Ben jij ook zo dol op chocola? Misschien weet je dan wel dat cacao (het belangrijkste ingrediënt van chocolade) de afgelopen tijd steeds duurder is geworden. Begin december bereikte de cacaoprijs de hoogste stand in 46 jaar tijd. Dat zullen we in 2024 gaan merken is de verwachting. De oorzaak van de prijsstijging is schaarste van cacaobonen en dat is weer een gevolg van verschillende plantenziekten bij cacaoplanten. Schimmelziekten, droogte en extreme regenval zorgen ervoor dat de planten minder cacaobonen produceren.

Daarnaast is het cacao mild mosaic virus (CaMMV) bezig aan een wereldwijde opmars. Dit plantenvirus veroorzaakt een mozaïekpatroon op de bladeren van geïnfecteerde cacaoplanten en zorgt ervoor dat een zieke plant minder en kleinere cacaobonen produceert. CaMMV is al gevonden in cacaoplantages in de V.S., Brazilië en Indonesië. Op het moment wordt onderzocht hoe het virus zich precies verspreidt (via insecten, via zaad of bij contact tussen planten). Meer>>

Is er ook een voordeel aan de hogere cacaoprijzen? Je zou denken dat het goed is voor de kleine cacaoboeren in West-Afrika. Helaas gaat er maar een relatief klein deel van de handelsprijs naar de boeren zelf. Kun jij hier iets aan veranderen? Blijf chocolade kopen! Want het is de inkomstenbron voor de boeren. Maar wel graag chocolade van een merk dat een eerlijke prijs betaalt aan de cacaoboeren (bijv. met het UTZ-keurmerk of Tony’s).

Een bananenplant die besmet wordt door Fusarium is niet te redden. Als de ziekte toeslaat, gaat de bananenplant te gronde en is de bodem vele jaren besmet.

Wat kunnen we doen?
• Resistentie-veredeling: het ontwikkelen van een banaan die ongevoelig is voor TR4.
Echter, een resistentie kan ook weer doorbroken worden door de schimmel, en dat is wat er nu ook gebeurt (zie video). Bovendien kost het ontwikkelen van nieuwe resistente rassen veel tijd. Waarschijnlijk duurt dat nog 5 jaar en zijn er op z’n vroegst pas in 2028 nieuwe rassen.
• Ondertussen de boel in de gaten houden door monitoring (luchtfoto’s vanuit vliegtuigjes) en proberen de verspreiding zoveel mogelijk tegen te gaan. Dat is lastig want de ziekteverwekker leeft in de bodem en wordt dus gemakkelijk verspreid door bijvoorbeeld grond onder schoenzolen en door overstromingen.
• Bananenplanten in potten telen in plaats van in de bodem. In schone potgrond kunnen ze niet besmet raken.

Meer over bananenziekten in Shocking stories: Going bananas

Pompoenen kweken is relatief eenvoudig. Het zijn gemakkelijke planten die snel groeien en weinig last hebben van plantenziekten. Alleen de ziekte ‘echte meeldauw’ wil nog wel eens de kop opsteken bij pompoenplanten. Echte meeldauw wordt veroorzaakt door een schimmel. Op de plekken op het blad waar de schimmel groeit, ontstaan witte plekken. Deze witte waas kan zich aan het einde van de zomer snel uitbreiden over het hele blad, waarna het blad afsterft.
Wanneer het blad met een wit laagje bedekt is, kan de plant minder of niet fotosynthetiseren en zal de pompoen minder hard groeien. Maar de schimmel tast de pompoen zelf niet aan. Dus je kunt ze nog gewoon oogsten en gebruiken met Halloween.

Gewoon in de achtertuin!
Veel mensen verwachten het niet, maar onder hun (soms strak) gemaaide gazonnetje ligt een hele wereld. Die van de bodemdieren! In de film Onder het Maaiveld- junior is dat prachtig te zien. Er zijn wel duizenden verschillende soorten kevers, spinachtigen, slakken enzovoort. Met elk hun eigen rol. En dat alleen al in Nederland. Voor een safari hoef je dan ook niet naar de tropen: duik lekker in je eigen achtertuin, het park om de hoek of de tuin op school. Wat leeft er eigenlijk onder jóuw maaiveld?

Waarnemingen belangrijk
De site www.bodemdierendagen.nl staat weer klaar voor alle waarnemingen. Jouw waarneming wordt gebruikt voor het onderzoek van verschillende universiteiten en onderzoeksinstellingen.
Meer>>

Helaas zijn de afgelopen 20 jaar veel paardenkastanjes (Aesculus hippocastanum) aangetast door een ziekte, de kastanjebloedingsziekte, veroorzaakt door een bacterie. De enige duurzame oplossing op de lange termijn is bomen aanplanten die minder gevoelig zijn voor deze bacterie (Pseudomonas syringae pv. aesculi). Daar wordt aan gewerkt!

Met een speciaal ontwikkelde methode hebben onderzoekers een heleboel verschillende kastanjebomen gescreend op hun gevoeligheid voor de bloedingsziekte. De bomen werden kunstmatig met de bacterie geïnfecteerd en in het jaar erna werd gekeken of ze ziektesymptomen kregen. Er bleken grote verschillen in gevoeligheid voor de kastanjebloedingsziekte te bestaan tussen kastanjes onderling. Een aantal bomen had duidelijk veel minder last van de bacterie. Deze bomen kunnen in de toekomst gebruikt worden om te vermeerderen en aan te planten.

Het is een mooi voorbeeld van praktisch plantenziektekundig onderzoek met als uiteindelijk resultaat gezonde kastanjebomen in stad en land,  ook in de toekomst.

Meer over de kastanjebloedingsziekte  en andere boomziekten.

Xylella fastidiosa wordt razendsnel verspreid door schuimcicades, een insect dat ook in Nederland veel voorkomt. De Xylella-bacterie is niet gevaarlijk voor mensen, maar wel een risico voor ruim 300 plantensoorten. Zo zijn er sinds 2013 in Italië al 2 miljoen olijfbomen gekapt vanwege deze bacterie. Maar ook bijvoorbeeld druif, braam, pruim, eik en andere boomsoorten kunnen worden aangetast. En lavendel. Inmiddels is de bacterie ook al opgedoken in Frankrijk, Spanje en Portugal.

Ernstige gevolgen
’Bij een uitbraak van Xylella fastidiosa moeten alle voor Xylella gevoelige planten in een straal van minimaal 50 meter rondom een besmetting vernietigd worden. In tuinen, boomgaarden, parken, bossen, overal. En in een straal van 2,5 kilometer rondom een besmet gebied mag 4 jaar lang geen vatbare plant meer vervoerd worden: het gebied gaat in quarantaine. Geen nieuwe planten in de tuin dus, maar ook geen handel voor tuincentra, telers en geen export.

Wat kun jij doen?
Of liever gezegd: ‘wat kun je beter niet doen?’  Neem als vakantieganger geen plantjes mee terug van vakantie! Je kunt niet altijd aan een plant zien of die besmet is. Koop de plant, die je aan je vakantie herinnert, gewoon in Nederland. Zo houden we Xylella en andere plantenziektes buiten de deur.

10 vragen en antwoorden over Xylella >>

Planten zijn onmisbaar in ons dagelijks leven. Ze zorgen voor schone lucht, een prettige omgeving en verkoeling in hete zomers. We gebruiken planten als materialen, maar het belangrijkste: ze zijn de basis van al ons voedsel. Als we niet uitkijken, gaat maar liefst tot 40% van ons voedsel verloren wanneer planten aangetast worden door plantenziekten.

Daarom hebben planten op 12 mei hun eigen dag:  International Day of Plant Health
Want gezonde planten zijn van levensbelang!

Er komt trouwens heel wat bij kijken om planten gezond te houden. Lees er alles over hier op de Scholierenwebsite en in het cahier Plantgezondheid.

Nu in de bioscoop! Bekijk hier de trailer: