Strokenteelt
Uit onderzoek blijkt dat strokenteelt goed werkt om de bodemgezondheid te vergroten en in stand te houden. Bij strokenteelt groeien verschillende gewassen in rijen naast elkaar. Bijvoorbeeld kool naast bietjes en pompoen naast tuinbonen. In bodems met strokenteelt groeien meer micorrhizaschimmels, die gunstig zijn voor de plant.

Gezonde bodem
Strokenteelt kan de natuurlijke verdediging van planten tegen ziekten en plagen versterken. Uit onderzoek blijkt dat aardappels in strokenteelt minder last hebben van bladluizen. Dat komt enerzijds doordat er meer biodiversiteit op de akker is en dus meer natuurlijke vijanden van de bladluizen, zoals lieveheersbeestjes. Maar onderzoekers toonden aan dat er nog iets speelt: wanneer aardappels opgroeien op een bodem die afkomstig is van strokenteelt, dat hebben ze sowieso een betere afweer tegen bladluizen.

MoestuinMix
Onderzoekers van het project CropMix zijn benieuwd welke gewascombinaties het beste werken om planten gezond te houden. Daarvoor roepen ze nu de hulp in van mensen met een moestuintje. Meer over het project CropMix en de moestuinen

Meer over Bodemgezondheid op deze website: Down to earth

Sommige houtzwammen tasten levende bomen aan (zoals de honingzwam), maar vaak zijn deze schimmels zwakteparasieten of zelfs necrotroof (schimmels die alleen op dood hout leven). Ze zijn onmisbaar voor een evenwichtig ecosysteem omdat ze houtvezels afbreken en zo zorgen voor voedingsstoffen in de bodem.

Uit onderzoek blijkt dat het inbrengen van houtsnippers in een akker prima werkt om de groei van gunstige schimmels in de bodem te stimuleren. En daarmee verbeter je ook de plantengroei. Want schimmels die plantenziekten veroorzaken worden namelijk onderdrukt door de houtschimmels. Bijkomend voordeel is dat de overmaat aan stikstof, die anders uit zou kunnen spoelen, door de houtschimmels wordt opgenomen.
Meer over houtafbrekende schimmels>>

De ziekten Panama Disease en Black Sigatoka bij banaan kosten jaarlijks een fortuin aan bestrijding. In sommige gevallen ook nog tevergeefs waardoor complete plantages verwoest worden door de schimmelziekten. Een ramp voor de bevolking in de tropen, voor wie de banaan een belangrijk onderdeel is van het dagelijkse menu.

De nu ontwikkelde banaan Yelloway One is resistent tegen de twee schimmels die de ziekten in banaan veroorzaken. De onderzoekers willen nog meer resistente variëteiten ontwikkelen. Hierdoor zijn in de toekomst minder bestrijdingsmiddelen nodig en wordt de bananenproductie duurzamer. En als de bananenplanten gezond blijven dan heeft dat natuurlijk ook een positief effect op de opbrengst en de voedselzekerheid.

Lees alles over de bananenziekten in Shocking stories: Going bananas

Jongeren kennen veel voorkomende planten niet meer. Korenbloem of margriet? Ze weten het niet!
Dit blijkt uit onderzoek van Natuurmonumenten. De organisatie denkt dat het komt omdat er simpelweg minder natuur is. De biodiversiteit gaat achteruit en we zien en ruiken minder planten om ons heen. Uit het oog, uit het hart. Ze pleiten dan ook voor meer natuuronderwijs.

We zoeken het op
Maar misschien valt het nog best mee met de kennis en interesse van jongeren voor natuur. Het kan ook zo zijn dat jongeren veel meer gebruik maken van apps als ObsIdentify. Als je het kunt opzoeken, dan is er minder noodzaak om het te onthouden, toch?!
Maar dit neemt niet weg dat natuuronderwijs belangrijk is. En dan vooral ook buiten. Dus ga lekker Erop uit met deze les ideeën! En ontdek zelf wat er allemaal voor moois is. En als je de naam niet weet, dan zoek je het toch gewoon op. Dat geldt trouwens ook voor plantenziekten; een hele Beeldenbank vol is er nog te ontdekken!

Op een plant komen heel veel verschillende micro-organismen voor, waaronder ook allerlei bacteriën, die de plant graag infecteren en parasiteren. Tussen al deze ziekteverwekkende bacteriën is een continue onderlinge concurrentiestrijd aan de gang. Wie infecteert de plant als eerste en groeit het snelst? De bacteriën hebben in de loop der tijd zo hun eigen methoden ontwikkeld om rivalen tegen te houden. Bekend is de productie van antibioticum om de groei van anderen te remmen. Maar het kan ook anders…

Giftig tailocine

Nu is er een bacterie ontdekt (Pseudomonas viridiflava), die een aantal genen van een bacteriofaag heeft overgenomen om zich te wapenen tegen concurrenten. Een bacteriofaag is een virus dat bacteriën infecteert – het heeft de vorm van een bolletje met een staart (’tail’). De genen die coderen voor het staart-eiwit van de faag zijn lang geleden door P. viridiflava opgenomen in zijn eigen genoom. Op die manier kan de bacterie tailocine (giftig faagstaart-eiwit) produceren en daarmee concurrenten uitschakelen.  Zelf is P. viridiflava ongevoelig geworden voor tailocine (zie illustratie).

Artikel in Science>>

Een schaapskudde op de uitgestrekte paarse heide. Het is een idyllisch plaatje dat ieder jaar in augustus veel mensen trekt. Maar dit jaar wordt dit lieflijke beeld op veel plaatsen verstoord.

Welk dier is hier de oorzaak van?
1. de wolf
2. het heidehaantje
3. het schaap

Voor het antwoord klik hier

In het dagelijks gebruik zijn discriminerende plantennamen vaak al vervangen: hibbertia heet tegenwoordig ook wel guineebloem en de Zuid-Afrikaanse ‘kafferboom’ wordt als koraalboom aangeduid. Maar nu is dus besloten om ook de Latijnse namen aan te passen. In het geval van de koraalboom wordt Erythrina caffra veranderd in Erythrina affra.

Hoewel het maar één letter verschilt, is dit toch behoorlijk ingrijpend. Niet alleen vanwege de boodschap, maar ook voor de plantkunde. Normaal gesproken liggen namelijk juist de wetenschappelijke namen vast zodat er internationaal duidelijkheid is over welke soort het precies gaat. Naamsveranderingen zullen dus -zeker in het begin- tot verwarring kunnen leiden.

Verstoring
De snellere ontwikkeling van rupsen en vlinders bij hogere temperaturen, kan grote invloed hebben op allerlei processen in de natuur en op andere planten en dieren. Denk aan de interactie met natuurlijke vijanden of de beschikbaarheid van voedsel. Uitleg aan de hand van een voorbeeld vind je hier>>

PWS
Ook interesse in een profielwerkstuk over rupsen en vlinders?
Bekijk dan onze pws-pagina om een idee op te doen.

Met de vertrouwde PCR-test als basis leren de leerlingen hoe we via DNA-analyse tomatenplanten kunnen selecteren die zijn aangepast aan de gevolgen van klimaatverandering. Zo onderzoeken we eigenschappen als droogtetolerantie en thermostabiele resistentie tegen plagen, die in de nabije toekomst een grote rol gaan spelen bij onze voedselproductie.

Wat wel hetzelfde blijft: het lab is gratis en te boeken in de periodes november-december en maart-april.

Inschrijven voor de Reizende DNA-labs Schooljaar 2024/ 2025 vanaf 4 juni!

Met biodiversiteit wordt de verscheidenheid aan dieren- en plantensoorten en micro-organismen bedoeld. Die organismen zijn onderling op elkaar ingesteld en vormen samen ecosystemen. Die ecosystemen dragen bij aan schone lucht en water en aan een gezonde bodem. Hoe meer verschillende soorten in een ecosysteem, hoe flexibeler het kan omgaan met veranderingen.

Biodiversiteit en plantenziekten

Een grote biodiversiteit is ook belangrijk om plantenziekten te beheersen. Wanneer er evenwicht is met voldoende natuurlijke vijanden, dan blijven ziekten en plagen beter onder controle. Dit is zeker belangrijk met de huidige klimaatverandering. Hogere temperaturen kunnen de interactie tussen plaag en natuurlijke vijand namelijk verstoren.

Plantenziekten en klimaatverandering

Bijvoorbeeld de rupsen van de wintervlinder (Erannis defoliaria) ontwikkelen zich de laatste jaren sneller doordat het warmer is (temperatuur gestuurd). Ze komen eerder in het voorjaar uit en vreten de bladeren van bomen kaal. Normaal gesproken worden de rupsen door koolmezen gevoerd aan hun jongen. Maar de ontwikkeling van koolmezen is niet vervroegd (want lichtprikkel gestuurd) en dus komen de jonge rupsen te vroeg in het jaar voor de jonge koolmezen. Het gevolg is dat de koolmezen een voedselprobleem hebben en de boom een rupsenprobleem.

Klimaatverandering en biodiversiteit

Voor zowel de mezen als de boom geldt dat ze voordeel hebben bij een grote biodiversiteit. Als er veel verschillende insectensoorten zijn, dan is er voor de koolmezen vervangend voedsel. En voor de plant zijn er hopelijk andere natuurlijke vijanden van de rupsen vroeg in het voorjaar. Biodiversiteit kan dus de impact van klimaatverandering op plagen en ziekten verminderen.