zijn voor deze bacterie ( Pseudomonas syringae pv. aesculi ). Daar wordt aan gewerkt!

Met een speciaal ontwikkelde methode hebben onderzoekers een heleboel verschillende kastanjebomen gescreend op hun gevoeligheid voor de bloedingsziekte. De bomen werden kunstmatig met de bacterie geïnfecteerd en in het jaar erna werd gekeken of ze ziektesymptomen kregen. Er bleken grote verschillen in gevoeligheid voor de kastanjebloedingsziekte te bestaan tussen kastanjes onderling. Een aantal bomen had duidelijk veel minder last van de bacterie. Deze bomen kunnen in de toekomst gebruikt worden om te vermeerderen en aan te planten.

Het is een mooi voorbeeld van praktisch plantenziektekundig onderzoek met als uiteindelijk resultaat gezonde kastanjebomen in stad en land, ook in de toekomst.

Meer over de kastanjebloedingsziekte en andere boomziekten .

Liever geen plantjes mee naar huis!

Sat, 17 Jun 2023 14:06:00 GMT

“Neem geen planten mee vanaf je vakantieadres!”, is de oproep. Planten of stekjes uit het buitenland kunnen namelijk plantenziektes bij zich dragen, die we liever buiten Nederland houden. Een berucht voorbeeld is de Xylella-bacterie. Import van deze plantenbacterie kan zeer ernstige gevolgen hebben, niet alleen voor de agrarische sector, maar ook voor de natuur, parken en tuinen in Nederland.

Xylella fastidiosa wordt razendsnel verspreid door schuimcicades, een insect dat ook in Nederland veel voorkomt. De Xylella-bacterie is niet gevaarlijk voor mensen, maar wel een risico voor ruim 300 plantensoorten. Zo zijn er sinds 2013 in Italië al 2 miljoen olijfbomen gekapt vanwege deze bacterie. Maar ook bijvoorbeeld druif, braam, pruim, eik en andere boomsoorten kunnen worden aangetast. En lavendel. Inmiddels is de bacterie ook al opgedoken in Frankrijk, Spanje en Portugal.

Ernstige gevolgen
’Bij een uitbraak van Xylella fastidiosa moeten alle voor Xylella gevoelige planten in een straal van minimaal 50 meter rondom een besmetting vernietigd worden. In tuinen, boomgaarden, parken, bossen, overal. En in een straal van 2,5 kilometer rondom een besmet gebied mag 4 jaar lang geen vatbare plant meer vervoerd worden: het gebied gaat in quarantaine. Geen nieuwe planten in de tuin dus, maar ook geen handel voor tuincentra, telers en geen export.

Wat kun jij doen?
Of liever gezegd: ‘wat kun je beter niet doen?’ Neem als vakantieganger geen plantjes mee terug van vakantie! Je kunt niet altijd aan een plant zien of die besmet is. Koop de plant, die je aan je vakantie herinnert, gewoon in Nederland. Zo houden we Xylella en andere plantenziektes buiten de deur.

10 vragen en antwoorden over Xylella >>

Madelief wint verkiezingen

Mon, 05 Jun 2023 12:35:00 GMT

Meer over het madeliefje>>

Er zijn weer verkiezingen

Mon, 15 May 2023 12:01:00 GMT

Stem ook mee>>

Internationale Dag van de Plantgezondheid: 12 mei

Mon, 17 Apr 2023 13:42:00 GMT

Planten zijn onmisbaar in ons dagelijks leven. Ze zorgen voor schone lucht, een prettige omgeving en verkoeling in hete zomers. We gebruiken planten als materialen, maar het belangrijkste: ze zijn de basis van al ons voedsel. Als we niet uitkijken, gaat maar liefst tot 40% van ons voedsel verloren wanneer planten aangetast worden door plantenziekten.

Daarom hebben planten op 12 mei hun eigen dag: International Day of Plant Health
Want gezonde planten zijn van levensbelang!

Er komt trouwens heel wat bij kijken om planten gezond te houden. Lees er alles over hier op de Scholierenwebsite en in het cahier Plantgezondheid .

Ondergrondse film met bijzondere cast

Thu, 02 Mar 2023 14:47:00 GMT

Vergeet Will Smith, Scarlett Johansson, Emilia Clarke en Frank Lammers. De cast van de nieuwe bioscoopfilm ‘Onder Het Maaiveld’ is veel spectaculairder! In deze film zijn de sterren namelijk poepende regenwormen, net uit het ei kruipende babyslakjes, piepkleine aaltjes en een schitterend ondergronds netwerk van schimmeldraden dat ‘samenwerkt’ met planten. De camera volgt het allemaal van dichtbij, tot diep in de bodem.
De film laat zien hoe bijzonder het leven onder de grond is, maar ook dat het direct van invloed is op ons leven bovengronds. De makers, bekend van de film De Nieuwe Wildernis, hopen dat veel kijkers van ‘ieuwww’ naar ‘ohh’ of zelfs ‘wauw’ gaan.

Bioinformatica en lekke bacteriën

Fri, 10 Feb 2023 13:50:00 GMT

Voor een goede oogst is het belangrijk om gewassen gezond te houden. Chemische middelen zijn daarbij vaak effectief. Ze beschermen planten relatief gemakkelijk en goedkoop tegen ziekten en plagen. Helaas kunnen deze middelen ook schadelijk zijn voor mens en milieu. Vandaar dat er veel onderzoek wordt gedaan naar alternatieve bestrijdingsmethoden.

Antimicrobieel peptide (AMP)
Een mogelijk alternatief is de inzet van antimicrobiële peptiden tegen ziekteverwekkers bij planten. Antimicrobiële peptiden zijn korte aminozuurstrengen (in feite kleine eiwitmoleculen) die zich hechten aan de celmembraan van een schadelijke bacterie of schimmel en op die manier lekkage van de membraan veroorzaken. De ziekteverwekker overleeft dat niet.

Data analyse
Van nature leven op of rond de plant meerdere bacteriesoorten die dit soort peptiden produceren, vooral bedoeld om concurrenten uit te schakelen. De onderzoekers proberen m.b.v. data analyse en bioinformatica een bacterie te vinden die ‘het beste peptide’ produceert. En met ‘het beste’ bedoelen ze dus een peptide dat speciaal geschikt is om micro-organismen die planten ziek maken, uit te schakelen.

In de geneeskunde wordt deze techniek met antimicrobiële peptiden al soms ingezet, bijvoorbeeld bij een infectie met een antibiotica-resistente bacterie. Peptiden werken dan nog wel. De ontwikkeling van peptiden tegen plantenziekten is nu ook in gang gezet. Het zal naar verwachting enkele jaren duren voordat er een product ligt dat in de praktijk getest kan worden.

Rol van insecten in samenleving

Mon, 09 Jan 2023 16:43:00 GMT

Mocht je in de buurt van Wageningen wonen / komen en tijd hebben op woensdagavond? Dan moet je zeker naar een (of meer) van deze superinteressante lezingen gaan.

Insecten kunnen dodelijke ziektes overbrengen, maar helpen ook bij het oplossen van moorden. Insecten zijn een inspiratie voor kunstenaars en voor ontwerpers van herentoiletten. Deze en nog veel meer onderwerpen komen aan bod in Insects and Society .

Deze lezingenreeks geeft een brede kijk op de rol van insecten in de samenleving:
11 januari t/m 15 maart 2023
Forum op Wageningen Campus.
Tijd: 20.00 – 22.00 uur , Toegang gratis

Vaccinatie iepen

Thu, 06 Oct 2022 07:36:00 GMT

De nieuwe vaccinatieronde tegen corona is weer gestart. Maar wist je dat er ieder voorjaar een soortgelijke prikronde is bij bomen? Iepen worden dan geïnjecteerd om hen te beschermen tegen besmetting met de iepenziekte ( Dutch elm disease ).

Sinds 1992 zijn al meer dan een half miljoen Nederlandse iepen gevaccineerd tegen de iepenziekte. Dit gebeurt door sporen van de schimmel Verticillium nonalfalfae in de sapstroom van de boom te spuiten. Deze sporen brengen een afweerreactie bij de iep op gang, die de boom ook beschermt tegen de Ophiostoma -schimmel die de iepenziekte veroorzaakt.

De methode werkt goed: van de gevaccineerde bomen is de laatste jaren niet meer dan 0,1% besmet geraakt. Omdat het een bewerkelijke en kostbare methode is, wordt het middel vaak toegepast bij waardevolle iepen, bijvoorbeeld in historische binnensteden (bijvoorbeeld in Den Haag: zie de video over Dutch Trig ). Ook in het buitenland wordt het middel ingezet om iepen te beschermen.

Weetje: de iepenziekte wordt verspreid door de iepenspintkever ( Scolytus scolytus ).

Hoe zit het met de onderburen?

Fri, 23 Sep 2022 15:12:00 GMT

Dieren en planten
Ieder jaar rond Dierendag (4 oktober) worden de Bodemdierendagen georganiseerd. Doe ook mee in de tuin, op het balkon of met de hele klas op het schoolplein!
Bodemdiertjes zijn ontzettend belangrijk om planten gezond te houden. Ze zorgen voor genoeg voedsel voor de plantenwortels en helpen om plantenziekten boven- en ondergronds tegen te gaan.

Stress door droogte en hitte

Fri, 09 Sep 2022 10:34:00 GMT

Het was niet te missen de afgelopen tijd: de berichten over hitterecords en watertekorten. Grasvelden kleurden geel, bomen verdroogden en stierven af, en boeren konden soms hun gewassen niet beregenen. Watertekort levert een plant veel stress en dit heeft tot gevolg dat ze vatbaarder wordt voor plagen en ziekten. En andersom. Een voorbeeld is de letterzetter , een kevertje dat gangen graaft onder de boomschors, en dat flink oprukt in naaldbossen.

Uit onderzoek blijkt nu dat planten zich bij een kleine temperatuursverhoging al voorbereiden op een hittegolf. In plaats van ‘gewoon’ te groeien, komt de plant in een stresstoestand waarbij minder zaad en vruchten worden gemaakt. Niet gunstig dus voor de oogst.

Naast waterstress en hittestress kunnen bomen ook direct last hebben van zonlicht. Een boomstam kan – net als jouw huid – verbranden in de zon. Om dit te voorkomen krijgen bomen soms een bescherming. Dat kunnen jute doeken of kokosmatten zijn, maar het gebeurt ook dat de stam simpelweg wit geverfd wordt. Net of de boom is ingesmeerd met zonnebrandcrème .

Géén saai leven

Thu, 04 Aug 2022 12:53:00 GMT

‘Van een saai leven gaat zelfs een schimmel dood’. En ‘Werken en feesten vormt schoone geesten’. Het zijn uitspraken van Johanna Westerdijk. Haar vakgebied: plantenziekten en schimmels.

Johanna Westerdijk (1883-1961) is van grote betekenis geweest voor het onderzoek aan plantenziekten én ze was een kleurrijke persoonlijkheid. Bovendien was ze de eerste vrouwelijke hoogleraar in Nederland. Haar leven was alles behalve saai.

Ruim een eeuw geleden ontdekte ze dat de beruchte iepziekte ( Dutch elm disease ) veroorzaakt werd door de schimmel Ophiostoma novo-ulmi.
In haar laboratorium onderzocht ze ook andere plantenziekten en startte ze met de aanleg van de grootste collectie levende schimmels ter wereld. Daarnaast hield ze wel van een feestje op zijn tijd.

Als eerbetoon is ze in augustus 2022 vereeuwigd op een muurschildering aan de Utrechtse Maliesingel 54.

Meer over Johanna Westerdijk>>

Spinozaprijs voor plantenziektekundige: hoe werkt afweersysteem plant?

Tue, 21 Jun 2022 14:42:00 GMT

De Spinozaprijs is de hoogste wetenschappelijke prijs die in Nederland uitgereikt wordt. In 2022 gaat deze prijs naar een plantenziektekundige, te weten onderzoeker Corné Pieterse van de Universiteit Utrecht. Hij doet onderzoek naar het afweersysteem van planten. Planten die weerbaarder zijn tegen ziekten, helpen om oogsten veilig te stellen. Bijkomend voordeel is dat sterkere planten minder bestrijdingsmiddelen nodig hebben.

Maar hoe zorg je ervoor dat een plant een goed afweersysteem heeft? Bepaalde nuttige bacteriën die bij de plantenwortels groeien, kunnen ervoor zorgen dat een plant beter bestand is tegen ziekten. Niet alleen tegen bodemziekten, maar ook tegen schimmelziekten op de bladeren bovengronds. Pieterse onderzoekt hoe dat precies werkt en hoe je dit kunt gebruiken om planten weerbaarder te maken.

Volgens de organisatie die de Spinozaprijs toekent, draagt Pieterse met dit onderzoek bij aan een toekomstbestendige landbouw en meer voedselzekerheid voor de toenemende wereldbevolking.
Meer >>

Bij speurt naar zieke aardappels

Thu, 16 Jun 2022 09:01:00 GMT

Speurhonden kennen we natuurlijk wel. Maar wist je dat bijen op een vergelijkbare manier te trainen zijn? Er bestaan bijen die een coronabesmetting bij mensen kunnen detecteren! Onderzoekers gaan nu bekijken of ze bijen ook kunnen leren om zieke aardappelplanten in een vroeg stadium te herkennen. Wanneer een plant besmet wordt door een plantenvirus (in dit geval PVY, het aardappelvirus Y), dan verandert het metabolisme van de plantencellen. De plant scheidt specifieke geurstoffen af. Onderzoek moet uitwijzen of ‘speurbijen’ dit goed kunnen waarnemen. Meer>>

Wist je trouwens dat er ook al speurhonden ingezet worden om plantenziekten op te sporen ?

Exotische schimmels: 13 juni online

Thu, 09 Jun 2022 14:43:00 GMT

Misschien ken je de term invasieve exoten al? Dat zijn planten, dieren en dus ook schimmels, die niet van nature hier voorkomen (exoten), en hier ook niet op eigen kracht gekomen zijn. Ze zijn bijvoorbeeld meegekomen met een vracht in een vliegtuig. Maar soms blijken ze hier wel prima te kunnen overleven. Zelfs zo goed dat ze af en toe bestaande organismen verdringen (invasief) en overlast of plantenziekten veroorzaken.
Een voorbeeld daarvan is de schimmel die essentaksterfte veroorzaakt. Ook de roetschorsziekte is iets om alert op te zijn omdat de schimmel die dit veroorzaakt ( Cryptostroma corticale ) niet alleen bomen aantast, maar ook schadelijk kan zijn voor onze eigen gezondheid.

Online uitleg
Op maandag 13 juni om 19.30 is er over deze en andere exotische schimmels een online lezing door de Nederlandse Mycologische Vereniging.
Er zijn geen kosten, ook niet-leden zijn welkom en speciale voorkennis is niet nodig.
Inloggen kan op 13 juni vanaf 19:15 uur via deze link . De lezing begint om 19.30.

Meer info

Inschrijving Reizende DNA-labs

Mon, 06 Jun 2022 15:30:00 GMT

Het is nu ook mogelijk om een Leskist (Proef je PTC?) te boeken. De Leskist wordt op twee locaties uitgeleend: Amsterdam én Nijmegen voor een periode van 3 of 4 weken. Met de ABE Leskist kunnen docenten met de leerlingen zelf een practicum in de klas uitvoeren met het bijgeleverde lesmateriaal en apparatuur.

Naar de Reizende DNA-lab>>

Podcast – Red de Lente!

Tue, 24 May 2022 15:39:00 GMT

Luister ook naar de podcastserie Red de Lente ! Hierin aandacht voor alle aspecten van gewasbeschermingsmiddelen. Deze middelen worden ingezet tegen plantenziekten om een goede oogst te krijgen. Maar ze kunnen ook ongewenste effecten hebben, bijvoorbeeld op de gezondheid van mens en milieu.

In de podcast wordt ook naar de toekomst gekeken: wat kan iedereen bijdragen, inclusief de luisteraar?

Silent Spring
De naam van de podcast is gebaseerd op het spraakmakende boek ‘Silent Spring’ (Nederlandse titel: Dode Lente). De Amerikaanse biologe Rachel Carson beschreef in dit boek (1962) de desastreuze effecten van deze middelen op mens en milieu. Het leverde veel discussie op en vormde de start van de milieubeweging. Waar staan we nu, 60 jaar later?

Meer over Podcast Red de Lente!

Weerbare gewassen door 1-tjes en 0-tjes

Thu, 28 Apr 2022 11:08:00 GMT

Plantenbiologen van verschillende universiteiten (Universiteit Utrecht, Universiteit van Amsterdam, Wageningen University en TU Delft) werken hierbij samen met bedrijven. Ze zoeken uit welke genen en processen in een plant zorgen voor weerbaarheid. Die kennis zetten ze daarna om in modellen waarmee veredelingsbedrijven vervolgens gericht gewassen weerbaarder kunnen maken.

Het kabinet vindt dit onderzoek van groot belang om de landbouw wereldwijd duurzaam en klimaatbestendig te maken. Daarom investeert het 42 miljoen euro in het project . Dat zijn weinig 1-tjes maar wel veel 0-tjes.

24 april: Dag van de Paardenbloem

Fri, 08 Apr 2022 14:30:00 GMT

Maar of je nu wel of geen fan bent van de paardenbloem, het is een plant die zijn nut al vaker bewezen heeft. Een paar voorbeeldjes:

Onderzoek :
de ontdekking van een gen in paardenbloem is doorbraak voor de veredeling van gewassen
Rubberproductie :
paardenbloem als duurzame leverancier van rubber
Smakelijk eten!
In de stamppot en andere recepten
Plantje dat de buurt opfleurt
Stoepplantje dat zorgt voor biodiversiteit en insecten aantrekt

En dus is dit jaar 24 april de Dag van de Paardenbloem

Zie je ze vliegen?

Mon, 21 Mar 2022 10:18:00 GMT

Motten (nachtvlinders) zijn berucht bij groenten- en bloementelers. De rupsen van o.a. de tomatenmineermot ( Tuta absoluta ) en de Turkse mot ( Chrysodeixis chalcites ) kunnen door hun enorme eetlust voor flinke schade zorgen. Om dit te voorkomen is het zaak om zo snel mogelijk actie te ondernemen als er een mot opduikt in de kas. Om in de gaten te houden of er motten zijn, worden vaak feromoonvallen of lichtvallen gebruikt, waar de motten op af komen.
Maar er is nu ook iets anders bedacht: met camera’s worden de motten, die meestal ‘s nachts rondvliegen, gespot. Maar daar houdt het niet bij op. Speciale mini-drone’s worden vervolgens naar de plek gestuurd waar de mot gesignaleerd is, volgen het insect en schakelen het uit. In de video hierboven kun je precies zien hoe dat gaat. Meer >>

Minder chemische middelen. Hoe dan?

Tue, 18 Jan 2022 18:37:00 GMT

Er wordt nu in Nederland 11% minder gewasbeschermingsmiddelen gebruikt dan 5 jaar geleden. Toch is het bij elkaar nog steeds 5 miljoen kilogram aan werkzame stoffen per jaar. Het is de bedoeling om dit de komende 10 jaar nog verder naar beneden te brengen. Dit gebeurt o.a. door bepaalde chemische gewasbeschermingsmiddelen niet langer toe te staan.

Boeren moeten dus op zoek naar alternatieve methoden om planten en gewassen (= ons voedsel) te beschermen tegen ziekten en plagen. Dat is vaak best lastig. Soms kunnen natuurlijke vijanden helpen. Bekend zijn de lieveheersbeestjes, maar ook bepaalde virussen, bacteriën en schimmels kunnen schadelijke plantenziekten tegen te gaan.

Verder is er tegenwoordig veel aandacht voor plantweerbaarheid : als een plant in goede conditie is en een goede afweerreactie heeft, dan is ie minder vatbaar voor ziekten. Hierbij spelen o.a. bodembacteriën rond de wortels een grote rol, evenals moleculaire reacties in de plant. Verschillende universiteiten, onderzoeksinstituten en (veredelings)bedrijven doen onderzoek naar geschikte manieren om planten gezond te kunnen telen.
Je kunt ook een studie of opleiding volgen die met plantgezondheid te maken heeft.

Plantenjacht: op zoek naar bloemen

Fri, 24 Dec 2021 11:34:00 GMT

Daarom wordt er jaarlijks in de kerstvakantie een Eindejaars Plantenjacht georganiseerd. Iedereen kan rond kerstmis en nieuwjaar buiten speuren naar bloeiende planten. Een zoekkaart kan je daarbij op weg helpen (zie ook website van Floron ).

Ook leuk: Speuren naar het Stoepplantje van de week . Dit kan het hele jaar door.

Eindejaars Plantenjacht >>

Plakkerige revolutie

Fri, 10 Dec 2021 13:54:00 GMT

Kleine lijmbolletjes die op de bladeren van een plant worden gespoten en waaraan schadelijke insecten blijven kleven. Eigenlijk gebeurt dit in de natuur al lang want sommige plantensoorten gebruiken van nature kleefstoffen om (schadelijke) insecten te vangen. In een onderzoeksproject wordt nu gekeken of dit principe nagebootst kan worden bij andere planten en bij voedselgewassen.

Het klinkt simpel, maar de uitvoering is nog best lastig. Je moet namelijk met veel dingen rekening houden. Bijvoorbeeld:
1. Je wilt geen biologische bestrijders of bijen /hommels vangen. Hoe zorg je dat de schadelijke insecten naar de lijm komen? Antwoord: door vluchtige lokstoffen toe te voegen aan de lijmbolletjes.
2. Toediening van de lijmbolletjes: ze moeten plakkerig genoeg zijn. Maar hoe zorg je ervoor dat je geen plakkerige tomaten krijgt….?
Kortom, er wordt hard gewerkt om alles uit te zoeken. Als het lukt, dan zou dat betekenen dat er veel minder chemische gewasbeschermingsmiddelen nodig zijn. Een plakkerige revolutie!

Meer over dit onderzoek>>

LEZING: Hoe communiceren planten en schimmels met elkaar?

Thu, 02 Dec 2021 11:08:00 GMT

Uit fossiele vondsten van miljoenen jaren geleden is gebleken dat landplanten al vroeg gekoloniseerd werden door schimmels. Soms leidde dit tot een prettige samenlevingsvorm voor beiden (mycorrhiza), soms werd de plant door de schimmel geparasiteerd.

In alle gevallen moeten schimmels die interacties aangaan met planten het immuunsysteem van die planten onderdrukken. Hiertoe scheiden ze veel kleine eiwitten uit die het immuunsysteem van de plant zowel aan de buitenkant als van binnenuit manipuleren. Toch zijn planten tijdens de evolutie in staat gebleken deze aanvallen te doorstaan en ze soms in hun voordeel om te buigen.

Door het bestuderen van erfelijk materiaal van schimmels (schimmelgenomen) en de expressie van genen in die genomen tijdens de kolonisatie van planten, leren we steeds meer over de details van de communicatie tussen planten, mutualistisch (voor plant en schimmel gunstig) en parasitair (voor plant ongunstig) levende schimmels.

Pierre de Wit, voormalig hoogleraar Fytopathologie, vertelt hier meer over tijdens een lezing op 6 december. Meer>>

Zombie-molecuul

Mon, 11 Oct 2021 18:32:00 GMT

Misschien ken je ze wel, heksenbezems in bomen. Op sommige plekken in de boom groeien dan extreem veel takjes dicht op elkaar. Dit verschijnsel wordt veroorzaakt door een fytoplasma. Fytoplasma’s horen tot een speciale groep bacteriën en zijn berucht omdat ze de groei en ontwikkeling van een plant helemaal kunnen herprogrammeren. Hierdoor raakt de plant in een soort vegetatieve ‘zombie’-toestand.

Onderzoekers hebben nu ontdekt hoe dit kan. Een fytoplasma maakt een speciaal eiwit aan (SAP05) dat bindt aan de ontwikkelingsregulatoren in een plantencel. Op deze manier wordt de normale ontwikkeling verstoord en ontstaat er een abnormale groei.

Lees meer over het nieuw ontdekte zombie-molecuul >>

Erop of eronder

Tue, 21 Sep 2021 13:47:00 GMT

Elk jaar rond dierendag worden de Bodemdierendagen georganiseerd. Geef je waarneming online door en draag bij aan citizen science : een groot onderzoeksproject waarin mensen in heel Nederland samenwerken. In 2021 is het thema:

Bodemdieren zijn belangrijk voor planten. Ze spelen een grote rol bij het optreden of juist voorkómen van plantenziekten. Denk hierbij aan het samenleven in de bodem van slakken, pissebedden, regenwormen, schimmels, bacteriën en nog veel meer bodembewoners rondom plantenwortels.

Van 24 september t/m 6 oktober:
Doe ook mee met de Bodemdierendagen 2021 !

Sneltest: 1 of 2 streepjes?

Tue, 07 Sep 2021 13:51:00 GMT

Een besmettelijke ziekte, die snel om zich heen kan grijpen.
Regelmatig controleren om een besmetting op tijd te ontdekken.
Met een eenvoudige sneltest.
Wachten op de uitslag: 1 of 2 streepjes…..?

Dit gebeurt niet alleen bij Covid-19. Het gaat ook op voor allerlei plantenziekten. Om snel te controleren of een plant besmet is met een virus of bacterie die een plantenziekte veroorzaakt, bestaan er al jarenlang verschillende sneltests. Een voorbeeld hiervan is de sneltest op bacterievuur. De symptomen van de besmettelijke bacterie Erwinia amylovora zijn gemakkelijk te verwarren met die van andere plantenziekten. Het is dus belangrijk te weten waar je mee te maken hebt (nog een overeenkomst met corona).

NVON Festival 22 september

Thu, 29 Jul 2021 14:04:00 GMT

Je kunt nu alvast een kijkje nemen op onze pagina met practica en lesmaterialen !

Plantenziekten zijn heel veelzijdig en interessant om te behandelen in de biologieles.

Takkenherrie en bladmuziek

Fri, 09 Jul 2021 13:37:00 GMT

Bezoek Takkenherrie en bladmuziek in de Botanische Tuinen Utrecht!

Eerst 20x in je eten spugen

Tue, 25 May 2021 10:51:00 GMT

Dat is wat de mosterdluis (een soort bladluis) doet voordat hij zich met het floëemsap van een resistente plant kan voeden: 20x in het sap spugen. Onderzoekers vermoeden dat het te maken heeft met het omzeilen van resistentie van de plant tegen zuigende insecten.

Resistentie gen
Pas geleden is een gen ontdekt in de modelplant zandraket ( Arabidopsis ) dat de plant beschermt tegen zuigende insecten, zoals bladluizen en wittevlieg. Veel insectensoorten moesten niets hebben van een plant met dit resistentie-gen. Insecten die zich toch tegoed deden aan planten met dit specifieke gen, kregen minder nakomelingen. Daarnaast bleek uit gedragsproeven dat de bladluizen vaker moesten spugen voordat ze konden beginnen met eten en ook minder lang floëemsap opzogen.

Bijzonder
Meestal zijn er meerdere plantengenen nodig om resistentie te krijgen tegen een bepaalde ziekte of plaag. Het is dan ook een bijzondere vondst dat in dit geval 1 gen zo’n groot effect heeft. En nog wel voor verschillende soorten plaaginsecten tegelijk

Meer>>

Internationale Dag van de Plantgezondheid

Tue, 11 May 2021 17:59:00 GMT

Daarom hebben planten op 12 mei hun eigen dag: de Internationale Dag van de Plantgezondheid.
Want gezonde planten zijn van levensbelang!

Er komt trouwens heel wat bij kijken om planten gezond te houden. Lees er alles over op deze website en in het cahier Plantgezondheid .

Vanaf 12 mei is er ook een Engelstalige versie van het cahier: Plant Health

RNA tegen eikenprocessierups

Mon, 15 Mar 2021 15:02:00 GMT

Een team studenten heeft een internationale prijs gewonnen met het idee om de eikenprocessierups (EPR, in het Engels OPC) te bestrijden met behulp van silencing RNA (si RNA). Hoe werkt dat? Het wordt uitgelegd in deze video:

Het voordeel van si RNA is dat deze methode heel specifiek de eikenprocessierups aanpakt. Andere vlinders en insecten hebben dus geen last van het middel. Dit voorjaar wordt het onderzoek aan project Oakshield voortgezet.

Lees meer>>

Heel erg precies

Mon, 22 Feb 2021 14:59:00 GMT

Precisielandbouw
Planten kunnen tegenwoordig op maat water, meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen toegediend krijgen. Dit alles zorgt ervoor dat de plant onder optimale omstandigheden groeit. Maar ook zijn er op deze manier minder grondstoffen en middelen nodig. Het is dus ook nog eens goedkoper èn beter voor het milieu.

Bekijk wat er allemaal al mogelijk is met precisielandbouw>>

Wat eten we vandaag? En morgen?

Sun, 07 Feb 2021 15:10:00 GMT

Wat eten we vandaag?
Een simpele vraag, met voor ons meestal een eenvoudig antwoord. Maar is het zo vanzelfsprekend?
Want hoe voeden we de wereld op een eerlijke, duurzame en gezonde manier? Het is nu al lastig, dus hoe moet dat wanneer de wereldbevolking in 2050 stijgt naar 10 miljard?

Leerlingen gaan hierover op 3 maart in gesprek met experts tijdens de finale van het Wageningen Youth Institute. Leerlingen kunnen zich nog tot 15 februari 9.00 uur aanmelden om mee te doen met de finale.

Binnenkort gaat ook de aanmelding open voor leerlingen die in 2021/2022 door het Wageningen Youth Institute begeleid willen worden bij hun PWS.

Ook bioplastic heeft effect op bodemleven

Mon, 25 Jan 2021 18:31:00 GMT

Landbouwplastic kan gebruikt worden om de groeiomstandigheden voor een gewas te verbeteren. Het onderdrukt bijvoorbeeld onkruidgroei. Maar na verloop van tijd kan de grond vervuild raken met kleine plasticdeeltjes. In proeven werd gevonden dat de aanwezigheid van deze microplastics in de bodem ervoor zorgt dat de groei en ontwikkeling van tarweplanten achterblijft. Dit negatieve effect was bij afbreekbaar landbouwplastic groter dan bij het traditionele plastic.

Waarom groeien de planten slechter?
Door de plasticdeeltjes in de bodem verandert de bacteriegemeenschap rond de plantenwortels sterk. Ook de zuurgraad en de elektrische geleidbaarheid van de bodem verandert. Dit alles zorgt ervoor dat de planten slechter groeien. Het kan ook gevolgen hebben voor de gevoeligheid van de planten voor plantenziekten. De rhizosfeer (= alle schimmels en bacteriën rondom de wortels) speelt namelijk een belangrijke rol bij de weerstand van een plant tegen ziekten en plagen.

Wil je meer weten over micro-organismen die planten beschermen?
Neem dan een kijkje op Yakult voor planten .

Aardappel met wratten

Thu, 17 Dec 2020 11:29:00 GMT

Ook planten kunnen wratten krijgen. Kijk maar eens naar de foto: deze aardappelen hebben last van wratziekte. Dat klinkt grappiger dan het is want wratziekte kan behoorlijk veel schade opleveren. Het is dan ook niet voor niets dat de schimmel die de wratten veroorzaakt ( Synchytrium endobioticum ), beschouwd wordt als een quarantaine-organisme (Q). Dit houdt in dat de ziekte zoveel mogelijk buiten Nederland (en de EU) gehouden moet worden. Dit gebeurt o.a. door strenge maatregelen, regelmatig controleren en testen, en door resistente aardappelrassen te verbouwen. Toch duikt de ziekte af en toe op, zoals afgelopen maand bij Stadskanaal. Het bleek hier zelfs te gaan om een onbekende ‘fysio’ (variant van de schimmel). Onderzoek moet nu uitwijzen of er resistentiegenen in aardappel bekend zijn, die deze nieuwe variant van de wratziekte kunnen weerstaan.
Meer over onderzoek aan resistentiegenen tegen wratziekte >>

Plantenwortels ruiken waar ze (niet) heen moeten

Sun, 08 Nov 2020 19:31:00 GMT

Bodemmicroben, zoals bacteriën en schimmels, produceren stoffen die door plantenwortels worden waargenomen. De wortels ‘ruiken’ deze signaalstoffen en kunnen er op reageren. In een proefopstelling werd getest of de geurtjes van bodemschimmels effect hebben op de groeirichting van de plantenwortels.

Fatal attraction
Het resultaat is verrassend: de wortel van een jonge plant groeit significant vaker naar een ziekteverwekkende schimmel dan naar een onschadelijke bodemschimmel. Hoe kan dat?
De onderzoekers vermoeden dat het hier om een gevalletje fatal attraction gaat. De schimmel misleidt de plant als het ware met een lekker geurtje en kan vervolgens de plant parasiteren.

Signaalstoffen
In dit geval gaat het om een lab-test, waar de plant maar een beperkte keuze heeft. In een echte bodem wemelt het van microben en signaalstoffen en kan de keuze anders uitpakken. Overigens scheiden plantenwortels zelf ook stoffen uit. Op die manier kunnen ze met elkaar communiceren. Ook kan een plant door middel van haar geurstoffen hulp inroepen , bijvoorbeeld door sluipwespen te lokken wanneer er rupsen van de bladeren eten.

Op zoek naar nieuwe wants!

Wed, 21 Oct 2020 14:13:00 GMT

Hè, wat? Eén want, twee wants? Nee, het gaat hier niet om warme handschoenen, maar om ‘een wants’. Dat is een beestje dat bladeren en fruit aanprikt en dan het sap opzuigt. Op de plekken waar de wants in de plant geprikt heeft, ontstaan kleine beschadigingen waardoor bijvoorbeeld appels en peren misvormd raken.

Er is sinds kort een nieuwe wants in Nederland gevonden. De bruingemarmerde schildwants ( Halyomorpha halys ) om precies te zijn. Onderzoekers willen meer te weten komen over de verspreiding van dit insect en over de mogelijke schade hier.

Help ook mee!
Jij kan ook helpen: ga op zoek en geef je waarneming door . De herfst is hier heel geschikt voor omdat de volwassen wantsen dan op zoek zijn naar een beschutte plek voor de winter en ze vaak op muren of gevels te zien zijn. Soms worden ze ook in huis gevonden.

Stinkwants
Maar let op! Deze schildwants worden ook wel stinkwants genoemd: bij dreiging van gevaar kunnen ze een vies stinkende vloeistof afgeven. Deze is voor mensen onschadelijk, maar als je dit luchtje niet aan je handen wil krijgen, kun je de wants beter niet direct aanraken, maar hem in een potje vangen.
Alle informatie>>

Youth World Food Day

Tue, 13 Oct 2020 12:26:00 GMT

Wat eten we vandaag? De keuze is reuze. De supermarkt biedt zo’n uitgebreid assortiment dat we soms niet meer weten wat te kiezen. En zeg nou zelf, waarom zou je verder nog over voedsel nadenken?! Wel wat anders te doen!
Maar als je – bijvoorbeeld op 16 oktober op Wereldvoedseldag – toch een keer iets dieper nadenkt over ons eten, dan kom je erachter dat het invloed heeft op heel veel dingen. Om te beginnen in je eigen omgeving: je gezondheid, verpakkingsafval, dierenwelzijn. En iets verder van huis: economie en armoede. ontbossing, voedseltekorten en oorlogen (de Nobelprijs voor de Vrede 2020 is niet voor niets toegekend aan het Wereldvoedselprogramma!).

Kies je ‘wapen’

Het mooie is dat jij, die dagelijks voedsel eet, dus invloed hebt. Jouw keuze voor een bepaald voedselproduct heeft effect. Denk bijvoorbeeld aan slaafvrije chocola, scharrelvlees of Fairtrade.

Meer weten over jouw voedsel? Speciaal voor jongeren en scholen is er vrijdag het online programma Youth World Food Day. Met workshops, video’s en opdrachten die leerlingen eventueel klassikaal kunnen uitvoeren.

Beter groeien met moleculaire verwarming

Mon, 05 Oct 2020 12:36:00 GMT

Een plant met een soort ‘zonnebrandcrème’ op de bladeren groeit sneller dan een plant zonder deze toevoeging. Hoe dat kan? Door moleculaire verwarming! Het werkt zo: wanneer jij je insmeert met zonnebrandcrème dan absorberen moleculen in die crème de UV-straling van de zon en zetten dit – door moleculaire trillingen – om in warmte. Het gaat maar om een heel kleine temperatuurstijging dus daar merk je zelf niets van. Datzelfde principe is nu getest bij planten.

Moleculaire kacheltjes
Bladeren worden besproeid met speciaal geselecteerde moleculen – vergelijkbaar met die uit zonnebrandcrèmes – en deze ‘moleculaire kacheltjes’ zorgen ervoor dat de temperatuur van de plant tot ongeveer 1 graad Celsius kan stijgen. Dat lijkt niet veel, maar is toch genoeg om de plant net iets harder te laten groeien. Plantenveredelaars zien wel mogelijkheden voor deze nieuwe technologie, bijvoorbeeld om de gewasopbrengst te verhogen of planten in een koudere omgeving te laten groeien.

Meer over deze moleculaire verwarming>>

Reuzengroenten

Mon, 28 Sep 2020 10:38:00 GMT

Gerjan, student Plantenwetenschappen aan de Wageningen University, vertelt dat het zaak is om de plant zo goed mogelijk te verzorgen zodat ie het beste resultaat kan geven. Op hoogtijdagen kan de reuzenpompoen dan 14 tot 15 kilo per dag groeien.

Gerjan vermoedt dat de winnende tomaat niet echt lekker meer zal zijn. Hij wil de reuzentomaat drogen en de zaden eruit halen voor volgend jaar omdat deze duidelijk de juiste eigenschappen hebben. De megapompoen wordt uitgehold voor Halloween.

Bodemdierendagen!

Tue, 22 Sep 2020 17:47:00 GMT

Ieder jaar in de aanloop naar Dierendag (4 oktober) worden de Bodemdierendagen georganiseerd. Ook in 2020 (25 sept – 7 oktober). Doe mee en ga op onderzoek in je tuin, op het balkon of met de hele klas op het schoolplein!
Bodemdiertjes zijn ontzettend belangrijk om planten gezond te houden. Ze zorgen voor genoeg voedsel voor de plantenwortels en helpen om plantenziekten boven- en ondergronds te bestrijden.

Vechten om banaan

Tue, 08 Sep 2020 13:22:00 GMT

Het is een gevecht dat al jarenlang aan de gang is: wie verovert de banaan? Is het de mens die gezonde bananen wil oogsten of is het de Fusarium schimmel, die wereldwijd bananenplantages verwoest?
Onderzoekers doen er alles aan om deze zogeheten Panamaziekte tegen te gaan. Zo proberen ze erachter te komen welke moleculen (genen en eiwitten van de schimmel en van de plant) een rol spelen bij de infectie en het verloop van deze plantenziekte. Met deze kennis hopen ze resistente bananenplanten te kunnen ontwikkelen die bestand zijn tegen de verwoestende Panamaziekte. Het onderzoek krijgt nu financiële steun van de Bill & Melinda Gates Foundation. Lees meer in Going bananas >>

De eikels vallen vroeg dit jaar

Tue, 25 Aug 2020 11:08:00 GMT

Door de klimaatverandering en de hoge temperaturen van de afgelopen periode zijn boomvruchten, zoals eikels en kastanjes ongeveer drie weken eerder rijp dan 50 jaar geleden. Dat betekent dat je nu al kans loopt om een eikel op je hoofd te krijgen wanneer je onder een eik fietst.

Overigens zijn het niet alleen eikels, maar ook de bladeren die al in grote hoeveelheden naar beneden komen. Dit bladverlies is niet een vervroegde herfst, maar het gevolg van de extreme droogte in de afgelopen periode. Om verdamping via de bladeren te verminderen, laten bomen hun bladeren opkrullen of vallen. Hierdoor voorkomt een boom dat ie helemaal uitdroogt en sterft. De afgevallen bladeren zijn dan ook niet in herfstkleuren, maar gewoon groen, of hooguit geel. Een boom kan in het algemeen goed herstellen na deze tactiek en zelfs weer nieuwe bladeren vormen. Toch is het toepassen van deze overlevingsstrategie een flinke klap voor de plant. En dat in veel gevallen al voor het derde jaar op rij!

Cahier over Plantgezondheid

Wed, 01 Jul 2020 10:48:00 GMT

Het cahier is uitgegeven ter gelegenheid van het Internationaal Jaar van de Plantgezondheid 2020 .
Het is te bestellen bij Stichting Biowetenschappen en Maatschappij .

Een luizenleventje

Mon, 08 Jun 2020 13:31:00 GMT

Het is weer volop luizentijd. Misschien is het je al opgevallen in tuin of park: planten zitten soms helemaal onder de zwarte of groene bladluizen.

Plakkerige poep
Ook in bomen zijn de beestjes massaal te vinden. Vaak tot ergernis van mensen die hun auto onder de boom hebben geparkeerd en deze helemaal plakkerig weer aantreffen. Die plakkerige substantie wordt ook wel honingdauw genoemd; een sjiek woord voor luizenpoep. De luizen zuigen namelijk het suikerrijke sap uit de jonge blaadjes en scheuten. Vervolgens scheiden ze een deel weer uit.

Virussen
Door het aanprikken door de luizen ontstaan kleine beschadigingen in de jonge plantendelen die resulteren in misvormingen.Maar eigenlijk is dit nog het minste probleem. Bladluizen kunnen namelijk ook allerlei plantenziekten verspreiden wanneer ze sap zuigen (vergelijkbaar met malariamuggen bij de mens). De luizen brengen verschillende soorten plantenvirussen over die zich op die manier snel kunnen verspreiden binnen een gewas en met veel zieke planten tot gevolg. Vooral in de aardappel- en bietenteelt kan de schade door virusziekten flink oplopen. Berucht zijn o.a. het aardappelvirus X en Y, aardappelbladrolvirus en het bietenvergelingsvirus. Allemaal het gevolg van luizenleventjes.

Plant stuurt bacteriën in bodem aan bij droogte

Fri, 01 May 2020 12:59:00 GMT

Afgezien van een incidentele regenbui, is het al wekenlang droog. Op zich niet verkeerd natuurlijk; kun je lekker naar buiten. Maar ondertussen begint de bodem al flink te verdrogen. De buren hebben al meerdere keren de tuin gesproeid en de waarschuwingen over watertekorten zijn al uitgegaan. En inderdaad, voor planten kan droogte een groot probleem zijn. Toch blijkt een plant niet helemaal afhankelijk van wat ze aan water krijgt. Ze kan er ook zelf iets aan doen om de gevolgen van droogte tegen te gaan.

Planten scheiden via hun wortels een bijzondere cocktail uit met allerlei koolwaterstoffen (wortelexudaat). Schimmels en bacteriën in de bodem rond de wortels leven van die koolwaterstoffen. Onderzoekers vonden dat planten de samenstelling van deze cocktail kunnen aanpassen om de activiteit van de micro-organismen rondom de wortels te sturen. Ze ontdekten dat grassen onder invloed van droogte hun wortelexudaat veranderen, en zo de activiteit van de bacteriën rond hun wortels verhogen. De geactiveerde micro-organismen maken meer essentiële nutriënten vrij uit de grond waardoor de grassen na een droogteperiode beter kunnen herstellen.

Planten reageren op geluid

Wed, 18 Mar 2020 15:52:00 GMT

planten reageren op geluid

Baby-vlinders niet geliefd

Mon, 09 Mar 2020 17:53:00 GMT

De meeste mensen vinden vlinders prachtig; de diertjes fladderen met hun vrolijk gekleurde vleugels sierlijk rond in het zonnetje. Maar ‘baby-vlinders’ zijn een stuk minder populair. En dat terwijl bij veel diersoorten juist de babyversie ‘ooh, zo schattig’ is.

Overlast
Baby-vlinders (rupsen dus) zien we eerder als enge lastpakken, die onze gewassen aanvreten (rups koolwitje) of onze tuinplanten (rups buxusmot). En dan hebben we het nog niet eens over de jeukharen van de eikenprocessierups…

Klein deel
Hoewel enkele vlindersoorten inderdaad behoorlijke schade en overlast kunnen geven, is dit alles bij elkaar maar een klein gedeelte van alle vlinders/rupsen. De meeste Nederlandse rupsensoorten geven geen noemenswaardige problemen.

Bijzondere rupsen
Er bestaan zelfs hele mooie en bijzondere exemplaren, zoals de rups van de Sint Jacobsvlinder (zie foto). Deze rups ( Tyria Jacobaeae ) eet van het giftige Jacobskruiskruid. Hij slaat de gifstoffen op in zijn lichaam zonder er zelf last van te hebben. Maar hierdoor is hij voor vogels geen gewild hapje meer.

Hond speurt naar schadelijke bacterie

Thu, 27 Feb 2020 10:41:00 GMT

Het tijdig opsporen van een schadelijk insect, een besmettelijke bacterie of een andere gevaarlijke plantenziekte is belangrijk. Het kan veel schade en oogstverlies schelen. Bovendien voorkom je onnodige verspreiding wanneer je een ziekteverwekker op tijd detecteert.

Meestal gebeurt deze detectie door mensen (visuele beoordeling: kijken dus of de planten er nog gezond uitzien), door slimme camera’s of door het testen van (blad)monsters in het laboratorium . Maar soms is een ziekte sluimerend aanwezig en nog niet zichtbaar met het blote oog. Of het gaat om een schadelijk insect waarvan er nog maar enkele exemplaren op de plant verstopt zitten, maar die zich snel kunnen vermeerderen en verspreiden. Daar komt bij dat sommige lab-testen pas na enkele dagen een uitslag geven. Daarom wordt er af en toe geëxperimenteerd met een ongebruikelijke methode: het inzetten van speurhonden .

In dit geval blijken de honden die in Florida (VS) getraind zijn erg effectief in het ruiken of een sinaasappelboom besmet is met de bacterie Candidatus Liberibacter asiaticus. Deze bacterie tast citrusbomen aan en veroorzaakt de ziekte Citrus Greening Disease (citrusgroenziekte), zo genoemd vanwege de kleur die de sinaasappels, mandarijnen en citroenen hierdoor hebben.

Sprinkhanenplaag verwoest oogst

Fri, 24 Jan 2020 12:34:00 GMT

Zwermen woestijnsprinkhanen verspreiden zich in hoog tempo over Oost-Afrika. In Kenia trekt nu een sprinkhanenzwerm over van 60 kilometer lang en 40 kilometer breed! In Ethiopië en Somalië hebben de insecten al 700 vierkante kilometer aan landbouwgewassen en weidegras opgevreten. Dat betekent dat er hongersnood dreigt voor de mensen en het vee daar. De Wereldvoedselorganisatie (FAO) raadt de bevolking aan om sprinkhanen te vangen en te drogen zodat er de komende maanden tenminste iets te eten zal zijn.

Bekijk de video op Nu.nl >>

Buikdansende tomaten

Wed, 15 Jan 2020 15:00:00 GMT

Hoe leg ik mijn onderzoek op een begrijpelijke manier uit?, vroeg Katharina Hanika zich af. Het antwoord is een video waarin zij via een dans uitbeeldt hoe tomatenplanten ziek kunnen worden van een schimmel in de bodem ( Verticillium dahliae ).

De schimmel probeert alle tomatenplanten te infecteren, maar alleen vatbare planten worden slachtoffer. De onderzoekster gaat op zoek naar het gen in de tomatenplant dat ervoor zorgt dat de plant geen weerstand kan bieden aan de schimmel. Door dit vatbaarheidsgen in de plant uit te schakelen met CRISPR-Cas (een techniek om DNA op een specifieke plek gericht te knippen), kan de schimmel geen vat meer krijgen op de plant.
De onderzoekster hoopt dat plantenveredelaars haar onderzoeksresultaten gaan gebruiken om resistente tomaten te kweken.

2020: Jaar van de Plantgezondheid

Fri, 03 Jan 2020 14:41:00 GMT

Twentytwenty is door de VN uitgeroepen tot het Internationaal Jaar van de Plantgezondheid! Overal op de wereld is er dit jaar extra aandacht voor gezonde planten. En dan gaat het niet om planten die gezond zijn voor jou, maar om planten die zelf gezond zijn. Want ook planten kunnen een virus oplopen, ziek worden van een bacterie- of schimmelinfectie en last hebben van hinderlijke insecten. Misschien denk je nu ‘Boeien’. Maar gezonde planten zijn ontzettend belangrijk. Plantenziekten veroorzaken een opbrengstverlies van gemiddeld wel 40%! Gezonde planten zijn hard nodig om ervoor te zorgen dat er genoeg te eten is voor iedereen.

Mooie tuinplant pakt aaltjes aan

Sun, 08 Dec 2019 13:46:00 GMT

Goede kans dat je nog nooit hebt gehoord van Pratylenchus penetrans . Het is een aaltje, een minuscuul wormpje, dat in de bodem leeft en met het blote oog nauwelijks zichtbaar is. Op de foto zie je hoe het beestje er onder de microscoop uitziet. In zijn kop zit een stekel waarmee het plantenwortels kan aanboren.

Dit aaltje dringt vervolgens de wortel binnen en legt er eitjes. Op de beschadigde wortels ontstaan langwerpige bruine tot zwarte plekjes (lesies) waardoor de planten, bijvoorbeeld aardappel, erwt en bloembollen, niet meer goed groeien. Er is echter één plant waar dit wortellesieaaltje (wortel-lesie-aaltje) helemaal niet tegen kan: Tagetes (een tuinplant, vroeger ook wel bekend onder de naam afrikaantje). Deze plant ( Tagetes patula ), die bloeit met mooie geel-oranje bloemen, heeft in de endodermiscellen van zijn wortels zwavelhoudende verbindingen (thiofenen). Als het aaltje deze cellen binnendringt ontstaan zuurstofradicalen die dodelijk zijn voor de aaltjes.
Boeren kunnen hier gebruik van maken door deze planten te zaaien op hun akker, waarna het aantal wortellesieaaltjes in de bodem drastisch afneemt en er weer een gewas verbouwd kan worden.

Chocoladeletters raken op?!

Tue, 15 Oct 2019 08:50:00 GMT

Sinterklaas is er nog niet, maar de chocoladeletters liggen al volop in de winkels! Hmmm, lekker chocolade…. Maar er ligt gevaar op de loer: net als bij veel andere gewassen gaat ook bij cacaobomen ( Theobroma cacao ) tot wel 38% van de opbrengst verloren door plantenziekten. En hoewel deze ziekten best grappige namen hebben – zoals witches’ broom , frosty pod rot en cacao swollen shoot virus – is dit natuurlijk hartstikke zonde.

Chocolade-ziekten

Sommige ‘chocolade-ziekten’ komen wereldwijd voor, andere alleen in Afrika, Zuid-Amerika of Azië. Het is dus zaak om te zorgen dat deze laatsten niet zich niet verder gaan verspreiden, bijvoorbeeld door handel en transport. Onderzoekers hebben de schimmels en virussen die de cacaobomen infecteren uitgebreid bestudeerd: ze hebben gekeken naar de levenscyclus van de verschillende ziekteverwekkers, naar het genoom en hoe je ze gemakkelijk kunt detecteren. Met deze kennis kunnen we de chocolade oogst beter beschermen!

Lees meer over het onderzoek in het wetenschappelijk artikel >>

Xylencer

Sat, 21 Sep 2019 08:40:00 GMT

Een team van 11 Nederlandse studenten werkt in het project Xylencer aan een nieuw idee om de plantenziekte Xylella tegen te gaan. Ze hebben iets bedacht om de bacterie die deze ziekte wereldwijd veroorzaakt, aan te pakken: bacteriofagen.

Bacteriofaag
Een bacteriofaag is een virus. Om precies te zijn: een virus dat een bacterie infecteert. In dit geval is de bacteriofaag specifiek gericht op het uitschakelen van de bacterie Xylella fastidiosa . Deze bacterie tast heel veel verschillende planten aan: olijfbomen in Europa, citrus in Brazilië en druiven in Noord-Amerika. Het idee is om de bacteriofagen in een zieke boom te injecteren. De bacteriofagen infecteren daar dan de Xylella-bacteriën en zorgen voor lysis van de bacteriecellen. Vervolgens kan het afweersysteem van de plant het karwei verder afmaken.

iGEM competitie
Er zitten nog flink wat haken en ogen aan het idee en er moet nog heel wat onderzoek gebeuren voordat dit op een veilige manier toegepast kan worden, maar een afdoende manier om Xylella aan te pakken is er op het moment niet. Met het Xylencer project is het studententeam runner-up geworden bij de internationale competitie (iGEM 2019) in Boston.

Meer over project Xylencer >>

Meer over de ziekte Xylella >>

Doe het Bordspel Xylencer (incl. spelregels ) en ontdek wat er allemaal komt kijken bij lab-onderzoek aan plantenziekten.

In cabrio minder last van schimmels

Mon, 02 Sep 2019 13:24:00 GMT

schurft

Eén boom koelt net zo veel als 10 airco’s

Tue, 20 Aug 2019 08:34:00 GMT

Voor sommigen is school weer begonnen, anderen hebben nog even de tijd om hun boeken te kaften. Hoe dan ook, de temperaturen zijn deze week weer ’s zomers. Vooral in steden en bebouwing wordt het warm; in bossen en landelijk gebied is het vaak iets koeler. Dit kan al snel een paar graden schelen.

Planten spelen een belangrijke rol bij het koel houden van hun omgeving. Dit is het gevolg van verdamping door de bladeren. Eén grote boom geeft daardoor net zoveel verkoeling als 10 airco’s bij elkaar. Bovendien is een boom veel duurzamer. Airco’s verbruiken veel elektriciteit en produceren juist extra warmte wanneer ze koele lucht blazen.

Een Vandaag deed een fact check>> .
Conclusie: bomen zijn cool!

Een gevaarlijk souvenirtje

Thu, 25 Jul 2019 14:25:00 GMT

Wat neem jij mee terug van vakantie? Een sleutelhanger, een leuk T-shirt of een gevaarlijke plantenziekte? Je verwacht het niet direct, maar het is goed mogelijk dat je ongewild schadelijke insecten, onkruiden, plantenvirussen of – bacteriën uit het buitenland mee terugneemt.

Een voorbeeld van een gevreesde plantenziekte die in Zuid-Europa veel voorkomt is de olijfbomenpest. Deze ziekte heeft al hele boomgaarden laten verdorren en doodgaan. De bacterie Xylella fastidiosa die dit veroorzaakt, kan ook in allerlei andere bomen en struiken voorkomen. In meer dan 300 plantensoorten, waaronder lavendel, kan de bacterie zitten. Dus: neem geen planten of takjes mee naar huis als vakantiesouvenir! Want de kans bestaat dat planten en gewassen hier erdoor besmet worden.
Meer over Xylella >>

Zomer met jeuk-afval

Mon, 08 Jul 2019 14:47:00 GMT

Meer over EPR >>

(Nobel)prijzen voor plantenwetenschappers

Fri, 14 Jun 2019 08:45:00 GMT

Je hebt het misschien al meegekregen: de Nederlandse plantenveredelaar Simon Groot (84 jaar) heeft een belangrijke internationale prijs gewonnen. Hij heeft met zijn veredelingsbedrijf groentezaden ontwikkeld die resistenter zijn tegen plantenziekten en daardoor beter groeien en meer opbrengst geven. Dat is op zich geen nieuws, want dat doen eigenlijk alle zaadveredelingsbedrijven. Het bijzondere is dat De Groot zich vooral bezighield met de veredeling van tropische gewassen. Iets waar relatief weinig aandacht voor is, maar wat ontzettend belangrijk is. Niet alleen om honger en armoede in de wereld tegen te gaan, maar – als gevolg daarvan- ook om oorlogen te voorkomen. Er is zelfs ooit de Nobelprijs voor de Vrede uitgereikt aan een plantenziektekundige!

Leuk weetje: deze Nobelprijswinnaar heeft de World Food Prize opgericht, die nu door Simon de Groot is gewonnen.

Code rood om horrorplant

Mon, 20 May 2019 12:04:00 GMT

8,2 miljoen euro (!!)

Kijk hier hoe je het herkent!

Feestdag voor planten

Wed, 08 May 2019 09:00:00 GMT

Denk eens even aan wat je vandaag allemaal hebt gegeten en gedronken. Kijk eens naar de kleren die je draagt. En waar zijn je schoolboeken en schriften van gemaakt? Hoe fijn is het dat je lekker op het grasveld in het parkje kunt hangen. Je staat er meestal niet zo bij stil, maar we zijn ontzettend afhankelijk van planten. Denk alleen maar aan de zuurstof die je inademt! Daarom hebben planten wel wat extra aandacht verdiend. En dat krijgen ze ook, tijdens de Fascination of Plants Day!

Fascination of Plants Day:
Op het Plein in Den Haag staat van 16 tot en met 18 mei een grote kas vol met fascinerende verhalen over planten en zaden. Kom ook luisteren, onderzoeken, ervaren, proeven, leren, bewonderen, beleven, ontdekken en voelen waarom planten en zaden zo fascinerend en belangrijk zijn!

Kevertjes slopen bossen

Tue, 23 Apr 2019 18:51:00 GMT

De Duitse naaldbossen hebben het zwaar te verduren. Er heerst een plaag aan schorskevertjes (± 5 mm groot), die gangen vreten in de bast van naaldbomen. Hierdoor raakt het watertransport van de wortel naar de takken van de boom verstoord. Het resultaat: verdroogde naalden en bruine boomtoppen. Om verdere verspreiding van de insecten naar gezonde bomen tegen te gaan, worden de zieke exemplaren rigoureus gekapt. Bekijk het verslag van het NOS-journaal>>

De letterzetter
Ook in Nederland komen dit soort schors- of bastkevers voor. Zo zijn er in Apeldoorn en Rheden al honderden sparren gekapt vanwege de ‘letterzetter’. De letterzetter ( Ips typographus ) is een kevertje dat zijn naam dankt aan het gangenpatroon dat de larven maken onder de bast.

Droogte
De droge, hete zomers van afgelopen jaren helpen ook niet bepaald mee. De sapstromen worden hierdoor bij de aangetaste bomen nog verder verstoord waardoor ze sneller het loodje zullen leggen.

Veel rups, weinig buxus

Mon, 08 Apr 2019 12:28:00 GMT

Uitlopend groen direct opgegeten
Wie hoopte dat de buxus dit voorjaar een nieuwe start zou kunnen maken en zich enigszins zou kunnen herstellen van de buxusmotplaag van vorig jaar komt bedrogen uit. De afgelopen winter, met toch enige vorstdagen, was zeker niet genoeg om de overwinterende rupsen te doden. De eerste rupsjes zijn met het warme weer alweer tevoorschijn gekropen. Als gevolg daarvan zijn nu diverse stadia van rupsen te vinden op de meeste struiken die vorig jaar zwaar aangetast waren. Daardoor wordt het uitlopend groen direct afgegraasd.

Einde buxus
Buxus wortelt ondiep, wat ook te merken was aan het grote aantal planten dat vorig jaar door de droogte is doodgegaan. Hierdoor zijn er weinig ondergrondse reserves. De kwijnende planten zullen spoedig volledig door de vretende rupsen zijn uitgeput. De tuinliefhebber die de buxus nog tegen beter weten in had laten staan rest niets anders dan een grootscheepse biologische of handmatige bestrijding of meteen rigoureus te werk gaan en iets totaal anders neerzetten.

Voetbalveld in optimale conditie

Mon, 25 Mar 2019 20:03:00 GMT

De KNVB gaat samenwerken met plantenwetenschappers van Wageningen University om de voetbalvelden in de grote stadions te verbeteren. Daarvoor willen ze het hightech systeem gebruiken dat nu ook al de grasmat in de Arena monitort. Onder het Amsterdamse gras liggen vijftien sensoren die continu de bodemkwaliteit meten. In het stadion zijn verder verschillende weerstations te vinden die de temperatuur, vochtigheid en luchtverplaatsing volgen omdat dit allemaal van invloed is op de groei van de grassprietjes. Tot slot leggen lichtsensoren op het dak en op het veld vast of er voldoende licht op het gras valt.
Door al deze data te verzamelen en te gebruiken voor de toediening-op-maat van water, voeding en licht, zal niet alleen het gras beter groeien, maar worden er ook minder grondstoffen verspild.

Bekijk alle technische snufjes rondom de grasmat in de Arena

Mysterieuze boomziekte in Amerika

Fri, 01 Mar 2019 15:19:00 GMT

In Noord-Amerika is een mysterieuze boomziekte opgedoken. Waardoor de ziekte veroorzaakt wordt, is onbekend. Duidelijk is wel dat, wat het ook is, het zich razendsnel verspreidt binnen de V.S. en Canada.

Alleen beuken

De mysterieuze ‘beukenbladziekte’ treft, zoals de naam al aangeeft, alleen beukenbomen. Op de bladeren ontstaan tussen de bladnerven diepgroene vlekken. Vervolgens worden de bladeren dik en leerachtig, waarna ze uiteindelijk krimpen. Omdat ook de knoppen van de takken sterven, komen er geen nieuwe bladeren meer uit.

Veroorzaker onbekend

Wetenschappers hebben nog niet kunnen ontdekken waardoor de bomen ziek worden. Is het een virus, een schimmel of misschien toch een bacterie? En hoe verspreidt deze ziekteverwekker zich? Door de wind? Door insecten? Allemaal vragen waarop met spoed een antwoord gezocht wordt door de onderzoekers. Lees meer >>

Boomziekten in Nederland

Hopelijk lukt het de mysterieuze ‘beukenbladziekte’ niet om ook Europa te bereiken. De bomen hier hebben de laatste tijd al genoeg te verduren: essentaksterfte, eikenprocessierupsen en de kastanjebloedingsziekte om er maar een paar te noemen. Hier meer over boomziekten in Nederland>>

Warme deken voor kastanjeboom

Mon, 04 Feb 2019 14:43:00 GMT

De kastanjebloedingsziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Pseudomonas syringae pv. Aesculi . Bomen die besmet zijn met deze bacterie krijgen bruine plekken waar rood vocht uitdrupt. Het lijkt net alsof er een straaltje bloed langs de boomstam loopt. Door de stam twee dagen op een temperatuur van 40 C te houden met een warmtedeken, kun je de bacterie onderdrukken. Het is een nogal omslachtige methode die vooral ingezet wordt om oude, monumentale kastanjebomen te redden. Helaas ontkomen de meeste andere zieke kastanjebomen niet aan omkappen. Meer over de kastanjebloedingsziekte >>

Prijs voor groen PWS

Thu, 24 Jan 2019 15:01:00 GMT

Zit je op de HAVO en moet je dit schooljaar je PWS doen? Lucky you!

Je kunt dan meedoen voor de Food Valley HAVO PWS-Prijs. Maar alleen als je verslag iets met het thema Groen en Gezond te maken heeft.
No worries. Dat betekent heus niet dat het alleen maar over groene smoothies mag gaan. Alle onderwerpen die te maken hebben met plant, dier, duurzaamheid, voeding en gezondheid komen in aanmerking.

Lees hier over de prijswinnaars van 2019 en hun onderwerpen. Wil je ook weten hoe je kans maakt op een van de prijzen (100 tot 400 euro)? Binnenkort volgt er meer info, check dus deze website regelmatig.

Veel plezier en succes!!

Koud hè!?

Thu, 17 Jan 2019 14:37:00 GMT

Vol trots werd afgelopen week het ontkiemen van katoenzaadjes op de maan wereldkundig gemaakt. Twee dagen later blijken de kleine kiemplantjes helaas al weer het loodje te hebben gelegd. Toen er geen zonnewarmte meer kwam op de plek op de maan waar de plantjes groeiden, ging het mis. De temperatuur daalde tot – 170C. En dat is toch net iets te koud. Over extreem weer gesproken….
Meer >>

Dat kan beter!

Tue, 08 Jan 2019 18:20:00 GMT

De fotosynthese, je hebt het bij biologie vast allemaal al eens langs horen komen. Misschien weet je het nog (misschien ook niet) maar het draait om de reactie 6 CO2+6 H2O => C6H12O6+6 O2. Anders gezegd: planten maken suiker uit water en lucht. Het is een heel proces waarbij van alles komt kijken, onder andere de lichtreactie, de Calvincyclus, ATP en het enzym Rubisco. Klik hier als je je geheugen nog even wilt opfrissen.

C3 en C4
En dan was er ook nog iets met C3- en C4-planten: C4-planten, zoals mais, pakken de fotosynthese efficiënter aan dan C3-planten (bijvoorbeeld rijst, tarwe, aardappel, tabak). Bij C3-planten worden glycolaatmoleculen, een tussenproduct dat tijdens de fotosynthese in de chloroplasten ontstaat, vervoerd naar een andere plek in de cel om daar omgezet te worden. Hierbij gaat veel energie verloren. En dat is jammer – zo denken landbouwwetenschappers – het zou mooi zijn wanneer die energie gebruikt kan worden voor andere dingen, zoals extra groei van de plant.

Wetenschappelijke doorbraak
Onderzoekers proberen dan ook al langere tijd om de fotosynthese bij C3-planten efficiënter te maken. En dat lijkt nu gelukt te zijn! In Amerika zijn tabaksplanten zo aangepast dat het glycolaat voortaan in de chloroplasten omgezet wordt waardoor de fotosynthese minder energie kost en de planten 40% harder groeien. Het wordt gezien als een echte doorbraak en het kan op termijn helpen om het wereldvoedselprobleem op te lossen

Bekijk het hele artikel waarin de onderzoekers uitleggen wat ze precies hebben gedaan.

Kerstster: ziek is mooier

Wed, 19 Dec 2018 19:12:00 GMT

Meestal zorgen plantenziekten ervoor dat een plant er minder florissant bij staat, maar soms ziet een besmette plant er juist mooier uit dan een gezonde. Een bekend voorbeeld hiervan zijn de ‘gevlamde’ tulpen in de 17e eeuw. Deze tulpen, waarvan de bloembladeren verkleuringen vertoonden als gevolg van een plantenvirus, waren nog kostbaarder dan de tulpen met een egale bloemkleur.

Een recenter voorbeeld van het bewust besmetten van gezonde planten, vind je tegenwoordig in de teelt van kerststerren ( Euphorbia pulcherrima ). Deze planten – populair rond Kerstmis – zijn geïnfecteerd met een fytoplasma. Fytoplasma’s zijn plantenparasieten die behoren tot het bacterierijk, maar een stuk kleiner zijn dan de meeste bacteriën en geen celwand hebben. Ze leven in het floeem van de plant en verstoren de plantengroei. Ze kunnen allerlei fysiologische afwijkingen veroorzaken, zoals groene bloemen, bladverkleuring, dwerggroei of extreme vertakkingen (heksenbezemgroei).
Dit laatste wordt gebruikt bij de teelt van kerststerren: het levert vollere planten op met meer bloemen.

Wat lust de buxusmot nog meer?

Mon, 12 Nov 2018 16:06:00 GMT

onderzoek

Wat lust een rups?

Grootste organisme ter wereld wordt opgegeten

Thu, 01 Nov 2018 12:00:00 GMT

Het wordt beschouwd als het grootste en oudste levende organisme op aarde, het weegt 6 miljoen kilo, is 43 hectare groot en vermoedelijk 80.000 jaar oud. En het heet Pando. Pando is een bos in Utah (USA) bestaande uit identieke populieren ( Populus tremuloides ), die allemaal uit hetzelfde wortelstelsel groeien. Het bos is eigenlijk een grote kloon van een enkele boom.

Bos ‘vergrijst’
En dit enorme organisme dreigt nu te verdwijnen. Het wordt opgegeten door muildierherten. De dieren eten alle jonge boompjes op waardoor er alleen nog oude bomen overblijven. Uit onderzoek blijkt dat het enorme, duizenden jaren oude bos de afgelopen 35 jaar niet meer gegroeid is en in rap tempo ‘vergrijst’. Als er niets gebeurt en het bos niet meer kan verjongen dan zal het bezwijken.

Geen eenvoudige oplossing
Volgens de onderzoekers is de oplossing ingewikkeld. Zij stellen dat er door toedoen van de mens in een halve eeuw tijd veel minder predatoren, zoals wolven, meer zijn, waardoor de herten in het bos nu ongestoord hun gang kunnen gaan.
Meer >>

Plantenorkest

Mon, 08 Oct 2018 11:25:00 GMT

In een plant komen constant allerlei genen tot expressie. Hoe kom je er nu achter welk gen op welk moment aangeschakeld wordt? Dat kan door al het mRNA te screenen. Vervolgens Koppel je de data van elk gen aan een toon. Op die manier kun je ‘horen’ welke genen in een plant actief worden. Bij jonge planten klinkt dit anders dan bij oudere planten. En bij een plant die aangevreten wordt door bijvoorbeeld een rups worden verdedigingsgenen actief, die ook weer aan andere tonen gekoppeld zijn. Zo klinkt iedere plant steeds anders.

Samen met een kunstenaar heeft plantenonderzoeker Sander van der Krol op deze manier een plantenorkest gebouwd: ‘Muziek is een prachtige manier om over te brengen wat er allemaal gebeurt in de plant. Je krijgt zo veel meer gevoel bij onderzoeksresultaten.’ Het orkest is de hele maand oktober te bezoeken in het Forumgebouw in Wageningen.
Meer info >>

Leuke plantenwetenschap

Thu, 04 Oct 2018 13:37:00 GMT

Op 6 en 7 oktober is het Weekend van de Wetenschap. Overal openen bedrijven, universiteiten, musea en onderzoeksinstituten hun deuren en houden ze speciale activiteiten. Ook voor jongeren. Leuk om eens een kijkje te nemen. Misschien doe je wel een idee op over wat voor studie of werk je zou willen doen.

We noemen hier een paar voorbeelden uit de plantenwetenschap:
* Plantengroei door dansende moleculen bij AMOLF, Amsterdam
* Sla van Mars bij Wageningen Universiteit.

Maar er zijn nog véééél meer interessante activiteiten.
Kijk maar eens op de website van het Weekend van de Wetenschap >>

Op safari in je tuin

Tue, 25 Sep 2018 09:29:00 GMT

Wat is het meest voorkomende dier in de Nederlandse bodem? Spin, regenworm of toch de pissebed? Na afloop van de Bodemdierendagen weten we het. En met behulp van de speciale zoekkaart kan iedereen mee op safari!

Vaak vinden mensen bodembeestjes eng, maar deze kleine diertjes zijn wel belangrijk. Onmisbaar zelfs. Zij zorgen ervoor dat de herfstbladeren straks weer voedsel worden voor de planten en dat de bodem gezond blijft. Dus denk in de week voor dierendag (27 september – 4 oktober) niet alleen aan je hond, parkiet of cavia, maar ook aan de ‘onbekende tuindieren’.

Behalve de zichtbare bodembewoners, leven er ondergronds ook nog eens miljarden bacteriën en schimmels. Samen zorgen ze voor een gezonde, weerbare bodem. Dit betekent dat planten die op een dergelijke bodem groeien, minder snel aangetast worden door plantenziekten. Ze worden als het ware beschermd door het bodemleven rondom hun wortels. Meer hierover in Down to earth >>

Meer over de bodemdierendagen >>

Krom en klein of juist heel groot

Mon, 03 Sep 2018 15:29:00 GMT

Meestal liggen er bij de supermarkt alleen maar keurige, rechte komkommers en heeft het fruit een bepaalde minimale omvang. Wanneer een komkommer krom is of een pruim iets te klein, dan voldoen ze niet aan de strenge eisen en kunnen ze een plekje in het schap wel vergeten. Hartstikke zonde, want er is niets mis met deze ‘afwijkende’ exemplaren: ze smaken prima en zijn net zo gezond.

De organisatie Kromkommer voert al jarenlang actie om hier iets aan te veranderen. Door de extreem droge en hete zomer zijn deze acties opeens erg actueel want veel gewassen groeiden dit jaar niet zoals anders. En dus is er opeens nog hoop voor kleine pruimen , gerimpelde tomaatjes en gele bloemkolen .

Natuurlijk zijn er ook mensen die er een sport van maken om juist zo groot mogelijke exemplaren te kweken. Kijk maar eens op deze site >>

Drones en robots maken opmars

Mon, 02 Jul 2018 10:53:00 GMT

Drones en andere nieuwe technieken zijn onmisbaar in de moderne gewasbescherming. Op het moment wordt gewerkt aan mini-drones die rondvliegen in kassen op zoek naar schadelijke insecten om ze te elimineren (zie foto). In de V.S. loopt een proef waarbij drones de bestuiving van appelboomgaarden overneemt van hommels en bijen.

Heel precies
In de precisielandbouw worden robots ingezet om met behulp van sensoren zieke plantjes op te sporen en heel gericht te behandelen. In plaats van een hele akker te bespuiten, volstaat het om alleen de planten die het nodig hebben een beetje gewasbeschermingsmiddel toe te dienen. Of, zoals nu onderzocht wordt in de aardbeienteelt, om schadelijke plantenschimmels met een UV-robot uit te schakelen . En zo zijn er nog veel meer toepassingen. Voor jongeren die zelf dit soort handige robots willen bouwen, is er ook een wedstrijd georganiseerd: de Robot Challenge .

Te koop: onkruid

Sat, 09 Jun 2018 16:40:00 GMT

Er was een tijdje geleden een verbazingwekkend bericht op social media over de plant Japanse duizendknoop.

Terwijl in heel het land groenbeheerders en gemeenten met de handen in het haar zitten door dit woekerende onkruid, werden bij een tuincentrum de stengels van de plant doodleuk verkocht als polygonum stok. “Of ik me meer zorgen moet maken over de hoge prijs, of dat dit überhaupt verkocht wordt, weet ik nog niet”, meldde Stefan Hageman in zijn tweet. Hij kreeg veel bijval waarna het tuincentrum de verkoop staakte.

Schade aan huizen
Overigens is verkoop van duizendknoop niet verboden, maar echt handig is het niet. De plant verspreidt zich gemakkelijk – vanuit een stukje stengel kan zo een nieuwe plant groeien en is dus lastig onder controle te houden. Verder verdringt de plant alle andere planten in zijn omgeving (invasieve exoot). Bovendien kunnen de sterke wortels van duizendknoop veel schade veroorzaken aan riolering, asfalt en zelfs funderingen van huizen.

Mysterieuze verdwijning bij Witte Huis

Fri, 11 May 2018 14:59:00 GMT

Wat is er aan de hand met de boom die de Franse president Macron tijdens zijn bezoek aan de Verenigde Staten cadeau deed aan president Trump? Het ene moment stonden de twee presidenten onder grote belangstelling van de pers samen een boompje te planten in de tuin van het Witte Huis. Een weekje later is er alleen nog een gele plek in het grasveld te zien waar ooit de eik stond. Na een dag verwarring, bleek de reden simpel: quarantaine maatregelen. Net als andere planten die uit het buitenland geïmporteerd zijn, moet ook deze bijzondere boom zich aan de regels houden. Dat betekent een periode in afzondering (quarantaine) doorbrengen. Op die manier wordt voorkomen dat eventuele plantenziekten of meegereisde insecten uit Europa op het Amerikaanse continent terechtkomen en daar schade kunnen aanrichten.

Scholieren ontwerpen Berenklauwboor

Thu, 26 Apr 2018 15:30:00 GMT

Scholieren uit Harderwijk en Zeewolde hebben voor het vak O&O een speciale boor ontworpen om berenklauw mee te lijf te gaan. Reuzenberenklauw ( Heracleum mantegazzianum ) is een onkruid dat wel 4 meter hoog kan worden. Het sap van de plant geeft in combinatie met zonlicht vervelende en pijnlijke brandblaren op je huid. Bovendien overwoekeren de planten al het andere groen in hun omgeving. Twee goede redenen dus om hun aantal binnen de perken te houden en bij de wortel aan te pakken. De speciaal ontworpen berenklauwboor van de Technasium leerlingen bleek daarbij een stuk efficiënter dan een gewone schep. Landschapsbeheer heeft vervolgens vijftig berenklauwboren laten maken. Daarvan zijn er al 35 verkocht.

Flying Doctors

Fri, 13 Apr 2018 14:53:00 GMT

De Flying Doctors staan weer klaar om uit te vliegen en hun medicijnen af te leveren daar waar ze nodig zijn. Maar, let op! De Flying Doctors zijn in dit geval hommels en hun patiënten zijn aardbeien- en frambozenplanten, die voorzien moeten worden van een middeltje tegen vruchtrot.
Vruchtrot wordt veroorzaakt door de schimmel Botrytis . De ziekte begint in de bloem en tast daarna de vruchten aan. Het gevolg: rottend fruit bedekt met grijs schimmelpluis. Enkele jaren geleden werd het idee van de Flying Doctors bedacht en het blijkt te werken in de praktijk .

Biofungicide
Eigenlijk is het idee simpel. Hommels bezoeken bloemen op zoek naar voedsel en zorgen zo voor bestuiving. Geef de beestjes, wanneer ze de nestkast verlaten, een antischimmel middeltje mee. Dit leveren ze vervolgens bij de ‘patiënten’ af en ook nog precies op de juiste plek – namelijk in de bloem.
Het ‘medicijn’ dat de hommels uitdelen is een biofungicide (= een biologische schimmelbestrijder) en het bestaat uit sporen van een nuttige schimmel , die de groei van de schadelijke schimmel Botrytis tegengaat.
Meer over deze Flying Doctors >>

Mondkapje tegen roetschorsziekte

Wed, 28 Mar 2018 16:04:00 GMT

roetschorsziekte

’s-Heerenberg

Op zoek naar fruitvlieg in insectenmaag

Thu, 22 Mar 2018 13:13:00 GMT

Een onderzoeksgroep uit Zwitserland heeft de maaginhoud van verschillende insecten onderzocht. Ze waren op zoek naar resten van fruitvliegjes. Waarom?

Fruitvliegjes
De huis-, tuin- en keukenfruitvlieg ( Drosophila melanogaster ) kan irritant zijn, maar is niet echt schadelijk. Ze komen vooral op overrijpe bananen af. Dat geldt niet voor een andere fruitvliegensoort ( Drosophila suzukii ). Deze vliegjes hebben een voorkeur voor zacht fruit dat nog aan de boom of struik hangt. Ze leggen hun eitjes al voor de oogst in kersen, frambozen en aardbeien en veroorzaken op deze manier veel schade aan het fruit.

Natuurlijke vijanden
De onderzoekers gingen daarom op zoek naar insecten die deze suzukii -fruitvlieg op het menu hebben staan. Hoe deden ze dat? Ze onderzochten de maaginhoud van verschillende roofinsecten en konden zo vaststellen dat in de maag van oorwormen, spinnen, roofwantsen en enkele keversoorten het DNA van de suzukii -fruitvlieg terug te vinden was. Verder onderzoek moet uitwijzen welke van deze natuurlijke vijanden het meest geschikt is om in te zetten in de fruitteelt.

Bacteriofaag pakt black rot aan

Fri, 09 Mar 2018 17:53:00 GMT

Een bacteriofaag is een soort virus. Om precies te zijn, een virus dat alleen een bacterie infecteert. Misschien heb je er al wel eens over gehoord want de laatste tijd zijn bacteriofagen en ‘faagtherapie’ vaak in het nieuws.

Bij faagtherapie proberen artsen om een bacterie infectie bij een patiënt te behandelen met bacteriofagen in plaats van met antibioticum. Vooral in het geval dat de bacteriën resistent zijn tegen antibiotica kan dat handig zijn.

Black rot
Ook bij planten lopen er al langere tijd onderzoeken naar de inzet van bacteriofagen. Bijvoorbeeld tegen de bacterieziekte black rot ( Xanthomonas campestris ) in prei.
De laatste resultaten laten zien dat het mogelijk is om de ziekmakende bacteriën te lijf te gaan met bacteriofagen. Maar voordat de bacteriofagen in de praktijk toegepast kunnen worden, is er nog wel meer onderzoek nodig.

Prijs voor je groene PWS

Mon, 05 Mar 2018 11:13:00 GMT

Zit je op de Havo en heb je een profielwerkstuk over planten, voeding, duurzaamheid of gezondheid? Stuur dan je werkstuk voor 7 maart in! Je maakt kans op een mooie geldprijs. Havisten uit heel Nederland mogen meedoen. Dus grijp nu nog je kans!
Wie gaat dit jaar de Food Valley HAVO PWS-Prijs winnen?

Verzopen: mondjes dicht!

Mon, 19 Feb 2018 17:01:00 GMT

Wereldwijd zijn er regelmatig overstromingen. Wanneer akkers en velden onder water staan, betekent dat een hoop stress voor de planten die er groeien. Soms sterven ze zelfs door de lagere zuurstofconcentratie en verminderde fotosynthese. Het gevolg is oogstverlies en minder voedsel voor de mens.
Toch kunnen veel planten zich na een overstroming weer redelijk herstellen. De ene plant kan dit beter dan de andere. Waar ligt dat aan?

Regulatie huidmondjes
Onderzoekster Elaine Yeung ontdekte dat vooral het moment waarop het waterpeil zakt bepalend is. Op dat moment vormen de planten zuurstofradicalen. Deze zijn nodig bij het herstel, maar kunnen tegelijkertijd ook veel schade veroorzaken. Planten met de juiste hoeveelheid radicalen herstellen het beste. Net als planten die weer op tijd hun huidmondjes weten te sluiten.
De onderzoekster vond verschillende moleculen die deze herstelprocessen reguleren. Deze kennis is nodig om gewassen te ontwikkelen die beter bestand zijn tegen overstroming en die daardoor de groeiende wereldbevolking kunnen voeden.

Het Plantenasiel

Mon, 05 Feb 2018 12:09:00 GMT

Ja hoor, het bestaat echt: het plantenasiel. Het is een veilige stek voor ongewenste en verwaarloosde planten.
In steeds meer steden kun je een plantenasiel vinden. Na Utrecht , Antwerpen en Rotterdam , is er nu ook in Wageningen een plantenasiel geopend. Vier studenten runnen de plantenopvang daar.

Dus, wanneer een plant niet meer kleurt bij je nieuwe dekbed, wanneer je toch niet zulke groene vingers hebt als je dacht of wanneer een plant juist veel te hard groeit, dan biedt het plantenasiel uitkomst. De mensen van het asiel vangen de planten liefdevol op en gaan daarna op zoek naar een nieuw baasje voor de plant. Iedereen weer blij!

Yakultje voor de plant

Mon, 29 Jan 2018 14:17:00 GMT

Je kent ze misschien wel, de kleine flesjes Yakult met daarin een gekleurd zuiveldrankje. Ieder flesje bevat miljarden bacteriën die zouden bijdragen aan een goede darmflora. En een gezonde darmflora betekent een betere weerstand. Steeds meer onderzoeken wijzen erop dat iets dergelijks bij planten ook het geval is. Er bestaan namelijk niet alleen schimmels en bacteriën die planten ziek kunnen maken, maar er zijn ook heel veel nuttige micro-organismen. Ze leven in planten of rond de plantenwortels. Hierdoor groeien de planten beter. Bovendien beschermen ze de plant tegen ziekmakende micro-organismen. Soms wordt zelfs de groei van bladluizen en andere plaaginsecten afgeremd.

Hoe krijgen die schimmels en bacteriën dat voor elkaar? Bekijk het hier >>

Iedereen Wetenschapper

Thu, 18 Jan 2018 11:58:00 GMT

Wetenschappers kunnen regelmatig hulp gebruiken bij hun onderzoek aan planten. Onder het motto ‘Iedereen Wetenschapper’ kan ook jij meedoen. Gewoon door een paar foto’s met je smartphone te maken. Een kleine greep uit de lopende projecten:

Oude schilderijen :
Evolutiebiologen zijn geïnteresseerd in oude afbeeldingen van groenten, graan en fruit. Zie je zo’n schilderij in een museum maak dan snel een paar foto’s.

Red de Es :
Plantenwetenschappers zijn op zoek naar bomen die resistent zijn tegen essentaksterfte . Deze plantenschimmel heeft al meer dan de helft van alle essen in Nederland aangetast.

GrowApp :
Met deze gratis app maak je een time lapse-filmpje van een boom bij jou in de buurt. Leuk om terug te kijken en nuttig voor onderzoek naar klimaatverandering.

Plant als bureaulamp

Mon, 08 Jan 2018 14:41:00 GMT

Een boom als lantaarnpaal of een plant als bureaulamp. Best kans dat dit in de toekomst werkelijkheid wordt. Amerikaanse onderzoekers is het al gelukt om spinazie, boerenkool en waterkers tijdelijk lichtgevend te maken. Ze gebruiken daarvoor het enzym luciferase uit vuurvliegjes. Dit koppelen ze aan nanobolletjes. Hetzelfde doen ze met luciferine (substraat voor luciferase) en co-enzym A (helpt de reactie).
Vervolgens wordt een plant ondergedompeld in een oplossing met deze nanobolletjes. Onder druk komen de bolletjes via de huidmondjes in de plant en verspreiden zich daar verder. In de plant onstaat een reactie tussen de drie componenten waarbij licht vrijkomt. De plant is daardoor een aantal uren lichtgevend.
Ook een leuke toepassing (- maar waarschijnlijk niet gezond): lichtgevende stamppot boerenkool!

Mistletoe is helemaal niet romantisch

Wed, 27 Dec 2017 12:56:00 GMT

Maretak ( Viscum album ) heeft een sprookjesachtig en romantisch imago. Denk maar aan de Engelse traditie van ‘kussen onder de mistletoe’ en aan de verhalen van Asterix, waarin de druïde in de grote eik maretak snijdt voor toverdrank. Maar eigenlijk is maretak een ordinaire parasiet die groeit op het hout van een andere plant, meestal een loofboom. Hieraan onttrekt hij water.
Strikt genomen is het een halfparasiet. De groenblijvende plant kan namelijk wel zelf door fotosynthese CO2 omzetten in suikers. In de winter zijn maretakken gemakkelijk te spotten tussen de kale takken van loofbomen.

Schapen tussen de kerstbomen

Sun, 10 Dec 2017 08:21:00 GMT

Schaapjes en kerstbomen. Allebei roepen ze de sfeer op van een vredig kerstfeest. Maar schapen en kerstbomen hebben niet alleen in de weken rond Kerstmis met elkaar te maken. Bij steeds meer Nederlandse kerstboomtelers lopen er het hele jaar schapen rond tussen de sparren ( Picea spp. ). De dieren worden ingezet als onkruidbestrijders. Ze houden het gras kort en zorgen ervoor dat braamstruiken of ander onkruid de boompjes niet overwoekeren. Het scheelt de teler per jaar 4 tot 5 bespuitingen met onkruidbestrijdingsmiddelen. Er is één ding waar je wel goed op moet letten wanneer je schapen als onkruidbestrijder wil inzetten: kies voor Shropshires, een speciaal Engels schapenras dat niet van de naaldbomen eet!

Wie zoet is krijgt lekkers, wie zout is krijgt…

Fri, 01 Dec 2017 15:36:00 GMT

Een bodem met veel zout betekent voor planten ….STRESS! Een teveel aan zout heeft eigenlijk hetzelfde effect als een tekort aan water. De bladeren van planten die op een zoute bodem groeien blijven dus klein om verdamping zoveel mogelijk tegen te gaan. De gestresste plant stopt zijn energie vooral in het produceren van langere wortels om toch vooral maar genoeg water te kunnen opnemen.

Sommige plantensoorten zijn wel bestand tegen zout of hebben er zelfs een voorkeur voor (halofyten). Hoogleraar plantencelbiologie Christa Testerink onderzoekt op moleculair niveau hoe die planten dat voor elkaar krijgen.

Overigens is een suikerzoete bodem ook niet echt geschikt voor een plant.

Scientist goes bananas

Sun, 26 Nov 2017 19:25:00 GMT

En dat is maar goed ook. Want de banaan kan wel wat hulp gebruiken. Twee gevreesde schimmelziekten, Black Sigatoka en de Panamaziekte , bedreigen de bananenteelt wereldwijd. Wetenschappers storten zich op onderzoek naar oplossingen. En gelukkig scoren ze regelmatig een succesje in de strijd tegen de plantenziekten. Dit keer is het hen zelfs gelukt om met behulp van een resistentie-gen uit een wilde bananensoort de ‘gewone’ banaan ongevoelig te maken voor de Panamaziekte.

Resistentie
De gentech bananenplanten van de onderzoekers werden niet of nauwelijks ziek wanneer ze op een bananenplantage groeiden op grond, die besmet was met Fusarium oxysporum f.sp. cubense. Dit is de bodemschimmel die de Panamaziekte veroorzaakt. Bij de controle planten zonder actief resistentiegen die op dezelfde besmette plantage groeiden, kon Fusarium wel de wortels binnendringen en de houtvaten verstoppen. Deze bananenplanten verdroogden. Toch betekent dit succesje niet dat de banaan nu gered is.
Meer>>

Wijn met vliegenferomoon

Mon, 20 Nov 2017 19:53:00 GMT

Wie had dat nou gedacht. Volgens een Zweeds onderzoek kunnen mensen ook sexferomonen van de fruitvlieg ( Drosophila melanogaster ) waarnemen. Het zou verklaren waarom wijn een vieze smaak krijgt als er een vliegje in het glas gekomen is. Wijnexperts konden in ieder geval tijdens een blindtest verschil proeven tussen een gewoon glas wijn en een glas wijn waar een fruitvliegje in had gesparteld. Maar alleen als het een vrouwelijke fruitvlieg was! Die scheidt namelijk feromonen af om fruitvliegmannetjes te lokken. De geur schijnt zo hardnekkig te zijn dat het zelfs na de afwas nog in het glas blijft hangen.

Fruitvliegjes komen meestal af op de geur van rijp en/of rottend fruit (- dus ook op wijn). Sommige fruitvliegsoorten, zoals Drosophila suzukii , hebben een voorkeur voor zacht fruit dat nog aan de boom of struik hangt. Ze veroorzaken dan ook veel schade in kersenboomgaarden en in de frambozen- en aardbeienteelt omdat ze hun eitjes al voor de oogst in het fruit leggen.

Zelf ook aan de slag met insectenferomonen? Bekijk het profielwerkstuk Daar zit een luchtje aan…

Black Sigakota

Mon, 13 Nov 2017 14:53:00 GMT

Black Sigatoka. Een nogal onheilspellende naam. En terecht. Want als deze ziekte toeslaat ben je de pisang. Lettterlijk.
Wereldwijd worden bananenplantages geteisterd door deze schimmelziekte. Met gewasbeschermingsmiddelen wordt geprobeerd de schade te beperken, maar dat is steeds lastiger omdat de schimmel die de ziekte veroorzaakt ( Pseudocerospora fijiensis ), steeds ongevoeliger wordt voor chemische middelen. Pas geleden is ontdekt dat de oorzaak daarvoor ligt op twee plaatsen in een gen van de schimmel. Volgens de onderzoekers is het dan ook geen optie om nog meer middelen te spuiten, maar moet de oplossing gezocht worden in het ontwikkelen van resistente bananenrassen.

Er is trouwens nog een andere plantenziekte die de bananenoogst bedreigt: de Panama Disease. En dat terwijl bananen in de tropen een belangrijke voedingsbron zijn voor veel mensen. Meer >>

De hop is (bijna) op

Thu, 02 Nov 2017 10:40:00 GMT

Bierbrouwerijen slaan alarm want er dreigt een tekort aan hop. En zonder hop kan er geen bier gebrouwen worden. Hopbellen , de bloemen van de vrouwelijke hopplanten, vormen een onmisbaar ingrediënt voor het brouwen van bier want ze geven de kenmerkende bittere smaak en aroma aan het gerstenat.

Hop ( Humulus lupulus ) is een tweehuizige klimplant, die razendsnel groeit. Oogsten kan echter pas na 1,5 tot 3 jaar. De planten worden langs houten staken of draden geteeld. Door enkele mislukte oogsten (als gevolg van slecht weer) is er op dit moment een tekort aan sommige hopsoorten. En naar verwachting blijft dat voorlopig ook zo. Vooral bij speciaalbieren kan de hopschaarste leiden tot een hogere bierprijs. Sommige brouwers zijn daarom al aan het experimenteren met chichorei en dennetoppen in plaats van hop.

De plantenklok regelt het

Mon, 23 Oct 2017 13:51:00 GMT

Voor planten is hun interne klok heel belangrijk. Niet alleen bepaalt het dag/nachtritme de groei en ontwikkeling van een plant. De klok regelt ook de afweer tegen insecten en ziekten. Een voorbeeldje: Als het avond wordt, dan zet het plantje zandraket zijn resistentiegenen tegen de schimmel meeldauw aan. Wanneer ’s morgens de sporen van deze schadelijke schimmel vrijkomen, heeft de plant zijn vooraadje speciale afweereiwitten klaarliggen.

Ander voorbeeld: Planten die tijdens een onderzoek normale belichting kregen, waren beter bestand tegen rupsenvraat dan planten met een omgekeerd dag/nachtritme. De oorzaak is dat planten overdag – de periode waarin de meeste rupsen actief zijn – meer jasmonzuur aanmaken dan ‘s nachts. Jasmonzuur is een plantenhormoon dat weer zorgt voor de aanmaak van gifstoffen tegen rupsen.

Onkruid vergaat niet vanzelf

Sun, 15 Oct 2017 10:10:00 GMT

De uitdrukking ‘Onkruid vergaat niet’ blijkt een waarheid als een koe. Sinds vorig jaar mogen gemeenten hun stoepen niet meer met het chemische bestrijdingsmiddel glyfosaat (ook bekend als Roundup) behandelen. Ze moeten dus andere manieren bedenken om het onkruid te lijf te gaan. En dat valt nog niet mee. Stoeptegels borstelen kan een oplossing zijn. Of stomen van het onkruid. Maar dit moet dan wel vaker gebeuren en is daardoor duur. Het onkruid wegbranden kan ook. Maar daar zitten weer ander nadelen aan…

Rijst met iets extra’s

Tue, 10 Oct 2017 16:40:00 GMT

Wereldvoedseldag

35% van de oogst verloren door plantenziekten

rijst met extra foliumzuur

Voor alles is een Dag

Fri, 22 Sep 2017 09:39:00 GMT

Tegel eruit, bloembollen erin

Europese Dag van de Paddenstoel

Week van de Biologie.

Bacterievuur grijpt om zich heen

Thu, 14 Sep 2017 18:22:00 GMT

Bij Willemstad is de helft van alle meidoorns aangetast door bacterievuur. De planten moeten allemaal flink gesnoeid of zelfs vernietigd worden. Kosten: 30.000 euro.

Bacterievuur is een ernstige ziekte die dodelijk kan zijn voor perenbomen. Bloesem, bladeren en takken van aangetaste bomen raken bruinzwart verkleurd, alsof ze door vuur verschroeid zijn. De bacterie die de ziekte veroorzaakt ( Erwinia amylovora ) is superbesmettelijk.

Planten-soa
Er zijn in Nederland zogenaamde bufferzones ingesteld, waar extra strenge maatregelen gelden. Vaak is dit in gebieden met veel fruitbomen. In deze gebieden mogen geen meidoorns aangeplant worden want een besmette meidoorn is een brandhaard van bacteriën. Bacterievuur kan zich verspreiden tijdens bestuiving van de bloesem door bijen en hommels. Het is dus eigenlijk een planten-soa >>

Bomenmakelaar

Fri, 08 Sep 2017 08:49:00 GMT

Je kent dat wel. Wanneer er nieuwe huizen gebouwd worden, dan kappen ze vaak de bomen die er stonden om, bijvoorbeeld omdat ze in de weg staan. Meestal worden er later in de nieuwbouwwijk dan weer jonge boompjes aangeplant. Zonde eigenlijk van al die mooie, grote en gezonde bomen. Dat vonden Arjan, Jasper en Roy […]

Zigzag, zigzag

Tue, 29 Aug 2017 14:24:00 GMT

Krijg nou het heen en weer!
Het is wel duidelijk waaraan de zigzagbladwesp zijn naam te danken heeft. De larven van dit insect eten zich al zigzaggend een weg door het blad heen. Het ziet er op het eerste gezicht best grappig uit. Maar wanneer de larven blijven door eten (en dat doen ze!), dan wordt het al snel minder leuk. Dat hebben ze in Cuijk ook gemerkt. Alle iepen in een straat zijn daar volledig kaalgevreten.

De zigzaggers zijn voor het eerst in 2014 in Nederland waargenomen. Nu, drie jaar later, komen ze door heel het land voor. Maar niet op alle planten, alleen op iepen.

Wat mot je?

Tue, 22 Aug 2017 08:33:00 GMT

Door heel het land slaan ze toe, de rupsen van de buxusmot. Ze doen zich massaal tegoed aan het blad van buxusplanten. Overal zijn meldingen van compleet kaalgevreten struiken en heggen, die niet meer te redden zijn.
Je kent ze vast wel, buxushaagjes in tuinen. Sommige tuinliefhebbers hebben ook grotere buxusstruiken, die ze in allerlei vormen snoeien. En bij boerderijen en in paleistuinen zijn de groenblijvende planten ook populair. Nou ja…. groenblijvend…. Niet als het aan de buxusmot ligt.

Voor de meeste dieren (en ook de mens) zijn de bladeren van deze plant giftig, maar de rupsen van de buxusmot vreten het als kool. Ze eten, groeien en poepen net zo lang totdat ze gaan verpoppen. De plant waar de beestjes op zitten krijgt steeds meer dorre, bruine takken met vieze spinseldraden. Uiteindelijk gaat de kale struik dood.
Wat mot je nog meer? >>

Boom in concert

Wed, 16 Aug 2017 11:40:00 GMT

We hadden natuurlijk al Jeroen van der Boom, maar nu is er een concert met echte bomen. Een wereldprimeur, die gratis te bezoeken is op zaterdag 19 augustus in Bergeijk.

De muzikanten, een eik en een ceder, worden volgehangen met sensoren. Hiermee wordt de sapstroom en de fotosynthese in de bomen gemeten. Ook de lucht rondom de bomen wordt gemonitord. Sensoren meten de luchtvochtigheid en de concentratie vluchtige organische stoffen (CO ₂ ). De informatie van alle sensoren wordt via electrische signalen (pulsjes) omgezet in muziek.

De twee plantaardige musici krijgen begeleiding van een achtergrondkoortje van soortgenoten, een internationaal gezelschap van bomen uit Polen, China, Brazilië en België. De gebruikte techniek wordt door wetenschappers al langer gebruikt om naar bomen te ‘luisteren’. Meer hierover in Twitter Tree >>

Volgens de organisator van het concert hoor je in de muziek of een boom goed in zijn bast zit. Normaal klinkt de sapstroom als een beekje, maar bij droogtestress is er een klikgeluid. Wil je alvast een voorproefje van Trees in Concert? Dat kan. Luister naar Vroege Vogels>>

Een souvenirtje van vakantie

Wed, 12 Jul 2017 12:45:00 GMT

Wat neem jij mee terug van je vakantie? Een sleutelhanger, een mooie schelp of een invasieve exoot? Eerst maar even de definitie. Een invasieve exoot = een plant (of dier) die hier van oorsprong niet voorkomt, maar op de een of andere manier toch hier terechtgekomen is en zich sterk uitbreidt, vaak ten koste van de inheemse soorten.

Hoe komt zo’n plant of dier hier terecht? Dat kan via de natuurlijke weg, bijvoorbeeld zaden van Zuid-Europese planten die met de wind verspreiden naar het Noorden en het hier ook goed doen dankzij de klimaatverandering. Maar soms zijn de exoten ook met opzet door de mens uitgezet. Achteraf blijkt dat meestal niet zo’n goed idee te zijn, zoals bij de Amerikaanse vogelkers (bostpest). Vaak komen de uitheemse soorten hier via handel. Ze zijn meegelift in een lading hout uit de tropen, zoals de Oost-Aziatische boktor . Berucht is ook de Japanse duizendknoop . De wortels van deze plant vernielen asfalt en rioleringsbuizen. En langs rivieren verhogen ze de kans op overstromingen.
Op 2 augustus is de Europese lijst van invasieve, exotische planten en dieren weer uitgebreid. En wie weet wat er aan het einde van de vakantie allemaal nog met de camper of caravan mee terugreist uit Frankrijk…

Gezonde essen gezocht!

Thu, 29 Jun 2017 18:19:00 GMT

De ziekte essentaksterfte slaat ongenadig hard toe in Nederland. Ongeveer 80% van alle essen is aangetast. Sommige bomen zijn zo ziek dat ze hun blad verliezen, dode takken krijgen en sterven. Uit heel het land komen meldingen binnen van honderden zieke bomen per gemeente. Zevenbergen , Flevoland , Noord-Holland en Utrecht , overal worden enorme aantallen bomen noodgedwongen gekapt. De dode takken vormen een gevaar voor wandelaars en het verkeer. Bovendien zijn de zieke essen niet te genezen.

Plant dan gewoon een andere boomsoort, zou je zeggen. Maar zo simpel is het helaas niet. Het is een onmogelijke klus om zoveel bomen van gelijke grootte terug te planten. Daar komt nog bij dat allerlei diersoorten afhankelijk zijn van de es om te overleven. Daarom wordt de hulp van het publiek ingeroepen. Weet je een gezonde es te staan? Meld het dan op deze website ! De boom kan gebruikt worden om resistente exemplaren te kweken, die bestand zijn tegen essentaksterfte.
Lees meer over de ‘valse paddenstoelenseks’ die deze ziekte veroorzaakt>>