Micro-organismen in insectenspeeksel onderdrukken afweer plant

Webmaster • 27 mei 2025

Veel insecten dragen micro-organismen bij zich. Deze micro-organismen zijn vaak belangrijk voor het insect omdat ze bijvoorbeeld een rol spelen bij de spijsvertering. Sommige van deze micro-organismen zijn in staat om stoffen die de plant produceert en die giftig zijn voor het insect, onschadelijk te maken. Dit laatste is natuurlijk erg handig voor plantenetende insecten. De Universiteit Utrecht doet onderzoek naar insect-geassocieerde micro-organismen en hoe deze de interacties tussen insecten en planten beïnvloeden.

Silvia Coolen is docent biologie aan de UU en onderzoekt de zuidelijke groene schildwants Nezara viridula. Met hun zuigsnuit drinken deze insecten sap uit planten en daarmee veroorzaken ze schade bij verschillende voedselgewassen. Ze ontdekte dat deze wantsen micro-organismen bij zich dragen in hun spijsverteringsstelsel en in hun speekselklieren. Wanneer de wantsen zich op een plant voeden, dragen ze de micro-organismen over aan de plant. Vervolgens onderdrukken die micro-organismen het afweermechanisme van de plant waardoor de plant minder afweerstoffen maakt en zich minder goed kan verdedigen tegen wantsen en andere insecten. Maar alsof dat nog niet genoeg is, zijn de micro-organismen ook nog in staat om de weinige afweerstoffen die de plant nog aanmaakt, af te breken. Dankzij de micro-organismen kunnen de wantsen dus ongestoord van de plant blijven eten!

Diagram van een groen insect dat zich voedt met een plant, met labels voor speeksel, uitwerpselen, microben en plantenafweer.
Schematisch overzicht van de interactie tussen wants, plant en microben (ontwerp Silvia Coolen / eerder gepubliceerd in https://academic.oup.com/ismej/article/18/1/wrae097/7687991).

En het verhaal gaat nog verder. Wantsen lijken een voorkeur te hebben voor planten waarop micro-organismen aanwezig zijn. Het lijkt alsof ze meer aangetrokken worden door een plant met een verstoorde afweer dan door een gezonde plant. Deze kennis kunnen we in de toekomst misschien gebruiken om wantsen weg te lokken van het gewas. Of en hoe dat precies werkt, wordt nog verder uitgezocht. Het is een ingewikkeld samenspel want planten gaan zelf ook bondjes aan met micro-organismen.

16 juli 2026
Het klinkt misschien een beetje tegenstrijdig: Veel bomen en planten bij elkaar (een bos dus) kan zorgen voor minder bosbranden. Hoe zit dat? Belangrijk is om een bos aan te planten met een mix aan verschillende soorten bomen en struiken. Dus liever niet alleen naaldbomen. Loofbomen houden relatief veel water vast in hun bladeren, de stam en in de bodem. Daardoor vatten ze minder snel vlam dan naaldbomen. Bovendien verliezen sparren en dennen bij droogte grote hoeveelheden droge naalden. Dit vormt een extra risico omdat vuur zich via brandende naalden op de bodem snel kan uitbreiden. Gemengde bossen zijn dus een stuk beter bestand tegen droogte dan een bos dat maar uit één boomsoort bestaat (monocultuur). Krijgt één soort last van de droogte? Dan zijn er in een gemengd bos nog voldoende andere boomsoorten die het bos in stand houden. Ook in je eigen omgeving kun je 'brandwerende planten' aanplanten, bijvoorbeeld inheemse struiken zoals haagbeuk of bosbes.
Bloemetjes, bijtjes en waarschuwingen voor soa’s (seksueel overdraagbare aandoeningen). Je hebt er i
9 juni 2026
Bloemetjes, bijtjes en waarschuwingen voor soa’s (seksueel overdraagbare aandoeningen). Je hebt er in de biologieles vast ook wel eens voorlichting over gehad.
bidsprinkhanen-2026_1500.jpg
door Webmaster 30 maart 2026
Het Laboratorium voor Entomologie doet al 100 jaar onderzoek aan insecten. Reden voor een feestje en daar ben jij ook bij uitgenodigd! Er zijn in april en mei verschillende activiteiten, zoals de Insectenmarkt op 25 april met foodtrucks, kunst, wetenschap etc. en er is de tentoonstelling het Grote Belang van Kleine Beestjes. Insecten zijn onmisbaar […]
Pats_drone-1.jpg
door Webmaster 23 oktober 2025
Onze voedselgewassen willen we graag beschermen tegen ziekten en plagen. Sinds 1950 worden daar steeds vaker chemische bestrijdingsmiddelen voor gebruikt. Die werken heel efficiënt, maar insecten en schimmels kunnen er resistent tegen worden. Je hebt dan steeds weer nieuwe middelen nodig. Bovendien kunnen bestrijdingsmiddelen schadelijk zijn voor mens, natuur en milieu. Daarom worden tegenwoordig verschillende […]
Phallus-impudicus-stinkmorchel.jpg
door Webmaster 7 oktober 2025
In het weekend van 10-12 oktober werd de eerste Paddenstoelentelling gehouden. Iedereen kon meedoen! Meest gevonden paddenstoel was het zwavelkopje. Een overzicht van de top 10 vindt je hier. De herfst is natuurlijk de ideale tijd voor paddenstoelen. Ze schieten nu letterlijk als paddenstoelen uit de grond. Maar ook uit boomstronken of ander hout. Dus […]
ClimatePursuit
door Webmaster 22 september 2025
Planten kunnen niet verkassen wanneer hun omgeving verandert. Bij hitte de schaduw opzoeken of schuilen tijdens een plensbui, dat lukt een plant niet. Bovendien heeft klimaatverandering effect op  ziekten en plagen van planten. Maar dit alles betekent niet dat planten weerloze slachtoffers zijn van aanstormende plaaginsecten, schimmelziekten of veranderende weersomstandigheden! Planten hebben hun eigen trucs […]