Het Grote Belang van Kleine Beestjes

Het Laboratorium voor Entomologie doet al 100 jaar onderzoek aan insecten. Reden voor een feestje en daar ben jij ook bij uitgenodigd! Er zijn in april en mei verschillende activiteiten, zoals de Insectenmarkt op 25 april met foodtrucks, kunst, wetenschap etc. en er is de tentoonstelling het Grote Belang van Kleine Beestjes.

Insecten zijn onmisbaar voor bestuiving, voedselvoorziening en biodiversiteit, maar staan wereldwijd onder druk. Juist daarom is onderzoek naar insecten vandaag de dag relevanter dan ooit en van grote betekenis is voor onze samenleving.

Slimme insecten, slimme planten
Insecten hebben slimme manieren ontwikkeld om zich te voeden en te beschermen.
Bladluizen gebruiken bijvoorbeeld speeksel om ongemerkt plantensap op te nemen, terwijl andere insecten (zoals de rups van de Sint Jacobsvlinder) gifstoffen uit planten opslaan voor hun eigen verdediging. Planten reageren weer op insecten met hun eigen afweer om vraatschade te beperken en zich te verdedigen. Dat samenspel van aanval en afweer laat zien hoe nauw insecten en planten met elkaar verbonden zijn.

Meer over 100 jaar Entomologie

Groene gewasbescherming

Onze voedselgewassen willen we graag beschermen tegen ziekten en plagen. Sinds 1950 worden daar steeds vaker chemische bestrijdingsmiddelen voor gebruikt. Die werken heel efficiënt, maar insecten en schimmels kunnen er resistent tegen worden. Je hebt dan steeds weer nieuwe middelen nodig. Bovendien kunnen bestrijdingsmiddelen schadelijk zijn voor mens, natuur en milieu. Daarom worden tegenwoordig verschillende stoffen verboden. Maar zonder die middelen hebben ziekten en plagen veel meer kans om planten aan te tasten en is de opbrengst echt een stuk lager. Hoe kun je onze gewassen dan toch gezond houden?
Het wetenschapsprogramma Focus laat een paar bijzondere manieren van gewasbescherming zien zonder chemische middelen. Deze ‘groene pesticiden’ bestaan uit slimme technische oplossingen, zoals motten meppende drones, laser-robots en plakkerige bolletjes!
In een andere aflevering (‘Superplant’) duiken ze in het microbioom rond de plantenwortel en kijken ze naar de rol van bodemschimmels en -bacteriën bij de weerbaarheid van planten tegen plantenziekten en klimaatverandering.

Een mini-drone (links) staat klaar op het platform om uit te vliegen zodra er een mot in de kas gesignaleerd wordt door het detectiesysteem (rechts). Benieuwd wat er dan gebeurd? Het is terug te kijken bij Focus (bron foto: PATS).

Terugkijken:
Aflevering Groene pesticiden, Focus 14 oktober 2025
en
Aflevering Superplant, Focus 4 november 2025

Paddenstoelen en Herfstgeuren Quiz

In het weekend van 10-12 oktober werd de eerste Paddenstoelentelling gehouden. Iedereen kon meedoen! Meest gevonden paddenstoel was het zwavelkopje. Een overzicht van de top 10 vindt je hier. De herfst is natuurlijk de ideale tijd voor paddenstoelen. Ze schieten nu letterlijk als paddenstoelen uit de grond. Maar ook uit boomstronken of ander hout. Dus ga er lekker op uit, maak een mooie herfstwandeling en zoek naar paddenstoelen in bos, tuin of park. Op de website van de NVM vindt je alles over paddenstoelen!
En nu je toch buiten bent….. Even diep inademen die frisse herfstlucht! Maar wat ruik je daar? Ontdek het in de….. Herfstgeurenquiz!

Phallus impudicus, ook wel bekend als de stinkzwam (foto: Krisp, CCA-3.0)

Overleven in een veranderend klimaat

Planten kunnen niet verkassen wanneer hun omgeving verandert. Bij hitte de schaduw opzoeken of schuilen tijdens een plensbui, dat lukt een plant niet. Bovendien heeft klimaatverandering effect op  ziekten en plagen van planten. Maar dit alles betekent niet dat planten weerloze slachtoffers zijn van aanstormende plaaginsecten, schimmelziekten of veranderende weersomstandigheden!

Planten hebben hun eigen trucs om zich aan te passen aan extreme omstandigheden. Meer weten? Voor nieuwsgierige leerlingen uit HAVO4 en VWO4 en 5 is er op 5 februari de (gratis) Masterclass ‘Toekomstbestendige Planten: Strategieën om te Overleven in een Veranderend Klimaat’. Je gaat zelf experimenteren en ziet met eigen ogen hoe planten reageren op stress. Leer hoe planten ons kunnen inspireren tot klimaatbestendige oplossingen en duurzame landbouw! Aanmelden kan al >>

Game
Benieuwd hoe jij als paardenbloem 100 jaar klimaatverandering kunt overleven?
Probeer het in de game Climate Pursuit.

Planten en Dieren Herkennen

Vind je het ook leuk om buiten rond te kijken naar alles wat groeit, bloeit en krioelt? Misschien herken je al veel planten, insecten en paddenstoelen, maar zou je nog veel meer willen weten. Binnenkort start een nieuwe basiscursus voor het herkennen van planten en dieren in Nederland. In 11 online lessen leer je verrassend snel soorten herkennen, ontdek je hoe ze leven én wat je zelf voor de natuur kunt betekenen.

  • Startdatum cursus: 18 september 2025.
  • Kosten: 75 euro voor het complete programma.
  • Ga voor meer informatie en om je aan te melden naar de website van SoortenNL.

Ben je helemaal fan van paddenstoelen? Dan is de Opstapcursus Paddenstoelen iets voor jou!

Citizen Science en Plantgezondheid

Het schooljaar is weer (bijna) begonnen. Nog geen zin om hele dagen in het klaslokaal te zitten? Dat hoeft ook niet! Buiten is genoeg te leren en te doen. En wanneer je meedoet met een Citizen Science project kun je bovendien de wetenschap nog een stapje vooruit helpen. Op het gebied van plantgezondheid zijn er daarbij genoeg mogelijkheden. Help bijvoorbeeld zoeken naar de Samoerai sluipwesp (dit is de natuurlijke vijand van de stinkwants). Of naar lieveheersbeestjes met een schimmelinfectie. Of naar zieke / gezonde bomen. Informatie over deze en andere voorbeelden van Citizen Science en plantgezondheid is te vinden op deze website.

Ga erop uit en help de wetenschap vooruit met een bijdrage aan een Citizen Science project (foto: Pixabay).

Kijk uit voor lifters op reis

Lekker op vakantie in Zwitserland, Noord-Italië of de Azoren? En is het weer tijd om naar huis te gaan? Of misschien ga je nog verder reizen? In alle gevallen is het opletten dat je geen lifters meeneemt! Of je nu met vliegtuig, bus, fiets of auto bent: ongemerkt kan de Japanse kever (Papillia japonica) meeliften.

De Japanse kever komt- zoals de naam al doet vermoeden- oorspronkelijk uit Japan. De laatste jaren duikt het één cm grote insect steeds vaker in Europa op. In Zwitserland en Noord-Italië kwamen ze al vaker voor, maar nu zijn ze ook in België en Frankrijk gevonden. De kevers komen o.a. voor in de buurt van vliegvelden, havens en langs snelwegen; ze liften mee met internationale transporten. Maar ook met toeristen. Zo zat er laatst een kever in de koffer van een reiziger uit Milaan.

Japanse kevers (Papillia japonica), met de typische witte plukjes haar op het achterlijf. Foto: ©EPPO, M. Buonopane.

Is de Japanse meelifter gevaarlijk?
Voor mensen niet. Voor planten wel. Volwassen kevers eten bladeren, bloemen en vruchten van meer dan 400 (!) plantensoorten. Op het menu staan o.a. maïs, druiven, aardbeien, rozen en diverse loofbomen. De larven voeden zich met graswortels en kunnen dus graslanden, sportvelden en gazons aantasten.
Meer over de Japanse kever >>

Nascholing Plantgezondheid: 3 maart 2026


Samen met Wageningen Pre-University organiseert de Scholierenwebsite Plantenziektenkunde een nascholing Plantgezondheid voor docenten. Deelnemers krijgen deze middag een introductie in de wereld van de plantgezondheid, een verdiepend college over een plantenziektekundig onderwerp en een rondleiding bij het nieuwe plantenonderzoekscentrum NPEC. Daarnaast gaan ze zelf aan de slag met een practicum, een quiz en ander lesmateriaal dat na afloop in de eigen klas te gebruiken is.

Meer informatie over de nascholing “Is er een plantendokter in de zaal?” en de mogelijkheid om aan te melden vindt u hier.

Zieke paddo’s

Ook paddenstoelen kunnen ziek worden. Onderzocht is hoe ze zich hiertegen verdedigen (bron: UU).

Niet alleen planten worden soms ziek. Ook paddenstoelen hebben last van infecties. Zo kunnen champignons de dry bubble disease oplopen. De symptomen variëren van kleine grijsbruine vlekjes op de hoed tot totaal misvormde klompen paddenstoelweefsel. Veroorzaker van ‘dry bubble‘ is de schimmel Lecanicillium fungicola. In dit geval wordt dus een schimmel (de paddenstoel) aangetast door een andere schimmel!

Maar paddenstoelen zijn geen weerloze slachtoffers. Zij kunnen zich, net als planten en mensen, verdedigen tegen infecties. Wanneer een paddenstoel te maken krijgt met een aanvaller activeert hij speciale genen die zorgen voor de productie van afweerstoffen. Dit kunnen stoffen zijn om zichzelf te verdedigen, maar ook stoffen waarmee ze de tegenstander actief kunnen aanvallen.

Benieuwd hoe dit allemaal werkt?
De onderzoekers gebruikten o.a. de CRISPR-Cas techniek om het uit te zoeken en doken in de genexpressie van de aangevallen paddenstoelen.
Kom hier meer te weten!

Reizende DNA-labs

Dinsdag 10 juni om 8.00 opent de inschrijving voor de Reizende DNA-labs. In het schooljaar 2025 / 2026 is er ook een nieuw DNA-lab over bioinformatica toegevoegd: CRISPR/Cas9

Een ander interessant DNA-lab is ‘DNA in de strijd voor voedselzekerheid’ (voorheen: Prenataal onderzoek bij planten). De leerlingen maken een DNA fingerprint van een tomatenplantje om te kijken of die de juiste eigenschappen heeft en zich kan aanpassen aan de klimaatverandering. Is de plant droogtetolerant en heeft ie een thermostabiele resistentie tegen plagen? Dit zijn onderwerpen die in een grote rol gaan spelen bij onze voedselproductie.

Kies voor een interessante afsluitende les, bijv. Patatje oorlog of Wapenwedloop, en kom meer te weten over de aardappelziekte en resistentiegenen.

Micro-organismen in insectenspeeksel onderdrukken afweer plant

Veel insecten dragen micro-organismen bij zich. Deze micro-organismen zijn vaak belangrijk voor het insect omdat ze bijvoorbeeld een rol spelen bij de spijsvertering. Sommige van deze micro-organismen zijn in staat om stoffen die de plant produceert en die giftig zijn voor het insect, onschadelijk te maken. Dit laatste is natuurlijk erg handig voor plantenetende insecten. De Universiteit Utrecht doet onderzoek naar insect-geassocieerde micro-organismen en hoe deze de interacties tussen insecten en planten beïnvloeden.

Silvia Coolen is docent biologie aan de UU en onderzoekt de zuidelijke groene schildwants Nezara viridula. Met hun zuigsnuit drinken deze insecten sap uit planten en daarmee veroorzaken ze schade bij verschillende voedselgewassen. Ze ontdekte dat deze wantsen micro-organismen bij zich dragen in hun spijsverteringsstelsel en in hun speekselklieren. Wanneer de wantsen zich op een plant voeden, dragen ze de micro-organismen over aan de plant. Vervolgens onderdrukken die micro-organismen het afweermechanisme van de plant waardoor de plant minder afweerstoffen maakt en zich minder goed kan verdedigen tegen wantsen en andere insecten. Maar alsof dat nog niet genoeg is, zijn de micro-organismen ook nog in staat om de weinige afweerstoffen die de plant nog aanmaakt, af te breken. Dankzij de micro-organismen kunnen de wantsen dus ongestoord van de plant blijven eten!

Schematisch overzicht van de interactie tussen wants, plant en microben (ontwerp Silvia Coolen / eerder gepubliceerd in https://academic.oup.com/ismej/article/18/1/wrae097/7687991).

En het verhaal gaat nog verder. Wantsen lijken een voorkeur te hebben voor planten waarop micro-organismen aanwezig zijn. Het lijkt alsof ze meer aangetrokken worden door een plant met een verstoorde afweer dan door een gezonde plant. Deze kennis kunnen we in de toekomst misschien gebruiken om wantsen weg te lokken van het gewas. Of en hoe dat precies werkt, wordt nog verder uitgezocht. Het is een ingewikkeld samenspel want planten gaan zelf ook bondjes aan met micro-organismen.

Meer over het onderzoek >>

Biodiversiteit, evolutie en plantgezondheid

Op 22 mei is het de Dag van de Biodiversiteit. En omdat biodiversiteit (of: soortenrijkdom) zo belangrijk is, is er de hele week aandacht voor! Overal in het land worden van 17 t/m 25 mei activiteiten georganiseerd. En dat is echt niet alleen in afgelegen natuurgebieden. Juist ook in woonwijken, steden, parken, slootkanten enz. is biodiversiteit heel belangrijk.

Weerbaar
Wanneer er veel verschillende soorten dieren, planten en micro-organismen in een gebied leven, dan zorgt dat ervoor dat het systeem tegen een stootje kan. Dit noemen ze ook wel veerkrachtig of weerbaar. Hoe dat werkt? Bekijk hier een voorbeeld over het verband tussen klimaatverandering, biodiversiteit en plantgezondheid.

Evolutie en biodiversiteit
Evolutie is eigenlijk het fundament van biologie; het helpt begrijpen hoe biodiversiteit ontstaat en verandert. De diversiteit in de plantenwereld is in 900 miljoen jaar enorm toegenomen. Dat zie je ook terug in de nieuwe Evolutietuin van de Universiteit Utrecht. In juni gaat ie open. Ter gelegenheid daarvan kun je eenmalig een nachtje kamperen in de Botanische tuin! Wel vooraf inschrijven voor deze Camping de Evolutie.

Is er een plantendokter in de zaal?


Gezonde planten zijn van levensbelang! Ze zorgen voor schone lucht, een prettige omgeving en verkoeling in hete zomers. Maar het belangrijkste is misschien wel dat ze (in)direct de basis zijn van al ons voedsel. Als we niet uitkijken, gaat maar liefst tot 40% van ons voedsel verloren door plantenziekten en plantenbelagers. Daarom hebben planten hun eigen dag gekregen. Op 12 mei is het International Day of Plant Health.

Plantendokter Quiz
Er komt trouwens heel wat bij kijken om planten gezond te houden. Op deze website lees je er alles over. Maar als een plant toch ziek wordt, dan is er een diagnose nodig. Heb jij het in je om plantendokter te worden? Doe de quiz!

Ga er ook op uit!

Het is heerlijk weer en dus een perfecte gelegenheid om erop uit te gaan. Op onze website staan tips om buiten het klaslokaal zelf op onderzoek te gaan. En nu ook met een nieuwe rubriek: Anders kijken.
Iedereen kent wel een buurman die de heg kaarsrecht snoeit en klaagt over een bloeiende paardenbloem tussen de terrastegels. Dat soort onkruid wordt zonder na te denken uitgeroeid. Om maar niet te beginnen over meeldauw op de rozestruik, bladluizen op de tuinbonen en slakken in de hortensia’s. Maar wanneer je planten en plantenziekten aandachtig bekijkt, dan zien ze er vaak fantastisch uit. Ga erop uit en ontdek ook de schoonheid ervan!

Een wants, herkenbaar aan de driehoekige vorm, op een blad. Wantsen zijn er in allerlei kleuren en zien er schitterend uit als je ze aandachtig bekijkt (foto: Pixabay).

Masterclass Toekomstbestendige Planten

Planten zijn ware overlevingskunstenaars! Van extreme hitte en droogte tot overstromingen en hoge concentraties zout in de bodem: planten hebben bijzondere manieren ontwikkeld om hiermee om te gaan. Tijdens een speciale masterclass voor scholieren ontdek je hoe planten zich kunnen aanpassen aan extreme omstandigheden en welke slimme overlevingsstrategieën ze gebruiken. Je doet zelf experimenten en ziet met eigen ogen hoe planten reageren op stress.

Wanneer: dinsdag 27 mei van 10:00 – 15:00 uur.
Waar: Wageningen Universiteit
Voor wie: nieuwsgierige middelbare scholieren uit havo 4, vwo 4 of vwo 5 met interesse in biologie.
Verder: Het kan mooi aansluiten bij een profielwerkstukonderzoek.
Kosten: geen.
Meer info en aanmelden

Plantenwetenschappen en plantgezondheid is een veelzijdig vakgebied en interessant om te studeren. Meer informatie en activiteiten vind je in deze nieuwsbrief>>


* Misschien ook interessant voor je: Klimaatverandering en plantenziekten. Wil je hier meer over weten? Op deze website is hier de info te vinden!

Even een boompje planten

Met een boom in de fietskar op pad (foto: Circle4Change)

Bruno Doedens en zijn 95-jarige vader willen de natuur een handje helpen. Daarom zijn ze het project Circle4Change gestart. Bruno fietst in een grote cirkel door negen Europese landen. En hij neemt op zijn tocht een boom mee in een karretje achter zijn fiets. Overal waar hij komt planten ze nieuwe bomen aan. Zo ontstaat er tijdens de reis een enorme bomencirkel over Europa. En dat draagt weer een beetje bij aan de leefbaarheid op onze aardbol. Want bomen zijn (net als andere planten) onmisbaar voor het leven op aarde.

PesticideVrij-dag


Vrijdag 11 april is uitgeroepen tot PesticideVrij-dag. Veel mensen zijn bezorgd over de negatieve effecten van gewasbeschermingsmiddelen op mens en milieu. De laatste tijd is er veel te doen om een mogelijk verband tussen gewasbeschermingsmiddelen en ziekten als Parkinson. Dit verband is heel lastig aan te tonen. Het Ctgb (de instantie die over de toelating van gewasbeschermingsmiddelen beslist) werkt doorlopend aan aanpassingen van de toetsmethoden en neemt dit ook mee. Actievoerders, bijvoorbeeld van Extinction Rebellion, vinden dat we hier niet op moeten wachten maar dat middelen per direct verboden moeten worden. Dat is de enige manier om ieder risico uit te sluiten. De verwachting is dat helemaal stoppen met het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen tot grote oogstverliezen zal leiden.
Meer over Gewasbescherming >>

Wekstof tegen aardappelmoeheid

Een wekstof tegen aardappelmoeheid… Wat moet je je daar nu bij voorstellen? Is het een manier om vermoeide aardappelen wakker te schudden? Of een middeltje in het geval je geen trek meer hebt in aardappelen?
Nee, het zit zo: In de bodem leven aardappelcystenaaltjes (ook wel nematoden genoemd). Het zijn microscopisch kleine wormpjes die eitjes leggen die jarenlang onveranderd in de bodem overleven. Aardappelplanten scheiden via hun wortels bepaalde stofjes (chemische verbindingen) uit. Jonge cystenaaltjes reageren al op heel lage concentraties van deze zogenoemde wekstof. Door de wekstof wordt het aaltje in een eitje ‘wakker’ en komen de eitjes uit. De jonge nematoden worden door de uitgescheiden wekstof naar de plantenwortel gelokt. Vervolgens zullen ze de plantenwortel parasiteren en aantasten. Deze ziekte heet aardappelmoeheid.

 


Het idee is nu om de aaltjes uit de eitjes te lokken op een moment dat er nog niets groeit op het veld. Dit gebeurt met behulp van wekstof die verzameld is uit plantenwortels. Wanneer je deze tactiek van lure and starve (lokken en laten verhongeren) toepast vermindert de populatie aaltjes vanzelf. Deze manier om wekstoffen te gebruiken in plaats van chemische bestrijdingsmiddelen wordt nu onderzocht.

Sluipwesp uit Azië gaat kersen redden

Ieder jaar is het weer raak met de Suzuki fruitvlieg. Dit fruitvliegje Drosophila suzukii legt haar eitjes in zacht fruit, zoals kersen. Deze gaan daardoor rotten. Weg lekkere kersenoogst…. Boomgaarden overdekken met insectengaas helpt, maar als er toch een paar vliegjes binnenkomen (en dat is bijna niet tegen te houden), dan is binnen een maand de hele boomgaard aangetast.

De Suzuki fruitvlieg is een exoot uit Zuidoost-Azië en heeft hier geen natuurlijke vijanden. Daarom is in het gebied van herkomst gezocht. Onderzoekers vonden daar de sluipwesp Ganaspis kimorum, die ze hier hopen in te kunnen zetten als biologische bestrijder van de Suzuki fruitvlieg.

Exoot uit Azië
Nu is het niet verstandig om een insect (of een ander dier of plant) van de andere kant van de wereld te halen en hier zomaar los te laten. Dat is in het verleden al vaker fout gegaan, bijvoorbeeld met het Aziatisch lieveheersbeestje. Er is dus vooraf goed onderzocht of deze sluipwesp inheemse soorten niet lastig valt. En er is speciale toestemming nodig. Die toestemming is nu gegeven. En dus kan dit voorjaar het experiment met Ganaspis kimorum van start gaan in de kersenboomgaarden.

Meer over exoten (en het Aziatisch lieveheersbeestje) in deze aflevering van het Klokhuis.
Meer over de Suzuki fruitvlieg

 

Hartjeskomkommer

Speciaal voor Valentijnsdag: een komkommer in hartjesvorm laten groeien (foto: Rungis)

Speciaal voor Valentijnsdag worden er hartvormige komkommers gekweekt. Het principe is eigenlijk heel simpel. Je doet een hartvormige huls om de vrucht waardoor die gedwongen wordt in een hartvorm te groeien. Natuurlijk moet je er wel voor zorgen dat de huls doorzichtig is en licht doorlaat. Anders worden de komkommerhartjes wel heel erg bleekjes…

Al heel lang proberen mensen om de groei en het uiterlijk van planten te sturen. Plantenveredelaars proberen smaak, vorm, opbrengst en weerbaarheid van planten tegen ziekten en plagen te optimaliseren. Maar soms worden plantenziekten ook juist ingezet om een plant waardevoller te maken. Voorbeelden hiervan zijn de tulpen in de 17e eeuw. En tegenwoordig kerststerren met een fytoplasma-infectie.
Naar voorbeelden>>

Feromoonverwarring

Bloem van Gerbera die aangevreten is door rupsen van de Turkse mot. Is feromoonverwarring de oplossing? (foto: Glastuinbouw Nederland)

In  februari start bij bloementelers een proef met feromonen. Doel van de proef is om te kijken of het lukt om de Turkse mot uit te schakelen door feromoonverwarring. De rupsen van de Turkse mot (Chrysodeixis chalcites) eten graag van de bloemen en bladeren en zorgen zo voor veel schade.  Feromoonverwarring moet uitkomst bieden. De tactiek werkt als volgt: in de kas worden zoveel feromonen in de lucht gebracht dat de mannetjes en vrouwtjes van de Turkse mot elkaar niet meer kunnen vinden. Hierdoor is er geen (of in ieder geval minder) voortplanting van de motten. Voor de proef worden sexferomonen van de vrouwtjes van de Turkse mot gebruikt.

Het principe is eerder al met succes toegepast in de tomatenteelt. Daar werd toen door feromoonverwarring de paring van de mot Tuta absoluta grondig verstoord.

Overigens kunnen feromonen ook op andere manieren nuttig toegepast worden. Bijvoorbeeld om schadelijke insecten in een val te lokken. Meer weten over feromonen? Of interesse in een PWS over feromonen?  Lees meer in Daar zit een luchtje aan… >>

MoestuinMix

Wist je dat er in een handje aarde evenveel organismen leven als dat er mensen zijn op onze planeet? De bodem zit vol met wormen en insecten en heel veel verschillende schimmels en bacteriën. Een goed evenwicht tussen al deze organismen samen zorgt ervoor dat de bodem gezond is en planten er goed op kunnen groeien. Dit noem je bodemgezondheid.

Strokenteelt (foto: Wur).

Strokenteelt
Uit onderzoek blijkt dat strokenteelt goed werkt om de bodemgezondheid te vergroten en in stand te houden. Bij strokenteelt groeien verschillende gewassen in rijen naast elkaar. Bijvoorbeeld kool naast bietjes en pompoen naast tuinbonen. In bodems met strokenteelt groeien meer micorrhizaschimmels, die gunstig zijn voor de plant.

Gezonde bodem
Strokenteelt kan de natuurlijke verdediging van planten tegen ziekten en plagen versterken. Uit onderzoek blijkt dat aardappels in strokenteelt minder last hebben van bladluizen. Dat komt enerzijds doordat er meer biodiversiteit op de akker is en dus meer natuurlijke vijanden van de bladluizen, zoals lieveheersbeestjes. Maar onderzoekers toonden aan dat er nog iets speelt: wanneer aardappels opgroeien op een bodem die afkomstig is van strokenteelt, dat hebben ze sowieso een betere afweer tegen bladluizen.

MoestuinMix
Onderzoekers van het project CropMix zijn benieuwd welke gewascombinaties het beste werken om planten gezond te houden. Daarvoor roepen ze nu de hulp in van mensen met een moestuintje. Meer over het project CropMix en de moestuinen

Meer over Bodemgezondheid op deze website: Down to earth

Zwammen over zwammen

Hoewel ze het hele jaar te vinden zijn, is de herfst bij uitstek de tijd om op zoek te gaan naar zwammen. Buiten goed om je heen kijken levert vaak mooie ontdekkingen op! En daarvoor hoef je niet naar een ver buitenland, het kan ook gewoon bij jouw om de hoek. Zo is er in een stadspark midden in Utrecht een voor Nederland nieuwe soort gevonden: ontdekking van de goudengaatjeszwam.

Sommige houtzwammen tasten levende bomen aan (zoals de honingzwam), maar vaak zijn deze schimmels zwakteparasieten of zelfs necrotroof (schimmels die alleen op dood hout leven). Ze zijn onmisbaar voor een evenwichtig ecosysteem omdat ze houtvezels afbreken en zo zorgen voor voedingsstoffen in de bodem.

Proef met kolonisatie van kleine beukenhoutblokjes door schimmeldraden van de gewone zwavelkop (Bron: NIOO-KNAW).

Uit onderzoek blijkt dat het inbrengen van houtsnippers in een akker prima werkt om de groei van gunstige schimmels in de bodem te stimuleren. En daarmee verbeter je ook de plantengroei. Want schimmels die plantenziekten veroorzaken worden namelijk onderdrukt door de houtschimmels. Bijkomend voordeel is dat de overmaat aan stikstof, die anders uit zou kunnen spoelen, door de houtschimmels wordt opgenomen.
Meer over houtafbrekende schimmels>>

Doorbraak: een resistente bananenplant!

Chiquita heeft samen met Nederlandse plantenwetenschappers de ‘Yelloway One’ ontwikkeld: een bananenvariant die resistent is tegen twee belangrijke plantenziekten die de bananenteelt wereldwijd bedreigen.

Oogst en vervoer van bananen in Oeganda (foto: Beat Roth via Pixabay).

De ziekten Panama Disease en Black Sigatoka bij banaan kosten jaarlijks een fortuin aan bestrijding. In sommige gevallen ook nog tevergeefs waardoor complete plantages verwoest worden door de schimmelziekten. Een ramp voor de bevolking in de tropen, voor wie de banaan een belangrijk onderdeel is van het dagelijkse menu.

De nu ontwikkelde banaan Yelloway One is resistent tegen de twee schimmels die de ziekten in banaan veroorzaken. De onderzoekers willen nog meer resistente variëteiten ontwikkelen. Hierdoor zijn in de toekomst minder bestrijdingsmiddelen nodig en wordt de bananenproductie duurzamer. En als de bananenplanten gezond blijven dan heeft dat natuurlijk ook een positief effect op de opbrengst en de voedselzekerheid.

Lees alles over de bananenziekten in Shocking stories: Going bananas

Korenbloem of margriet?

Korenbloem of margriet? Jongeren weten het vaak niet!  (foto:Pixabay)

Jongeren kennen veel voorkomende planten niet meer. Korenbloem of margriet? Ze weten het niet!
Dit blijkt uit onderzoek van Natuurmonumenten. De organisatie denkt dat het komt omdat er simpelweg minder natuur is. De biodiversiteit gaat achteruit en we zien en ruiken minder planten om ons heen. Uit het oog, uit het hart. Ze pleiten dan ook voor meer natuuronderwijs.

We zoeken het op
Maar misschien valt het nog best mee met de kennis en interesse van jongeren voor natuur. Het kan ook zo zijn dat jongeren veel meer gebruik maken van apps als ObsIdentify. Als je het kunt opzoeken, dan is er minder noodzaak om het te onthouden, toch?!
Maar dit neemt niet weg dat natuuronderwijs belangrijk is. En dan vooral ook buiten. Dus ga lekker Erop uit met deze les ideeën! En ontdek zelf wat er allemaal voor moois is. En als je de naam niet weet, dan zoek je het toch gewoon op. Dat geldt trouwens ook voor plantenziekten; een hele Beeldenbank vol is er nog te ontdekken!