Nieuws uit 2019 – Plantenziektekunde.NL

Mooie tuinplant pakt aaltjes aan

Webmaster — Sun, 08 Dec 2019 13:46:14 +0000

Goede kans dat je nog nooit hebt gehoord van Pratylenchus penetrans. Het is een aaltje, een minuscuul wormpje, dat in de bodem leeft en met het blote oog nauwelijks zichtbaar is. Op de foto zie je hoe het beestje er onder de microscoop uitziet. In zijn kop zit een stekel waarmee het plantenwortels kan aanboren.

Pratylenchis penetrans, een aaltje dat veel verschillende plantenwortels binnendringt en beschadigt (foto: WUR).

Dit aaltje dringt vervolgens de wortel binnen en legt er eitjes. Op de beschadigde wortels ontstaan langwerpige bruine tot zwarte plekjes (lesies) waardoor de planten, bijvoorbeeld aardappel, erwt en bloembollen, niet meer goed groeien. Er is echter één plant waar dit wortellesieaaltje (wortel-lesie-aaltje) helemaal niet tegen kan: Tagetes (een tuinplant, vroeger ook wel bekend onder de naam afrikaantje). Deze plant (Tagetes patula), die bloeit met mooie geel-oranje bloemen, heeft in de endodermiscellen van zijn wortels zwavelhoudende verbindingen (thiofenen). Als het aaltje deze cellen binnendringt ontstaan zuurstofradicalen die dodelijk zijn voor de aaltjes.
Boeren kunnen hier gebruik van maken door deze planten te zaaien op hun akker, waarna het aantal wortellesieaaltjes in de bodem drastisch afneemt en er weer een gewas verbouwd kan worden.

Chocoladeletters raken op?!

Webmaster — Tue, 15 Oct 2019 08:50:31 +0000

Sinterklaas is er nog niet, maar de chocoladeletters liggen al volop in de winkels! Hmmm, lekker chocolade…. Maar er ligt gevaar op de loer: net als bij veel andere gewassen gaat ook bij cacaobomen (Theobroma cacao) tot wel 38% van de opbrengst verloren door plantenziekten. En hoewel deze ziekten best grappige namen hebben – zoals witches’ broom, frosty pod rot en cacao swollen shoot virus – is dit natuurlijk hartstikke zonde.

Chocolade-ziekten

Sommige ‘chocolade-ziekten’ komen wereldwijd voor, andere alleen in Afrika, Zuid-Amerika of Azië. Het is dus zaak om te zorgen dat deze laatsten niet zich niet verder gaan verspreiden, bijvoorbeeld door handel en transport. Onderzoekers hebben de schimmels en virussen die de cacaobomen infecteren uitgebreid bestudeerd: ze hebben gekeken naar de levenscyclus van de verschillende ziekteverwekkers, naar het genoom en hoe je ze gemakkelijk kunt detecteren. Met deze kennis kunnen we de chocolade oogst beter beschermen!

Lees meer over het onderzoek in het wetenschappelijk artikel >>

Xylencer

Webmaster — Sat, 21 Sep 2019 08:40:39 +0000

Een team van 11 Nederlandse studenten werkt in het project Xylencer aan een nieuw idee om de plantenziekte Xylella tegen te gaan. Ze hebben iets bedacht om de bacterie die deze ziekte wereldwijd veroorzaakt, aan te pakken: bacteriofagen.

Bacteriofaag
Een bacteriofaag is een virus. Om precies te zijn: een virus dat een bacterie infecteert. In dit geval is de bacteriofaag specifiek gericht op het uitschakelen van de bacterie Xylella fastidiosa. Deze bacterie tast heel veel verschillende planten aan: olijfbomen in Europa, citrus in Brazilië en druiven in Noord-Amerika. Het idee is om de bacteriofagen in een zieke boom te injecteren. De bacteriofagen infecteren daar dan de Xylella-bacteriën en zorgen voor lysis van de bacteriecellen. Vervolgens kan het afweersysteem van de plant het karwei verder afmaken.

iGEM competitie
Er zitten nog flink wat haken en ogen aan het idee en er moet nog heel wat onderzoek gebeuren voordat dit op een veilige manier toegepast kan worden, maar een afdoende manier om Xylella aan te pakken is er op het moment niet. Met het Xylencer project is het studententeam runner-up geworden bij de internationale competitie (iGEM 2019) in Boston.

Meer over project Xylencer >>

Meer over de ziekte Xylella >>

Doe het Bordspel Xylencer (incl. spelregels) en ontdek wat er allemaal komt kijken bij lab-onderzoek aan plantenziekten.

In cabrio minder last van schimmels

Webmaster — Mon, 02 Sep 2019 13:24:19 +0000

Een uitklapdak is tegenwoordig niet meer alleen weggelegd voor fancy auto’s. Ook in de appelboomgaard heeft de cabrio-kap zijn intrede gedaan. Wanneer het begint te regenen, gaat het dak boven de appelbomen dicht waardoor de bomen en de vruchten droog blijven. Na de regenbui opent de kap weer zodat bijen en andere nuttige insecten gewoon in de boomgaard kunnen rondvliegen.
Lees verder onder video >>

Doordat de appelbomen droog blijven, hebben ze veel minder last van plantenziekten als vruchtrot, schurft en vruchtboomkanker. Deze ziekten worden veroorzaakt door schimmels en schimmels houden meer van een vochtige dan een droge omgeving. Omdat de appelbomen onder de cabrio-kap minder last hebben van ziekten, zijn er ook minder bestrijdingsmiddelen nodig.

Eén boom koelt net zo veel als 10 airco’s

Webmaster — Tue, 20 Aug 2019 08:34:28 +0000

Voor sommigen is school weer begonnen, anderen hebben nog even de tijd om hun boeken te kaften. Hoe dan ook, de temperaturen zijn deze week weer ’s zomers. Vooral in steden en bebouwing wordt het warm; in bossen en landelijk gebied is het vaak iets koeler. Dit kan al snel een paar graden schelen.

Planten spelen een belangrijke rol bij het koel houden van hun omgeving. Dit is het gevolg van verdamping door de bladeren. Eén grote boom geeft daardoor net zoveel verkoeling als 10 airco’s bij elkaar. Bovendien is een boom veel duurzamer. Airco’s verbruiken veel elektriciteit en produceren juist extra warmte wanneer ze koele lucht blazen.

Een Vandaag deed een fact check>>.
Conclusie: bomen zijn cool!

Een gevaarlijk souvenirtje

Webmaster — Thu, 25 Jul 2019 14:25:11 +0000

Wat neem jij mee terug van vakantie? Een sleutelhanger, een leuk T-shirt of een gevaarlijke plantenziekte? Je verwacht het niet direct, maar het is goed mogelijk dat je ongewild schadelijke insecten, onkruiden, plantenvirussen of – bacteriën uit het buitenland mee terugneemt.

Het ziet er zo lieflijk uit en het ruikt zo lekker… Toch is het niet verstandig om lavendel mee terug te nemen van je vakantie want er kan een gevaarlijke plantenziekte in schuilen (foto: Pixabay).

Een voorbeeld van een gevreesde plantenziekte die in Zuid-Europa veel voorkomt is de olijfbomenpest. Deze ziekte heeft al hele boomgaarden laten verdorren en doodgaan. De bacterie Xylella fastidiosa die dit veroorzaakt, kan ook in allerlei andere bomen en struiken voorkomen. In meer dan 300 plantensoorten, waaronder lavendel, kan de bacterie zitten. Dus: neem geen planten of takjes mee naar huis als vakantiesouvenir! Want de kans bestaat dat planten en gewassen hier erdoor besmet worden.
Meer over Xylella >>

Zomer met jeuk-afval

Webmaster — Mon, 08 Jul 2019 14:47:25 +0000

Hopelijk heb je er zelf nog geen last van gehad, maar veel mensen worden helemaal gek van de jeuk. Oorzaak: de brandharen van de eikenprocessierups. De afgelopen jaren nam het aantal eikenprocessierupsen enorm toe en nu is de overlast op sommige plaatsen niet meer te overzien. Zelf bestrijden is geen aanrader, dat moet je echt aan een professioneel bedrijf overlaten. Helaas kunnen die het werk nauwelijks aan. Ze maken overuren om de rupsen weg te zuigen of met heet water te overgieten. Maar er is nog een bijkomend probleem: waar moeten al die dode rupsen blijven? Ze zijn dan wel dood, maar de brandharen blijven irriterend. Dit ‘jeuk-afval’ moet veilig afgevoerd en vernietigd worden.

Meer over EPR >>

(Nobel)prijzen voor plantenwetenschappers

Webmaster — Fri, 14 Jun 2019 08:45:24 +0000

Je hebt het misschien al meegekregen: de Nederlandse plantenveredelaar Simon Groot (84 jaar) heeft een belangrijke internationale prijs gewonnen. Hij heeft met zijn veredelingsbedrijf groentezaden ontwikkeld die resistenter zijn tegen plantenziekten en daardoor beter groeien en meer opbrengst geven. Dat is op zich geen nieuws, want dat doen eigenlijk alle zaadveredelingsbedrijven. Het bijzondere is dat De Groot zich vooral bezighield met de veredeling van tropische gewassen. Iets waar relatief weinig aandacht voor is, maar wat ontzettend belangrijk is. Niet alleen om honger en armoede in de wereld tegen te gaan, maar – als gevolg daarvan- ook om oorlogen te voorkomen. Er is zelfs ooit de Nobelprijs voor de Vrede uitgereikt aan een plantenziektekundige!

Leuk weetje: deze Nobelprijswinnaar heeft de World Food Prize opgericht, die nu door Simon de Groot is gewonnen.

Code rood om horrorplant

Webmaster — Mon, 20 May 2019 12:04:31 +0000

In Rotterdam zijn ze er helemaal klaar mee. Het is code rood, vinden ze in de Maasstad. Net als op heel veel andere plaatsen in Nederland, woekert ook hier het onkruid Japanse duizendknoop.
Ook in Amsterdam is de plant een probleem. Hier is 8,2 miljoen euro (!!) uitgetrokken om het hardnekkige onkruid te lijf te gaan en verdere schade te voorkomen. Verspreid over het land worden speciale voorlichtingsdagen georganiseerd waarop beheerders uitleg krijgen over de verschillende manieren om de hardnekkige plant aan te pakken. Afdekken, maaien, laten opeten door varkens, een spuitje met gif geven of de wortels uitgraven. Het is allemaal al geprobeerd, maar het blijkt erg lastig om de plant te stoppen. En dus groeit ie op veel plaatsen gewoon door met het risico op kapotte wegen, gebouwen en leidingen want de wortelstokken van dit onkruid zijn ongelooflijk sterk.
Wil je weten of Japanse duizendknoop ook bij jou in de buurt groeit? Kijk hier hoe je het herkent!

Feestdag voor planten

Webmaster — Wed, 08 May 2019 09:00:30 +0000

Denk eens even aan wat je vandaag allemaal hebt gegeten en gedronken. Kijk eens naar de kleren die je draagt. En waar zijn je schoolboeken en schriften van gemaakt? Hoe fijn is het dat je lekker op het grasveld in het parkje kunt hangen. Je staat er meestal niet zo bij stil, maar we zijn ontzettend afhankelijk van planten. Denk alleen maar aan de zuurstof die je inademt! Daarom hebben planten wel wat extra aandacht verdiend. En dat krijgen ze ook, tijdens de Fascination of Plants Day!

Fascination of Plants Day:
Op het Plein in Den Haag staat van 16 tot en met 18 mei een grote kas vol met fascinerende verhalen over planten en zaden. Kom ook luisteren, onderzoeken, ervaren, proeven, leren, bewonderen, beleven, ontdekken en voelen waarom planten en zaden zo fascinerend en belangrijk zijn!