Plantenziekten gevaarlijk voor mensen

Plantenziekten zijn meestal niet gevaarlijk voor mensen. Zelf kunnen wij geen taksterfte of wortelrot krijgen en ook het mozaiekvirus kan ons niet infecteren. Eigenlijk hebben we vooral indirect last van plantenziekten wanneer de oogst tegenvalt. Toch zijn er een paar uitzonderingen die wel direct schadelijk zijn voor de menselijke gezondheid. Berucht is natuurlijk de eikenprocessierups (eigenlijk een plaag voor eikenbomen). Maar meestal gaat het om plantenschimmels die toxische stoffen (mycotoxinen) produceren.

Structuurformule van aflatoxine B1. Public Domain.

 

Giftige melk

Een voorbeeld van een ‘giftige plantenziekte’ is  Aspergillus flavus. Deze plantenschimmel, die vooral toeslaat na de oogst, kan mais, granen, pinda’s en noten aantasten. Vooral als de producten onder warme, vochtige omstandigheden opgeslagen liggen, groeit de schimmel goed. Dit soort bewaarziekten komen dan ook vaak in tropische gebieden voor. De schimmel produceert een giftige stof, aflatoxine. Wanneer koeien beschimmelde mais eten kan ook de melk vergiftigd raken.

 

Blond koppie

In de V.S. kampen graanboeren met de plantenziekte Head Blight. Hierbij zorgt de plantenschimmel Fusarium ervoor dat de aren van gerst, tarwe en andere graansoorten verbleken. Vooral in warme zomers met veel regen slaat de ziekte hard toe. De Fusarium-schimmels maken het toxine DON (deoxynivalenol) aan en dit proces gaat zelfs na de oogst nog door. Vee dat besmet graan eet, wordt ziek (overgeven en stoppen met eten).

Tarwe besmet met de schimmelziekte Fusarium Head Blight. De aren kleuren deels of helemaal wit in plaats van groen en bevatten de gifitge stof DON. Bron: PPO. Foto en copyright: H. Spits and H. Schepers.

De gehaltes aan toxinen in graanproducten zoals brood, meel en bier worden in Amerikaanse laboratoria goed gecontroleerd.

 

Shocking Story

Er zijn uit het heden en verleden meer gevallen bekend van gevaarlijke plantenschimmels. Lees maar eens de Shocking Story over afstervende lichaamsdelen door de plantenziekte moederkoren.

 

Roetschorsziekte

Roetschorsziekte bij bomen wordt veroorzaakt door de zakjeszwam Cryptostroma corticale. Vooral esdoorns zijn gevoelig voor de schimmel die, zoals de naam al doet vermoeden, grote grijs-zwarte plekken op de schors van de boom veroorzaakt. Wanneer de sporen van de zwam vrijkomen in de lucht, is het oppassen geblazen. Niet alleen kunnen de sporen andere bomen besmetten, ook mensen kunnen er ziek van worden. Inademing van grote hoeveelheden sporen kan longaandoening (Pneumonitis) veroorzaken. Roetschorsziekte is vrij zeldzaam, maar af en toe komt het wel voor in Nederland.

Gif goed gebruiken

De gifstoffen die de plantenschimmels maken, zijn eigenlijk bedoeld om de groei van concurrerende schimmels en bacteriën tegen te gaan. Wij mensen maken daar soms handig gebruik van. Een bekend voorbeeld zijn de Penicillium-schimmels, die penicilline produceren. Dit is de basis van onze huidige antibiotica.