Daarom wordt er jaarlijks in de kerstvakantie een Eindejaars Plantenjacht georganiseerd. Iedereen kan rond kerstmis en nieuwjaar buiten speuren naar bloeiende planten. Een zoekkaart kan je daarbij op weg helpen (zie ook website van Floron).

Ook leuk: Speuren naar het Stoepplantje van de week. Dit kan het hele jaar door.

Eindejaars Plantenjacht >>

Kleine lijmbolletjes die op de bladeren van een plant worden gespoten en waaraan schadelijke insecten blijven kleven. Eigenlijk gebeurt dit in de natuur al lang want sommige plantensoorten gebruiken van nature kleefstoffen om (schadelijke) insecten te vangen. In een onderzoeksproject wordt nu gekeken of dit principe nagebootst kan worden bij andere planten en bij voedselgewassen.

Het klinkt simpel, maar de uitvoering is nog best lastig. Je moet namelijk met veel dingen rekening houden. Bijvoorbeeld:
1. Je wilt geen biologische bestrijders of bijen /hommels vangen. Hoe zorg je dat de schadelijke insecten naar de lijm komen? Antwoord: door vluchtige lokstoffen toe te voegen aan de lijmbolletjes.
2. Toediening van de lijmbolletjes: ze moeten plakkerig genoeg zijn. Maar hoe zorg je ervoor dat je geen plakkerige tomaten krijgt….?
Kortom, er wordt hard gewerkt om alles uit te zoeken. Als het lukt, dan zou dat betekenen dat er veel minder chemische gewasbeschermingsmiddelen nodig zijn. Een plakkerige revolutie!

Meer over dit onderzoek>>

In alle gevallen moeten schimmels die interacties aangaan met planten het immuunsysteem van die planten onderdrukken. Hiertoe scheiden ze veel kleine eiwitten uit die het immuunsysteem van de plant zowel aan de buitenkant als van binnenuit manipuleren. Toch zijn planten tijdens de evolutie in staat gebleken deze aanvallen te doorstaan en ze soms in hun voordeel om te buigen.

Door het bestuderen van erfelijk materiaal van schimmels (schimmelgenomen) en de expressie van genen in die genomen tijdens de kolonisatie van planten, leren we steeds meer over de details van de communicatie tussen planten, mutualistisch (voor plant en schimmel gunstig) en parasitair (voor plant ongunstig) levende schimmels.

Pierre de Wit, voormalig hoogleraar Fytopathologie, vertelt hier meer over tijdens een lezing op 6 december. Meer>>

Misschien ken je ze wel, heksenbezems in bomen. Op sommige plekken in de boom groeien dan extreem veel takjes dicht op elkaar. Dit verschijnsel wordt veroorzaakt door een fytoplasma. Fytoplasma’s horen tot een speciale groep bacteriën en zijn berucht omdat ze de groei en ontwikkeling van een plant helemaal kunnen herprogrammeren. Hierdoor raakt de plant in een soort vegetatieve ‘zombie’-toestand.

Onderzoekers hebben nu ontdekt hoe dit kan. Een fytoplasma maakt een speciaal eiwit aan (SAP05) dat bindt aan de ontwikkelingsregulatoren in een plantencel. Op deze manier wordt de normale ontwikkeling verstoord en ontstaat er een abnormale groei.

Lees meer over het nieuw ontdekte zombie-molecuul >>

Bodemdieren zijn belangrijk voor planten. Ze spelen een grote rol bij het optreden of juist voorkómen van plantenziekten. Denk hierbij aan het samenleven in de bodem van slakken, pissebedden, regenwormen, schimmels, bacteriën en nog veel meer bodembewoners rondom plantenwortels.

Van 24 september t/m 6 oktober:
Doe ook mee met de Bodemdierendagen 2021!

Dit gebeurt niet alleen bij Covid-19. Het gaat ook op voor allerlei plantenziekten. Om snel te controleren of een plant besmet is met een virus of bacterie die een plantenziekte veroorzaakt, bestaan er al jarenlang verschillende sneltests.  Een voorbeeld hiervan is de sneltest op bacterievuur. De symptomen van de besmettelijke bacterie Erwinia amylovora zijn gemakkelijk te verwarren met die van andere plantenziekten. Het is dus belangrijk te weten waar je mee te maken hebt (nog een overeenkomst met corona).

Bekijk hier hoe ze op een boomkwekerij wekelijks controleren op bacterievuur met behulp van een sneltest:

Je kunt nu alvast een kijkje nemen op onze pagina met practica en lesmaterialen!

Plantenziekten zijn heel veelzijdig en interessant om te behandelen in de biologieles.

Bezoek Takkenherrie en bladmuziek in de Botanische Tuinen Utrecht!

Dat is wat de mosterdluis (een soort bladluis) doet voordat hij zich met het floëemsap van een resistente plant kan voeden: 20x in het sap spugen. Onderzoekers vermoeden dat het te maken heeft met het omzeilen van resistentie van de plant tegen zuigende insecten.

Resistentie gen
Pas geleden is een gen ontdekt in de modelplant zandraket (Arabidopsis) dat de plant beschermt tegen zuigende insecten, zoals bladluizen en wittevlieg. Veel insectensoorten moesten niets hebben van een plant met dit resistentie-gen. Insecten die zich toch tegoed deden aan planten met dit specifieke gen, kregen minder nakomelingen. Daarnaast bleek uit gedragsproeven dat de bladluizen vaker moesten spugen voordat ze konden beginnen met eten en ook minder lang floëemsap opzogen.

Bijzonder
Meestal zijn er meerdere plantengenen nodig om resistentie te krijgen tegen een bepaalde ziekte of plaag. Het is dan ook een bijzondere vondst dat in dit geval 1 gen zo’n groot effect heeft. En nog wel voor verschillende soorten plaaginsecten tegelijk

Meer>>

Daarom hebben planten op 12 mei hun eigen dag:  de Internationale Dag van de Plantgezondheid.
Want gezonde planten zijn van levensbelang!

Er komt trouwens heel wat bij kijken om planten gezond te houden. Lees er alles over op deze website en in het cahier Plantgezondheid.

Vanaf 12 mei is er ook een Engelstalige versie van het cahier: Plant Health