Johanna Westerdijk

Werken en feesten…

… vormt schoone geesten

Eerste vrouwelijke hoogleraar

Nog niet zo heel lang geleden was de wetenschappelijke wereld een echt mannenbolwerk. Meisjes die gingen studeren waren een uitzondering, laat staan dat er vrouwelijke professoren bestonden. Ruim een eeuw geleden, in 1917, werd in Nederland de eerste vrouwelijke hoogleraar benoemd: de plantenziektekundige Johanna Westerdijk.

Grootste collectie ter wereld

Johanna Westerdijk combineerde haar functie als hoogleraar fythopathologie aan de Universtiteit Utrecht met haar werk als directrice van een laboratorium. Hier deed ze onderzoek aan schimmels die plantenziekten veroorzaken. Verder legde ze de grootste schimmelcollectie ter wereld aan. Later gaf ze ook colleges en begeleidde ze studenten aan de Universiteit van Amsterdam.

Een beetje opstandigheid

Boven de voordeur van haar laboratorium stonden de woorden “Werken en feesten vormt schoone geesten”, want naast hard werken en onderzoek doen, hield Johanna Westerdijk (1883-1961) ook van gezelligheid en een feestje op zijn tijd. En dan het liefst met muziek, een drankje en een grote sigaar erbij. Haar levensverhaal bestaat beschreven in het boek ‘Een beetje opstandigheid’, dat in 2015 de Boerhaave Prijs won.

Partners in crime

Westerdijk heeft in haar Nederlandse laboratorium veel onderzoek verricht aan de iepenziekte, die daarom in het Engels nog steeds Dutch elm disease wordt genoemd. De iepenziekte wordt veroorzaakt door de schimmel Ophiostoma ulmi . Maar deze schimmel doet het niet allemaal in zijn eentje. Bij zijn sloopwerk aan bomen krijgt hij hulp van een kever. Deze partner in crime speelt een belangrijke rol bij de verspreiding van de iepenziekte. Hier meer>>

Muurschildering en podcast

Er is nog veel meer te vertellen over deze bijzondere plantenziektekundige. Ze heeft tegenwoordig haar eigen website en er is over haar leven en werk ook een podcast gemaakt.

Verder is ze als eerbetoon sinds augustus 2022 vereeuwigd op een muurschildering, te zien aan de Maliesingel 54 te Utrecht (zie foto).
In april 2025 zijn zij en haar proeftuin in Baarn (het Cantonspark) opgenomen als ‘Nederlandse Mijlpaal in de Microbiologie‘.